Ali Can POLAT
İstanbul Sanayi Odası (ISO) 500 büyük sanayi kuruluşunu açıkladığı raporunda Türkiye’de sanayinin gidişatına dair tabloyu da göz önüne serdi. Dünyada dijitalleşme çağı yaşanırken Türkiye’nin teknoloji odaklı üretimden ne kadar uzak olduğu görüldü.
500 şirket içinde yalnızca 273 kuruluş araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcaması yaparken bunların içinde 50 şirketle gıda sektörü başı çekti. İkinci sırayı 43 firma ile motorlu kara taşıtı imalatı alırken bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin ihracatında sadece 8 firma Ar-Ge harcaması yaptı.
Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı da Türkiye’de Başkanlık Sistemi’ne geçildiği 2018’den sonra sert düşüş yaşadı. Bu sayı son yıllarda yükselişe geçmesine rağmen, hâlâ o seviyeyi yakalayamadı. 2018’de 276 şirket Ar-Ge harcaması yaparken bu rakam önce 260’a kadar geriledi. Bu rakam, 3 yıllık yükselişe rağmen sadece 273’e kadar yükselebildi ve 2018’in gerisinde kaldı.
İSTİHDAMDA PAYI %3
Öte yandan raporun yorumlar kısmında analizlerde bulunan Prof. Dr. Erinç Yeldan da teknoloji yatırımı eksikliğine dikkat çekti. Yeldan’ın yazısında yer alan bilgilere göre Türkiye’de 2010 yılından bu yana yüksek teknolojili işlerde çalışanların payında yaşanan artış sadece binde 7 oldu.
Türkiye’de istihdam da düşük teknolojili şirketlerde sıkıştı kaldı. 2024’te 4.1 milyon olan toplam sanayi istihdamının yüzde 76’sına denk gelen 3.5 milyon kişi orta-düşük ve düşük teknolojili şirketlerde yer aldı. Yüksek teknolojili şirketlerde çalışan işçi sayısı ise toplam rakamın yalnızca yüzde 3’üne denk gelerek 140 bin kişi oldu.
İnşaat, 15 yılda bir senelik milli geliri yuttu
Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçesi ve Bütçe Ofisi’nin verilerine göre Türkiye, 2025 yılında toplam sabit sermaye yatırımlarının üçte birini inşaat yatırımlarına ayırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Erinç Yeldan, “Sanayi yatırımlarının payı yüzde 18.9, eğitime ayrılan pay ise sadece yüzde 2.9. Türkiye 15 sene içinde 2025’in milli geliri kadar parayı inşaata harcadı” ifadelerini kullandı. Yeldan, “İnşaat ve imar rantlarına dayalı spekülatif büyüme tercihinin sonuçları yaşanıyor” dedi.
