Uzayın derinliklerinde gizlenen ve bugüne kadar insan gözünden kaçan binlerce gizemli gökyüzü cismi, gelişen teknoloji sayesinde gün yüzüne çıktı. Astronomlar, NASA’nın emektar Hubble Uzay Teleskobu tarafından 35 yıl boyunca kaydedilen devasa veri yığınını modern bir yapay zeka algoritmasıyla tarayarak, evrenin en tuhaf köşelerini barındıran dev bir "anomali" arşivi oluşturdu. Yaklaşık 100 milyon görüntünün süzgeçten geçirildiği bu heyecan verici çalışma, astronomi dünyasında yeni bir dönemin kapılarını araladı.

30 YILLIK ARŞİV AÇILDI

Hubble Uzay Teleskobu, otuz yılı aşkın süredir evrenin en net karelerini Dünya’ya gönderse de bu devasa veri setinin her bir karesini insan gözüyle detaylıca incelemek neredeyse imkansız bir görev kabul ediliyordu.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) bünyesinde çalışan David O’Ryan ve Pablo Gómez liderliğindeki ekip, bu "samanlıkta iğne arama" sürecini hızlandırmak için AnomalyMatch adını verdikleri özel bir yapay zeka sistemi geliştirdi. İnsan beyninin çalışma prensiplerinden ilham alan bu sinir ağı, Hubble’ın tozlu raflarında saklanan ve literatüre girmemiş sıra dışı yapıları bulmak üzere programlandı.

MİLYONLARCA GÖRÜNTÜ İKİ BUÇUK GÜNDE TARANDI

Normal şartlarda bir astronom ekibinin incelemesi aylar, hatta yıllar sürecek olan 100 milyon küçük görüntü parçası, yapay zeka tarafından sadece iki buçuk gün gibi rekor bir sürede tarandı. Sonuçlar bilim insanlarını bile şaşırtacak nitelikteydi.

Yapılan analizler sonucunda 1300’den fazla sıra dışı gök cismi tespit edildi. Bu keşiflerin en çarpıcı yanı ise bulunan nesnelerin 800’den fazlasının daha önce hiçbir bilimsel kayıtta yer almamasıydı. Yani evrenin daha önce hiç görmediğimiz, "tuhaf" olarak nitelendirilen yüzlerce yeni parçası bir anda koleksiyonumuza dahil oldu.

KOZMİK KELEBEKLERDEN VE GİZEMLİ HALKALAR KEŞFEDİLDİ

Araştırmacılar tarafından tek tek teyit edilen bu anomaliler arasında büyüleyici yapılar dikkat çekiyor. Keşfedilenlerin büyük bir kısmını, birbirine çarparken devasa gaz ve yıldız kuyrukları oluşturan galaksiler oluşturuyor.

Bunun yanı sıra, ışığın kütleçekimi etkisiyle bükülerek halka şeklini aldığı büyüleyici mercekleme olayları, "hamburger" ya da "kelebek" şeklini andıran yeni oluşmaya başlamış gezegen sistemleri ve gazdan devasa dokunaçları olan galaksiler listede yer alıyor. Ancak listenin en merak uyandıran kısmını, mevcut hiçbir gök cismi sınıfına uymayan ve henüz ne olduğu tanımlanamayan onlarca gizemli nesne oluşturuyor.

GELECEĞİN ASTRONOMİSİNDE YENİ BİR SAYFA

Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bu çalışma, yapay zekanın sadece bir yardımcı değil, keşiflerin bizzat öncüsü olabileceğini kanıtladı. David O’Ryan, Hubble arşivinin astrofiziksel açıdan tam bir hazine sandığı olduğunu ve bu hazinenin henüz sadece yüzeyini kazıdıklarını belirtiyor. Bilim dünyası şimdi, yapay zekanın işaret ettiği bu yeni ve tuhaf cisimlerin doğasını anlamak için teleskoplarını yeniden o noktalara çevirmeye hazırlanıyor.