Mirusha Nehri üzerinde bulunan barajın elektrik üretmediği, içme suyu sağlamadığı ve önemli bir sulama işlevinin de olmadığı belirtiliyor. Barajın kaldırılmasıyla yalnızca ana nehirde yaklaşık 35 kilometrelik bölümün yeniden bağlantılı hale gelmesi hedefleniyor. Kollar da hesaba katıldığında etkilenecek nehir ağı yaklaşık 113 kilometreye ulaşıyor.
BARAJDA ÇATLAKLAR TESPİT EDİLDİ
Mirusha Barajı'nın 2011-2013 yılları arasında gerekli çevre ve su yönetimi izinleri olmadan inşa edildiği belirtiliyor. Yıllar içinde yapılan teknik incelemelerde yapıda çatlaklar ve dolusavak bölümünde de hasarlar tespit edildi. Ocak ayında yaşanan taşkın sırasında yükselen su basıncı nedeniyle barajın bir bölümünün açılması gerekti. Yapının giderek kötüleşen durumu, barajın çevre üzerindeki etkisinin yanı sıra güvenlik açısından da değerlendirilmesine yol açtı.
Baraj, nehirdeki suyun ve tortuların doğal hareketini de kesintiye uğratıyor. Yukarı kesimlerde suyun daha durgun hale gelmesi, atık su ve organik kirliliğin birikmesini kolaylaştırıyor. Barajın tamamen kaldırılmasıyla suyun ve tortuların yeniden doğal biçimde hareket etmesi amaçlanıyor.
NEHİRDE 157 HAYVAN TÜRÜ BELİRLENDİ
Mirusha Nehri ve çevresinde yapılan araştırmalar, bölgenin oldukça zengin bir canlı çeşitliliğine sahip olduğunu gösterdi. Çalışmalarda 83'ü sucul olmak üzere 157 hayvan türü kaydedildi. Araştırmalar sırasında bilim dünyası için yeni olan bir örümcek türü de keşfedildi ve bu türe bölgeden esinlenerek "Eratigena mirusha" adı verildi.
Baraj kaldırıldığında balıkların bugün geçemedikleri bölümlere yeniden ulaşabilmesi, su kalitesinin iyileşmesi ve nehir yatağındaki doğal süreçlerin geri dönmesi bekleniyor. Projenin etkileri çalışmalar öncesinde, sırasında ve sonrasında yapılacak ölçümlerle takip edilecek. Barajın kaldırılması için planlanan çalışmalar Eylül 2026 ile Ocak 2027 arasındaki dönemi kapsıyor.
Proje tamamlanırsa Mirusha, Kosova'da eski bir barajın tamamen kaldırılarak nehrin yeniden serbest akışına kavuşturulduğu ilk örnek olacak.
