Doğu Antarktika’da bulunan Taylor Buzulu’nun ön cephesinde yüzeye çıkan ve açık havayla temas ettiğinde kırmızı renge bürünen tuzlu su akıntısının dinamikleri ile biyolojik yapısı, yayımlanan yeni araştırmalarla ayrıntılandırıldı.
İlk kez 1911 yılında Avustralyalı jeolog Griffith Taylor tarafından gözlemlenen ve o dönemde kırmızı alglerden kaynaklandığı düşünülen 'Kan Şelaleleri', buzul altına hapsolmuş demir içerikli antik bir su kütlesinin oksitlenmesiyle meydana geliyor.
BUZULLARIN ALTINA BOŞALMA DÖNGÜSÜ KAYIT ALTINA ALINDI
Louisiana Eyalet Üniversitesi’nden Peter T. Doran liderliğinde yürütülen ve Antarctic Science dergisinde yayımlanan çalışmada, buzul altındaki tuzlu suyun tahliye süreci ilk kez eksiksiz bir döngü halinde belgelendi.
Verilere göre, yaklaşık bir aylık süreye yayılan periyodik tuzlu su çıkışları sırasında şu değişimler ölçüldü: Buzul yüzeyinde yaklaşık 15 milimetrelik düşey çökme meydana geldi. Buz kütlesinin akış hızında yaklaşık %10 oranında yavaşlama kaydedildi. Otomatik gözlem kameraları, 19 Eylül itibarıyla taze kırmızı akıntının başladığını tespit etti.
Bonney Gölü derinliklerindeki termistör sensörleri, akıntıyla eş zamanlı bir soğukluk anomalisi kaydetti.
Araştırmacılar, suyun buzul altındaki çatlak ve cep şebekesinde yüksek basınç altında tutulduğunu; deşarj gerçekleştiğinde azalan basıncın buzul yüzeyinde çökmeye ve ilerleme hızında düşüşe yol açtığını bildirdi. Sıcaklığın -20°C seviyesinde olduğu ortamda suyun donmama nedeni ise taşıdığı yoğun tuz konsantrasyonunun donma noktasını sıfırın çok altına çekmesi olarak açıklandı.
RENGİN KAYNAĞI TESPİT EDİLDİ
Olayın kimyasal kökenine ilişkin bulgular, Frontiers in Astronomy and Space Sciences dergisinde yer alan analizlerle netleşti. Akıntının renginin klasik demir minerallerinden değil; silisyum, kalsiyum, alüminyum ve sodyum ile birleşmiş nanometre boyutundaki demir kürelerinden kaynaklandığı saptandı.
Buzul altında oksijensiz ortamda ilerlerken renksiz kalan saumure, yüzeye ulaşıp atmosferik oksijenle temas ettiğinde demir oksit ve hidroksit bileşikleri oluşturuyor. Bu kimyasal reaksiyon, suyun açık havada paslanmaya benzer bir süreçle kırmızıya dönmesine yol açıyor.
Yapılan jeolojik değerlendirmeler, söz konusu su kaynağının en az 1,5 ila 2 milyon yıl önce buzulun ilerlemesiyle izole edilmiş antik deniz suyu olduğunu gösteriyor.
