İran ve ABD görüşmelerinde ara verildi: İran basını 'görüşmeler olumlu geçti' mesajı verdi

ABD ve İran arasındaki nükleer görüşmeler Cenevre'de başladı. Nükleer görüşmeler savaş tehditlerinin gölgesinde 3. turuna girdi.

Görüşmeler İsviçre'nin Umman konsolosluğunda gerçekleşti. İran Devlet Televizyonu IRIB, heyetlerin ara verdiğini ve tarafların Umman konsolosluğundan ayrıldığını duyurdu.

Görüşmelerin akşam devam etmesi bekleniyor. ABD tarafı açıklama yapmazken İran meydası görüşmeler hakkında son derece iyimser yorumlar yaptı, ilerlemenin sağlandığını duyurdu. Tasnim, görüşmelerin başketlerle istişareden sonra devam edeceğini vurguladı.

GÖRÜŞMELERDE OLUMLU MESAJ

Umman'ın devlet haber ajansı, Umman Dışişleri Bakanı Bedir El Busaidi'nin Cenevre'de ABD'li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner ile birlikte oturduğunu gösteren fotoğrafları sosyal medyada yayınladı.

Haber ajansında yayınlanan açıklamada Umman Dışişleri Bakanı'nın İran ve ABD'nin tekliflerini gözden geçirdiğini belirtti.

Dışişleri Bakanı Al Busaidi, açıklamaında "Müzakereciler yeni ve yaratıcı fikirlere ve çözümlere eşi görülmemiş bir açıklık göstererek, ilerleme ve sürdürülebilir garantilerle adil bir anlaşmaya varılması için destekleyici bir ortam yaratarak, gayretli ve yapıcı bir şekilde çabalarını sürdürüyorlar" dedi.

İran Devlet Televizyonu IRIB ise "iki tarafın da birbirlerinin tekliflerinde önemli ilerlemeler olduğunu" aktardı.

GÖRÜŞMELERDEN SONRA GÜMÜŞ ÇAKILDI

Görüşmelerin olumlu geçmesi, gümüşe yaramadı. Gece seansında 90 dolar eşiğini aşan gri metal, görüşmeler devam ederken hızla gerileyerek yatırımcıları şaşırttı.

Gece 01.00 seansında 90,34 dolar seviyesinde işlem gören gümüş, görüşmelerin sürmesiyle birlikte 86,43 dolara kadar gerileyerek yüzde 4,32 değer kaybetti. Bu düşüş, kısa sürede yatırımcıların kayıplarını artırırken, metalin son haftalardaki hareketliliğine yeni bir volatilite ekledi.

ABD'NİN TALEPLERİ NE?

İsrail'in devlet haber ajansı KAN, İran'ın ABD ile paylaştığı anlaşma teklifine ulaştığını iddia etti.

KAN'ın haberine anlaşma, İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'tan yüzde 3,67'ye düşürmeyi ve tüm zenginleştirme faaliyetlerini 7 yıl süreyle geçici olarak “askıya almayı” kabul ediyor.

Ancak bu öneriye göre, İran'ın mevcut yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları İran'da kalacak ve yurt dışına gönderilmeyecek. Yüzde 60 seviyesinde zenginleştirilmiş 440 kilogram uranyum, İran'ın elinde olacak.

Bu seviyede zenginleştirilmiş uranyum, uzmanlara göre nükleer bir silah yapmak için gerekli olan asgari eşikte. Bu uranyum stoğu, yaklaşık 10-20 adet düşük verimli nükleer savaş başlığı üretmek için yeterli. 

Diğer yandan The Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD'li elçiler Witkoff ve Kushner, İran'ın nükleer programı konusunda "yeterince sert olmayan bir anlaşmamayı kabul etmemeleri" konusunda uyarıldı.

Habere göre ABD'nin Haziran ayında B-2 bombardıman uçaklarıyla vurduğu İran'ın Fordow, Natanz ve İsfahan'daki üç ana nükleer tesisini tamamen imha etmesini ve kalan tüm zenginleştirilmiş uranyumu ABD'ye teslim etmesi talep edilecek.

Ayrıca, herhangi bir nükleer anlaşmanın sonsuza kadar geçerli olması ve zamanla ortadan kalkmaması gerektiği de vurgulanacak.

Cumhuriyetçiler, Obama yönetimi altında müzakere edilen ve zamanla kısıtlamaların ortadan kalktığı nükleer anlaşmanın çok zayıf olduğunu uzun süredir söylüyorlardı.

USS GERALD R. FORD İSRAİL'E DOĞRU GİDİYOR

Görüşmelerin başlamasından kısa süre sonra Girit'deki askeri limanda bekleyen, dünyanın en büyük uçak gemisi ünvanını taşıyan USS Gerald R. Ford, İsrail'e doğru yola çıktı.

Bu geminin İsrai'in açıklarına varmasıyla ABD'nin askeri bir operasyona hazırlığı tamamlanmış sayılıyor.

ABD Başkanı Trump, diplomatik görüşmelerin başarısız olması halinde askeri operasyonun kaçınılmaz olacağını defalarca belirtti. Buna karşı hala devam eden ikili görüşmelerden olumlu mesajlar paylaşıldı. 

DÜNYA BU GÖRÜŞMELERİ İZLİYOR

1. tur Umman'ın Maskat kentinde, 2. tur ise yine Cenevre'de gerçekleştirilmişti. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi İran'ı temsilen görüşmelere katılırken ABD'yi özel temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner temsil ediyor.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, görüşmeler hakkında iyimser bir tablo çizerek "ABD ile uzun soluklu, adil ve hakkiniyetli bir anlaşmanın mümkün olduğunu" söyledi. Arakçi, Cenevre'ye vardıktan sonra Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Busaidi'ye bir anlaşma taslağını iletti.

ABD tarafı ise İran'ın nükleer programını büyük oranda kısıtlaması gerektiğinin üzerinde durdu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio "İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu düşünmediğini" vurguladı ve bu programın sona ermesi gerektiğini belirtti.

Bu esnada Umman, ABD ile devam eden müzakerelerle ilgili İranlı yetkililerden “görüş ve öneriler” aldığını doğruladı.

Umman resmi haber ajans yaptığı açıklamada, Umman Dışişleri Bakanı Badr al-Busaidi'nin Arakçi ile yaptığı görüşmeden sonra İran'ın önerilerini ABD'ye iletti.

İRAN, ABD'NİN CİDDİYETİNİ ÖLÇÜYOR

İran devlet medyası IRNA'ya göre, Umman aracılığıyla aktarılan  anlaşma taslağı ABD'nin bir anlaşma konusunda ciddiyetini ölçmesi bekleniyor.

IRNA, önerinin ayrıntılarına girmeden, “Öneriyi reddetmek, ABD'nin diplomasiye gerçekten bağlı olmadığı ve diplomatik tutumunun sadece bir oyun olduğu yönündeki ilk şüpheyi doğrulamak anlamına gelecektir” diye bildirdi.

İran medyası, görüşme sırasında Arakçi'nin müzakerelerin başarısı için “karşı tarafın ciddiyetini ölçtüğünü” ve “çelişkili davranış ve tutumlardan kaçınmayı” vurguladığını bildirdi.

ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff da bu sabah Cenevre'ye varışının ardından El-Busaidi ile bir araya gelerek notlarını paylaştı ve İran'ın taslak önerisini aldı.

PEZEŞKİYAN: 'İRAN NÜKLEER SİLAH YAPMAYACAK'

İran'ın Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, "Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in kitle imha silahlarını yasakladığını ve buunun Tahran'ın nükleer silah geliştirmeyeceği anlamına geldiğini” söyledi.

Tahran'ın nükleer programında son sözü söyleyen Hamaney, 2000'lerin başında dini bir kararnameyle nükleer silahların geliştirilmesini yasaklamıştı.

Bu açıklama, ABD Başkanı Trump'ın "İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağını söylemesi yeterli olacak" sözlerinden sonra geldi.

Uzmanlar, ABD Başkanı'nın saldırgan tavrınının kendisini bir saldırıya mecbur bıraktığını öne sürdü. ABD'nin İran'ın etrafına konuşlandırdığı yüzlerce uçağın ve onlarca savaş gemisinin varlığı, ABD için savaşı kaçınılmaz bir hale getirdi.

Buna rağmen Trump, sorunları diplomasiyle çözmek istediğini bir kere daha dile getirdi ancak "asker seçeneğin de hazır olduğunu belirtti.

BÖLGESEL SAVAŞ ÇIKAR MI?

ABD'nin İran'a olası bir saldırısını değerlendiren bir Hizbullah yetkilisi, Lübnanlı merkezli İran vekili örgütün “sınırlı” bir ABD saldırısı durumunda askeri müdahalede bulunmayacağını, ancak Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney'e yönelik herhangi bir saldırıyı “kırmızı çizgi” olarak değerlendireceğini söyledi.

Lübnanlı yetkililer, ABD'nin İran'a olası bir saldırısının bölgesel bir savaşı tetiklemesi halinde Hizbullah'ın müdahil olacağından korkuyor, ancak Hizbullah üyesi yetkili “ABD'nin İran'a sınırlı saldırılar düzenlemesi durumunda, Hizbullah'ın tutumu askeri müdahalede bulunmamak olacaktır" diye konuştu.