Kanserle mücadelede umut ışığı olan akıllı ilaçların bedelinin SGK tarafından karşılanması talepleriyle açılan davalarda Yargıtay, emsal niteliğinde bir karar verdi. SGK uzmanı İsa Karakaş’ın köşe yazısına göre, “Akıllı ilacın parasını kendim öderim. Sonra tedavi ile ilgili aldığım rapora istinaden nasıl olsa mahkemeyi kazanır ve bu kararla paramı geri alırım dönemi bitti” dedi.
Bu karar, artık hastaların dava açmadan önce bilimsel ve tıbbi olarak ilacın kendilerine uygunluğunu belgelemelerini zorunlu kılıyor.
YEREL MAHKEME VE İSTİNAF KARARLARI
Örnek davada, Avelumab etken maddeli akıllı ilacın bedelinin ödenmesi talebiyle hasta SGK’ya karşı dava açtı. İlk derece mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf), doktor raporlarını yeterli görerek ilacın SGK tarafından ödenmesine karar verdi.
Ancak Yargıtay, dosyada eksik inceleme olduğunu belirterek kararı bozdu ve ilacın ödenebilmesi için daha kapsamlı bilimsel kriterlerin sağlanması gerektiğini vurguladı.
YARGITAY'IN GEREKÇESİ
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına atıf yaparak, devletin mali kaynaklarıyla sağlık hizmeti arasındaki hassas dengeyi hatırlattı:
Her sağlık hizmetinin ücretsiz olması arzu edilse de devletin mali kaynaklarıyla doğrudan ilişkilidir.
Devlet, nüfusun geneline asgari düzeyde ve sürdürülebilir sağlık hizmeti sunmakla yükümlüdür.
Hiçbir sınırlama olmaksızın her ilaç bedelinin ödenmesi, diğer hastaların hakkına zarar verebilir.
Mahkemelerin ilacın ödenmesine karar verebilmesi için ise “altın kriterler”i belirledi:
Faz Çalışmaları Tamamlanmalı: İlacın güvenilirliği ve etkinliği dünya genelinde ve Türkiye’de tescillenmiş olmalı.
Kişiye Özel Uygunluk: Hastaya genetik test yapılarak ilacın uygunluğu netleşmeli.
Geçici Değil, Sürekli Fayda: İlacın hastayı sürekli iyileştireceğine dair heyet raporu olmalı.
Asgari Tedavi Yetersiz Kalmalı: SGK’nın mevcut ödediği ilaçların yetersiz olduğu ispatlanmalı.
KARARIN HASTA VE SGK AÇISINDAN ÖNEMİ
Bu karar, “her yeni ilaç her hastaya ödenir” dönemi kapandığını gösteriyor. Artık sigortalıların dava açmadan önce ilacın kendi genetik yapılarına uygunluğunu tıbbi olarak belgelemeleri gerekiyor.
Aynı zamanda sınırlı kamu kaynaklarının etkin kullanımı sağlanarak, bilimsel temeli zayıf veya deneme aşamasındaki ilaçlar için SGK harcamalarının kontrolsüz şekilde artmasının önüne geçildi.
Yargıtay’ın kararı, akıllı ilaç bekleyen binlerce hasta için yol haritası niteliğinde:
“Evet, hayat hakkı kutsaldır; ancak tıbbi zorunluluk ve bilimsel verilerle desteklenmeyen hiçbir tedavi, kamu (SGK) bütçesine dayatılamaz” diyen karakaş köşe yazısını noktaladı.
