Brezilya’da yaşanan elektrik krizinde bireysel bir buluş olarak ortaya çıkan ve su dolu plastik şişelerle güneş ışığını kıran aydınlatma yöntemi, bugün küresel ölçekte altyapısı bulunmayan bölgeler için sürdürülebilir bir ışık kaynağına dönüştü.
Brezilya'da 2001 yılında meydana gelen geniş kapsamlı elektrik kesintileri sırasında tamirci Alfredo Mozer tarafından geliştirilen yöntem, elektrik enerjisine erişimi olmayan yerleşim yerlerinde kullanılmaya devam ediyor. Şeffaf pet şişelerin su ve çamaşır suyuyla doldurularak çatıya yerleştirilmesi esasına dayanan sistem, gün ışığını kırıp içeriye yayarak yaklaşık 60 watt'lık bir ampul düzeyinde aydınlatma sağlıyor.
DÜNYA GENELİNDE 30 ÜLKEDE UYGULANIYOR
Mozer'in geliştirdiği temel tasarımdan ilham alan "Litro de Luz" (Bir Litre Işık) adlı sivil toplum kuruluşu, bu yöntemi teknolojik bileşenlerle güncelleyerek farklı ülkelere taşıdı. Orijinal PET şişe yapısına PVC borular, küçük ölçekli güneş panelleri, şarj edilebilir piller ve LED ampuller entegre edilerek, gündüz depoladığı enerjiyi gece otomatik olarak aktaran akıllı sokak lambaları ve taşınabilir fenerler üretildi.
Söz konusu model günümüzde dünya genelinde 30 farklı ülkede uygulanıyor. Brezilya Coğrafya ve İstatistik Enstitüsü (IBGE) verilerine göre, ülkede yaklaşık 450 bin kişinin evinde hiç elektrik bulunmazken, kesintili ve güvencesiz erişim de dahil edildiğinde bu sayı 2 milyon kişiye ulaşıyor. Sokak aydınlatmasının yetersizliği ise yaklaşık 6 milyon insanı doğrudan etkiliyor.
YEREL HALKA EĞİTİM VERİLİYOR
Kuruluş tarafından yapılan bilgilendirmelere göre proje; nehir kenarı yerleşimleri, yerli kabile alanları, kırsal bölgeler ve kent çeperlerindeki niteliksiz yerleşimlerde uygulanıyor. Aydınlatma çözümlerinin devreye girdiği alanlarda, geleneksel gaz lambalarının sebep olduğu duman ve hava kirliliği azalırken, akşam saatlerinde eğitim ve ekonomik faaliyetlerin sürdürülmesine imkan tanınıyor.
Proje metodolojisi çerçevesinde, sistemlerin kurulumu ve olası arızaların giderilmesi süreçlerinde yerel halka teknik eğitim verilerek mahalle sakinlerinin kendi altyapılarını yönetebilmeleri amaçlanıyor.
KAMU ALTYAPISINA ETKİSİ
Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan kuruluş temsilcileri, yürüttükleri faaliyetlerin devlet altyapı yatırımlarının yerini alma amacı taşımadığını, temel hizmetlerin ulaşmadığı noktalarda geçici ve tamamlayıcı bir işlev gördüğünü belirtti. Yapılan takiplerde, sivil toplum eliyle aydınlatılan ve görünürlük kazanan bazı kırsal bölgelere süreç içerisinde kamu kurumları tarafından resmi elektrik şebekesinin ulaştırıldığı kaydedildi.
