Rutgers Üniversitesi'nde gerçekleştirilen deneyde karpuz, ekmek, tereyağlı ekmek ve jelibon kullanıldı. Bu yiyecekler paslanmaz çelik, seramik, ahşap ve halı üzerine bırakıldı. Temas süresi ise bir saniyeden kısa süreden başlayarak 5 saniye, 30 saniye ve 5 dakikaya kadar değiştirildi.
2 BİN 560 KEZ TEKRARLADILAR
Araştırmacılar farklı yiyecek, yüzey ve bekleme sürelerini bir araya getirerek toplam 128 farklı senaryo oluşturdu. Her senaryo 20 kez tekrarlanarak 2 bin 560 ayrı ölçüm yapıldı.
Deneyler, yiyeceğin yerde ne kadar kaldığının bakteri miktarını etkilediğini ancak tek belirleyicinin süre olmadığını ortaya koydu. Yiyeceğin nem oranı ve temas ettiği yüzeyin yapısı da bakterilerin ne kadar hızlı geçtiği üzerinde büyük rol oynadı. Bazı durumlarda bakteri geçişinin bir saniyeden daha kısa sürede başladığı belirlendi.
En dikkat çekici sonuç ise karpuzda görüldü. Bazı deneylerde yüzeyde bulunan bakterilerin yüzde 97'ye varan bölümü karpuza geçti. Araştırmacılar bunun karpuzun yüksek miktarda su içermesiyle bağlantılı olduğunu belirtti. Nemli yiyeceklerde bakterilerin yüzeyden gıdaya taşınması çok daha kolay gerçekleşiyor.
Jelibonlarda ise bakteri geçişinin daha düşük olduğu görüldü. Ekmek ve tereyağlı ekmekte elde edilen sonuçlar bu iki yiyeceğin arasında kaldı. Böylece yere düşen yiyeceğin türünün de en az bekleme süresi kadar önemli olduğu ortaya çıktı.
HALIDA BEKLENMEDİK SONUÇ ÇIKTI
Deneyde kullanılan yüzeyler arasında da önemli farklılıklar görüldü. İlk bakışta daha kirli olduğu düşünülebilecek halıda bakteri geçişi diğer bazı yüzeylere göre daha düşük çıktı. Halının lifli yapısının yiyeceğin yüzeyle tamamen temas etmesini engelleyebildiği belirtildi.
Seramik ve paslanmaz çelik gibi düz yüzeylerde ise bakterilerin yiyeceğe geçişi daha kolay gerçekleşti. Araştırmacılar bu nedenle yalnızca "kaç saniye yerde kaldı?" sorusuna bakmanın yeterli olmadığını vurguladı. Yiyeceğin kuru veya nemli olması ve düştüğü zeminin yapısı da sonucu önemli ölçüde değiştiriyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu sonuç, yıllardır kullanılan 5 saniye kuralının yiyeceği bakterilerden koruyan bir sınır olmadığı yönünde. Uygun koşullar oluştuğunda bakteriler yiyecek yere değer değmez geçmeye başlayabiliyor; yerde geçirilen süre uzadıkça bulaşma miktarı da genel olarak artabiliyor.
