ABD Başkanı Donald Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Flynn’in Rusya soruşturması sonrası görevden alınmasının ardından bu göreve H.R. McMaster getirildi. Trump’ın sır küpü olarak gösterilen ABD’li eski general, dünyada yaşanan gelişmeleri SÖZCÜ’ye değerlendirdi. Türkiye, İran, Irak ve Ortadoğu’yu değerlendiren McMaster, Afganistan için Trump’ın planını açıkladı.
TÜRKİYE
ABD ile Türkiye ilişkileri son yıllarda en iyi günlerini yaşamıyor...
Türkiye bir NATO müttefiki ve bizimle birlikte birçok bölgede çatışmaya girip yardım etti. Çocukluğumda babamın Kore’de yaşadıklarını dinleyerek büyüdüm. Özellikle 2003’ten bu yana Ortadoğu’da varlık gösteren ve ABD saflarıyla beraber savaşan Türklere karşı inanılmaz bir yakınlık duyardı. Türkiye bir insani krizin eşiğinde. Bildiğiniz üzere birçok mülteciye ev sahipliği yapıyorlar. Türkiye, güvenliğinin sağlanması için Ortadoğu’nun güvenli bir hale gelmesi gerektiğinin farkında. Bunu sağlamak için hiç olmadığı kadar iyi bir şekilde beraber çalışmamız gerekiyor.
Türkiye’de gazetecilerin hapse atılması konusunda ne diyorsunuz?
Bu, Türk halkının bileceği iş. Yalnız, ikili ilişkilerin iyileşmesi bakımından tüm konuları masaya yatırmamız gerekiyor. Bu konular arkadaşlar arasında sürekli konuşulur. Başkan Trump iki ülke arasındaki ilişkiyi güçlendirmek için elinden geleni yapıyor.
IRAK
Irak’ta savaştınız. Şimdiki kaos göz önünde bulundurulursa sizce buna değdi mi?
Irak’taki çoğu sorun bizim askeri kazanımları politik kazanımlara dönüştürmeden geri çekilmemizden kaynaklanıyor. 2011’de Irak’ın geniş bir bölümünden çekilmemiz devlet yapısının çöküşüne ve IŞİD’in yükselişine sebep oldu. Bu Musul’un düşmesine de yol açtı. Iraklı güçler şimdi bu kenti kurtardı. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın IŞİD’le mücadeleyi ön plana koyması ve yüksek rütbeli askerlerine savaşma ve yerel partnerlerini destekleme yetkisi vermesi bu mücadelede kilit rol oynadı.
Irak bölünecek mi? Referandumla yeni bir Kürt devleti kurulacak mı?
Referandum için ne olacağına dair izleyip görmemiz gerekiyor. Ancak bizim görüşümüz, hem Kürtlerin hem de Iraklıların iyiliği için toprak bütünlüğü olan bir Irak’ın olması. Şimdi ülkenin bölünmesinin zamanı değil. Irak’ın fragmanlara bölünmesi, Iraklıların etnik ve mezhepsel çatışmasını isteyecek olan İran rejimine ve IŞİD gibi gruplara yarar. Yıllardır İran rejimi Iraklıların içlerine yaşadığı iç çatışmayı kendi çıkarları için kullandı, bu şekilde ülkenin bürokrasisi içerisine sızdı. Aynı zamanda IŞİD ve El Kaide gibi selefi cihatçı teröristler etnik ve mezhepsel çatışmayı körükleyerek kendilerini Sünni Arapların koruyucusu olarak gösterdi. Bu tehlikeli yapılara karşı en iyi silah ise refah vizyonu içerisindeki Irak devletinin bir bütün olması olarak kalması olur.
İRAN
10 yıllık tartışmalı antlaşmanın iki yılını geride bıraktık.. Şu an neredeyiz?
Donald Trump’ın da çoğu kez tekrarladığı gibi, İran nükleer antlaşması tarihin en kötü anlaşmasıydı. Bunun için birçok sebep var. Bunlardan biri, İran için tüm menfaatlerin açıkça sunulması.
Anlaşma 10 yıl sonra sona erecek (şimdi 8 yıl kaldı). İran nükleer kapasitelerini maksimuma getirip anlaşma sona erdiğinde nükleer silahı çok kısa bir sürede üretebilir. Bu sırada zaten İran uzun menzilli füzeler de geliştirebilir
Trump, Amerikalıların güvenliği gibi kendi öncelikleri doğrultusunda devam eden İran anlaşmasına katılım konusunda bir karara varacak. Trump yönetiminin görevi, akla yatkın tüm seçenekleri ona sunmak. Amerika Birleşik Devletleri ve ortaklarımız bu antlaşmanın tarafları olduğu için, İran’ı bu antlaşma konusunda sorumlu tutmak zorundayız. Şundan eminiz ki İran, antlaşmaya aykırı davranmış durumda – Örneğin, antlaşma çerçevesinde, eğer İran sözleşmeye aykırı davranırsa, kendileri tarafından ihbar edilmelidir. Ayrıca, belirli bir sure boyunca buna razı geldikleri durumda, bu ihlal olarak sayılmaz. İşte bu yüzden de bu anlaşmanın İran dışındaki herkes için tehlikeli olduğunu görüyoruz.
Bu durumda ilk adım, anlaşmayı sert bir biçimde kabul ettirmek. Aslında bunu gerçekleştirmek için her türlü denetleme mevcut ki bu denetlemelerin bazıları yapılabildi gibi bazıları da yapılamadı. Doğru konumlandırılmamış oldukça fazla izleme aracımız söz konusu. Tüm taraflar anlaşmanın sert bir şekilde yürütülmesi için ısrar etmeli.
Trump, zaten İran rejiminin yükümlülüklerini yerine getirmediğini beyan etti. Antlaşmanın ruhuna uygun hareket etmedikleri kesinlikle ortada. İran, bölgesel barışı ve güvenliği sağlamada katkı sağlamak yerine, güçlerini ve terörist ağını kullanarak şiddeti teşvik etmekte ve Ortadoğu’daki masumları kurban etmektedir. İran rejimi, gittikçe yıkıcı silahlarla bu tür ağlar beslemekte ve İran’dan Lübnan ve Suriye’ye uzanan bir köprü kurmayı amaçlamaktadır.
ORTADOĞU
Bu kadar başarısızlıklara rağmen neden Ortadoğu’da barışın tesis edilebilmesi için büyük bir şansın olduğunu düşünüyorsunuz?
Bölgede değişen dinamikler, sorunu çözmeye yardımcı olabilir. Yeni müttefiklikler ve partnerlik ilişkileri kurulabilir. Araplar arasında İran’a karşı büyük bir işbirliği var. Araplara bugün “Güvenliğinize dair en büyük tehdit kimdir?” sorusu sorarsanız kimse size İsrail demez, İran cevabını alırsınz. Bütün Arap devletleri İran tehlikesini biliyor. Bu tehlikenin farkına varılması hem İsrail’in güvenliği hem de Filistin ile İsraillilerin kalıcı bir barış sağlaması için büyük bir fırsat. Ayrıca Arap devletlerinin güvenliğinin artırılması için de önemli bir şans.
Peki yakın zamanda bir şey gözüküyor mu?
Başkan, danışmanı Jared Kushner ve Jason Greenbalt’ın yaptığı Ortadoğu ziyaretinin sonuçlarını bekliyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sır küpü olarak bilinen Ulusal Güvenlik Danışmanı Emekli General H.R. McMaster, gazeteci Daphne Barak’ın sorularını SÖZCÜ için yanıtladı.
