Küresel petrol akışının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin durması, dünya genelinde devasa bir arz şokuna neden oldu.
Savaşın başlamasının üzerinden 100 gün geçmesine ve Washington-Tahran hattında anlaşma umutlarına rağmen su yolu kapalı kalmaya devam ediyor.
Orta Doğu petrolüne yüksek bağımlılığı bulunan Asya pazarı başta olmak üzere birçok hükümet tüketimi düşürmek adına acil tasarruf tedbirlerini devreye alırken, uluslararası kuruluşlar mevcut stokların sınırlı seviyede olduğuna dikkat çekiyor.
KÜRESEL REZERVLER HIZLA ERİYOR
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), mart ayında sanayileşmiş ülkelerin acil durum stoklarından 400 milyon varillik bir rezerv salımını koordine etmesine rağmen dünya genelindeki stoklar hızla azalmaya devam ediyor.
IEA Başkanı Fatih Birol, petrol stoklarının "sonsuz olmadığını" ve üretim kapasitesinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin uzun zaman alacağını dile getirdi.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, Aralık 2025 itibarıyla ülkelerin elinde bulunan rezervler şu şekilde:
Çin: Ticari ve devlet rezervleri dahil toplam 1,4 milyar varil.
ABD: Stratejik Petrol Rezervi'nde (SPR) 413 milyon varil, ticari ham petrol stoklarında ise 411 milyon varil seviyesinde.
Japonya: Devlet kontrolündeki rezervlerde 263 milyon varil düzeyinde.
Hindistan: Stratejik rezervlerinde 21 milyon varil (Devlet kontrolündeki şirketler dahil edildiğinde net ithalatı 74 gün karşılayacak düzeyde).
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ise yasa gereği en az 90 günlük net ithalatı karşılayacak stok bulundurmakla yükümlü olup, IEA koordinasyonundaki salımın yüzde 20'sini karşıladı.
Buna göre Almanya 19,5 milyon, Fransa 14,6 milyon, İspanya 11,6 milyon ve İtalya 10 milyon varil petrolü piyasaya sundu.
FİYATLAR 2008 REKORUNA YAKLAŞIYOR
IEA verilerine göre, küresel petrol stokları mart ve nisan aylarında toplamda 246 milyon varil gerileyerek rekor hızda azalış kaydetti.
Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi uzmanı Antoine Halff, arz kesintilerinin sürmesi durumunda en büyük darbeyi Orta Doğu'ya bağımlı Asya ülkeleri ile havacılık sektörünün alacağını vurguladı.
RBC Capital Markets Stratejisti Helima Croft ise Hürmüz Boğazı'nın kısa sürede açılacağı beklentilerinin gerçekçi olmadığını söyledi.
Kesintinin haziran boyunca sürmesi durumunda toplam ham petrol kaybının 1,5 milyar varile yaklaşacağını öngören Croft, bu tablonun fiyatları 2008'deki tarihi zirvelere yaklaştırabileceğine dikkat çekti.
Bu süreçte Filipinler çalışma haftasını kısaltırken, Pakistan ise ulaşım kullanımını azaltarak yakıt tasarrufu önlemlerini devreye aldı.
İKİNCİ BİR REZERV SALIMI MASADA MI?
Stokların erimesine rağmen hükümetler ikinci bir koordineli rezerv salımına sıcak bakmıyor. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, Financial Times'a yaptığı açıklamada çatışmanın süresi ve şiddeti netleşmeden yeni bir salımın mümkün olmadığını belirtti. Enerji uzmanı Antoine Halff da stratejik rezervlerin bir sınırı olduğunu ve kaynakların sonsuz olmadığını hatırlattı.
ABD'DE REZERVLER OCAK 2024'TEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYEDE
ABD tarafında rezervlerdeki erime dikkat çekici boyutlara ulaştı. 29 Mayıs 2026'da sona eren hafta itibarıyla, ABD Stratejik Petrol Rezervi'nden (SPR) 8 milyon varil daha tahliye edildi ve toplam seviye 357,1 milyon varile gerileyerek Ocak 2024'ten bu yana en düşük seviyesine indi. ABD Enerji Bakanı Wright, çatışma bittikten sonra rezervlere 40 milyon varil ekleme yapacaklarını duyurdu. Capital Economics Başekonomisti Neil Shearing ise mevcut tüketim hızıyla ticari petrol stoklarının haziran sonuna kadar kritik derecede düşük seviyelere inebileceği uyarısında bulundu.
DONDURULMUŞ İRAN VARLIKLARI VE TRUMP'IN SÖZLÜ MÜDAHALELERİ
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre Trump yönetimi, dondurulmuş İran varlıklarını Pers Körfezi'ndeki ABD müttefiklerinin petrol altyapısının onarımı ve yeniden inşasında kullanmayı planlıyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın bu doğrultuda yasal enstrümanları harekete geçirdiği belirtildi.
Öte yandan, The Wall Street Journal'da yayımlanan analizde, Başkan Donald Trump'ın sosyal medya ve sözlü müdahalelerinin petrol fiyatlarındaki yükselişi fiziki bir akış sağlamadan, spekülatörleri baskılayarak durdurmayı başardığı ifade edildi. Spekülatörlerin, Trump'ın açıklamalarıyla fiyatların düşmesinden çekindiği için piyasada uzun pozisyon almaktan kaçındığı kaydedildi.
Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın devam etmesi, küresel enerji piyasalarını rezervlerin sınırlarını zorlamaya itiyor. Ülkelerin devreye aldığı tasarruf tedbirleri ve ABD'nin finansal hamleleri kısa vadeli dalgalanmaları yönetmeye çalışsa da krizin kalıcı olarak çözülmesi boğazdaki petrol trafiğinin yeniden açılmasına bağlı görünüyor.
