Emekli ve memur için geçim artık tam anlamıyla bir hayatta kalma mücadelesine dönüştü. Maaşlar daha cebe girmeden erirken, en büyük yük ise kiralar oluyor.
Nas politikalarıyla faizlerin baskılandığı, enflasyonun patladığı dönemde konut barınma olmaktan çıktı, yatırım aracına dönüştü; ortaya çıkan fatura ise kiralar üzerinden vatandaşa kesildi. Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) istatistiklerine göre, konut kiralarında 10 yıllık artış dünya ile Türkiye arasındaki uçurumu gözler önüne serdi.
FİYAT ŞOKU UÇURUM YARATTI
OECD 2025 Konut Kira Fiyat Endeksi’ne göre, Türkiye’de kira endeksi 2025 itibarıyla 1.558 seviyesine yükseldi. Türkiye, 2015 yılından bu yana kiralardaki 15 kat (yüzde 1.458) artışla açık ara zirveye yerleşti. Bu oran, 10 yılda yüzde 106 ile kiraların en çok arttığı ikinci ülke olan Macaristan’ın 14 katına denk geldi. 10 yıllık kira artışında Litvanya (yüzde 84), İzlanda (yüzde 76), Polonya (yüzde 74) ve Estonya (yüzde 65) Türkiye’yi uzaktan takip etti. Avrupa’nın güneyinde yer alan Yunanistan’da kira artışı yüzde 13 ile sınırlı kaldı. Yunanistan, İtalya (yüzde 13) ve İspanya (yüzde 14) ile aynı bantta yer alırken; Fransa (yüzde 10) ve Almanya (yüzde 17) gibi büyük ekonomilerde de artışlar görece düşük seviyelerde gerçekleşti.
İngiltere ve Meksika’da kira artışı yüzde 32, Kanada’da yüzde 37 olarak ölçülürken, Japonya’da 10 yılda reel olarak hiçbir artış yaşanmadı. Veriler, Türkiye’de konut kiralarının bir fiyat şokuna işaret ettiğini gösterdi. Türkiye,
yalnızca Avrupa’dan değil; OECD ve gelişmekte olan ülkelerden de keskin biçimde kopmuş durumda.
Düşük faiz şişirdi yüksek faiz kilitledi
Uzmanlara göre kira krizinin büyümesinde faiz politikası ve konutun giderek yatırım aracına dönüşmesi etkili oldu. Uzun süre düşük tutulan faizler konut fiyatlarını hızla yükseltti. Ardından gelen sert faiz artışları ise ev sahibi olmayı birçok kişi için imkansız hale getirdi. Ev alamayan haneler kiralık konuta yönelince, kiralar üzerinde ikinci bir fiyat dalgası oluştu. Kiraları sınırlamak amacıyla getirilen yüzde 25’lik artış sınırı da başka bir dengesizlik yarattı. Düzenleme, mevcut kiracıları kısmen korurken, yeni kiralamalarda hızla yükseliş yaşanmasına yol açtı.
