Kanada’da 1948–2004 yılları arasında faaliyet gösteren ve yaklaşık 7,6 milyon ons altının üretildiği kapalı bir maden alanında, yer altında tutulan yüz binlerce ton toksik arsenik tozu için yeni bir geri kazanım yöntemi geliştirildi.
Cevher işleme sürecinde arsenopirit mineralinden açığa çıkan arsenik gazının soğumasıyla oluşan arsenik trioksit tozu, günümüzde 24 ila 76 metre derinlikteki 14 farklı podda beton perdeler arkasında muhafaza ediliyor. Çalışanlar üzerindeki riskler ve karmaşık tünel yapısı nedeniyle yüzeye çıkarılamayan ve %79 oranında arsenik trioksit içeren bu atıkların, mevcut planlar kapsamında dondurma yöntemiyle yaklaşık 100 yıl boyunca kontrol altında tutulması hedefleniyor.
İKİ TEMEL AŞAMADAN OLUŞUYOR
Geliştirilen yeni laboratuvar teknolojisi, iki temel aşamadan oluşuyor:
- Atıklar su veya hafif alkali çözeltide çözülerek arseniğin %99’undan fazlası sıvı faza aktarılıyor. Bu aşamada altın çözünmediği için toksik bileşenin ayrıştırılmasının ardından altının geri kazanılması da kolaylaşıyor.
- Çözeltiye tiyoüre dioksit (thiourea dioxide) eklenerek metal halindeki arseniğin çökmesi sağlanıyor.
Laboratuvar denemelerinde çözeltideki arseniğin %99’undan fazlası geri kazanılırken, elde edilen malzemenin saflık oranı %99’un üzerine çıktı.
DOĞRUDAN KULLANIM İÇİN HENÜZ YETERLİ DEĞİL
Elde edilen nihai malzemenin amorf yapıda olması, düzenli kristal yapıya sahip ticari arsenikten farklılık gösteriyor. Mevcut saflık seviyesinin mikroelektronik ve yarı iletken sektörlerinde doğrudan kullanım için henüz yeterli olmadığını belirten araştırmacılar, yöntemin endüstriyel ölçekteki maliyetini ve büyük miktardaki atıklar üzerindeki verimliliğini incelemeye devam ediyor.
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan British Columbia Üniversitesi’nden Tamara Etmannski, bu tür depolama sahalarının gelecekte elektronik sektörü için metalik arsenik kaynağına dönüşebileceğini ve yöntemin hem çevresel riskleri azaltma hem de hammadde geri kazanımı sağlama potansiyeli taşıdığını ifade etti.
