Kanada'daki Victoria Üniversitesi'nden araştırmacılar, derin deniz yaşamının sırlarını çözmek adına uzun soluklu bir deneye imza attı.
Britanya Kolombiyası açıklarında, yüzeyin yaklaşık bin metre altına kambur balina kemikleri yerleştirildi. Beklenti, "zombi solucanlar" olarak bilinen türlerin hızla bu kemikleri sarmasıydı, aradan geçen 10 yılın ardından, kemiklerin üzerinde bu canlılara dair tek bir iz bile bulunamadı.
Bilim dünyasında "negatif sonuç" olarak adlandırılan bu bulgu, aslında pozitif bir keşif kadar büyük ve korkutucu bir gerçeği işaret ediyor: Okyanus tabanı nefes alamıyor.
Bilimsel adı Osedax olan ve halk arasında "kemik yiyen zombi solucanlar" olarak bilinen bu canlılar, derin deniz ekosisteminin mühendisleridir.
Sıra dışı bir anatomiye sahip olan bu solucanların ağzı, midesi veya anüsü yoktur. Bunun yerine, kök benzeri yapılarıyla kemiklerin içine nüfuz ederler. Bu köklerde yaşayan simbiyotik bakteriler, kemikteki yağları ve besinleri çözerek solucanı besler. Osedax'ın bu faaliyeti, balina iskeletlerini parçalayarak besin maddelerini döngüye sokar ve diğer derin deniz canlıları için yaşam alanları yaratır.
"OKSİJEN YOKSA HAYAT DA YOK"
Deneyin yapıldığı Barkley Kanyonu, balinaların göç yolu üzerinde bulunan doğal bir "balina mezarlığı" bölgesidir. Araştırmacılar, zombi solucanların yokluğunu bölgedeki alışılmadık derecede düşük oksijen seviyelerine bağlıyor.
Bilim insanlarına göre, iklim değişikliği ve okyanusların ısınması, "Oksijen Minimum Bölgeleri"nin (OMZ) genişlemesine neden oluyor. Balina kemiklerinin bulunduğu derinlikteki bu oksijen azlığı, larvaların hayatta kalmasını ve kemikleri kolonize etmesini engelliyor.
EKOSİSTEM İÇİN ZİNCİRLEME REAKSİYON TEHLİKESİ
Balina leşleri, derin okyanusun ıssız çöllerinde adeta birer "vaha" gibidir. Bir balina öldüğünde ve dibe battığında, sunduğu devasa besin kaynağıyla biyolojik çeşitlilik patlamasına neden olur.
Ancak zombi solucanlar olmadan bu süreç sekteye uğruyor.
Besin Döngüsü Duruyor: Kemikler parçalanmadığı için besinler diğer organizmalara aktarılamıyor.
Bağlantı Kopuyor: Balina leşleri, türlerin okyanus boyunca yayılması için basamak taşlarıdır. Bu yaşam alanları işlevsiz kaldığında, türler arasındaki bağlantı kopuyor ve biyolojik çeşitlilik azalıyor.
BATIK AĞAÇLAR DA RİSK ALTINDA
Araştırmanın korkutucu sonuçları sadece balina kemikleriyle sınırlı değil. Aynı bölgedeki su altında kalmış ağaç örneklerinde yaşayan ve odun delici olarak bilinen Xylophaga midyelerinin de ciddi stres altında olduğu görüldü. Oksijenin az olduğu sularda bu canlıların kolonileşme oranı, sağlıklı sulara göre çok daha düşük. Bu durum, okyanus tabanındaki karbon ayrışmasının yavaşladığını ve dip ekosisteminin çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
