Demir eksikliği, vücudun hemoglobin üretmek için ihtiyaç duyduğu demirin vücutta yeterli miktarda olmaması durumudur. Özellikle genç kızlarda ve kadınlarda sık görülse de hep göz ardı edilir. Oysa ciddiye alınması gereken sorunlardan biridir.
Zira demir eksikliğinin zamanla ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebileceğine dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘’Bu konuda farkındalık önemli’’ dedi ve demir eksikliğiyle ilgili bilinmesi gerekenlere değindi…
Demir neden önemlidir?
Demir, vücudunuzun kırmızı kan hücrelerinde önemli bir protein olan hemoglobin üretmek için kullandığı bir mineraldir.
Hemoglobin, kanın vücuda oksijen taşımasına yardımcı olur. Ancak yeterli demir alınmazsa, hemoglobin seviyeleri düşer, bu durum da oksijen akışını sınırlar.
Demir eksikliği, sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin düşük seviyede olduğu anemi (demir eksikliği anemisi) olarak da bilinen hastalığın en önemli sebebidir. Anemi olmadan da demir eksikliği yaşanabilir ancak demir eksikliği genellikle bu sorunun gelişmesini tetikleyebilir.
Birçok sebebi var
Demir eksikliği genelde demir içeren besinlerin yeterli tüketilmemesi sonucu vücuda demir alımının düşük kalması nedeniyle yaşanır. Demir yönünden zayıf beslenme dışında, kan kaybı, emilim problemleri, ergenliğe geçiş ve hamilelik de demir eksikliğine neden olur. Fazla çay (özellikle yemekle birlikte) ve kahve tüketimi, bağırsak kurtları ve kanser demir emilimini engelleyen ve demir eksikliğine neden olan sebepler arasında yer alır.
İŞTE 8 İŞARETİ
Demir seviyenizin düşük olabilece-ğine işaret eden sinyaller şunlardır:
1- Soluk veya sarı ten
Eğer demir eksikliği nedeniyle yeterli hemoglobininiz yoksa bu yüzünüzün renginden anlaşılabilir. Demir eksikliği, sarımsı bir cilt rengine, özellikle yüzünüzde, dudaklarınızda ve göz kapaklarınızın iç kısmında solgun görünmenize neden olabilir.
2- Sürekli yorgunluk
Yeterince dinlendikten sonra bile, belirgin bir neden olmadan kendinizi sürekli yorgun hissediyorsanız, yani genel bir halsizlik hali demir seviyelerinizin düşük olduğunu gösterebilir.
3- Nefes darlığı
Oksijen nefes almak için, demir ise oksijenin vücudunuzda taşınması için gereklidir. Bu nedenle, düşük demir seviyeleri normal nefes alma yeteneğinizi etkileyebilir. Düşük demir seviyeleri, dokularınıza oksijen iletimini azaltarak nefes darlığına yol açabilir. Bu durum özellikle fiziksel aktivite sırasında veya hatta günlük işleri yaparken belirgin olabilir.
4- Kalp çarpıntısı
Demir eksikliğinde düşük hemoglobin seviyeleri kalbin oksijen taşımak için daha fazla çalışmasına neden olur. Bu düzensiz kalp atışlarına ve kalbin daha hızlı atmasına yol açarak kalp kasını zayıflatır.
5- Yiyecek olmayan şeylere istek duyma
Demir eksikliği toprak, buz, kağıt, kireç gibi şeyleri yeme isteği doğurabilir. Bu duruma ‘pika hastalığı’ denir. Hastalığın birçok nedeni olsa da düşük demir seviyeleri de bunlardan biridir.
6- Tırnak değişiklikleri
Demir eksikliği, tırnaklarınızın yumuşak veya kırılgan hale gelmesine yol açabilir. Ayrıca tırnakların düz ve içe doğru kıvrılarak kaşık şeklini almasına da neden olabilir.
7- Üşüme
Demir eksikliği anemisi, kan dolaşımını da bozar. Bu da sıcaklık hissini etkileyebilir. Uzuvlarınıza yeterli oksijen gitmediğinde üşüyebilirsiniz. Özellikle ellerde ve ayaklarda soğukluk hissi oluşur.
8- Saç dökülmesi
Demir eksikliği özellikle kadınlarda saç dökülmesine de yol açabilir. Saçların uzaması için oksijene, vücudunuzun ise oksijeni saç derisine taşıyan süreci beslemek için demire ihtiyacı vardır.
En çok kimler risk altında?
Bazı kişilerde demir eksikliği görülme ihtimali daha yüksektir.
Bu risk grupları şöyle sıralanabilir:
-Hamileler veya emziren kadınlar
-65 yaş üstü kişiler,
-Vejetaryenler
-6-12 ay arası bebekler
-1-2 yaş aralığındaki bebekler
-Kemik iliği bozukluğu veya otoimmün hastalığı olanlar
-Sık kan veren kişiler
Hangi gıdalarda bulunur?
Kuru üzüm, sakatat, kümes hayvanları özellikle (hindi, balık, deniz ürünleri, karaciğer, mercimek, nohut, barbunya, bezelye, kuru fasulye gibi bakliyatlar, susam, tahin, fındık, Antep fıstığı, kaju fıstığı, yulaf, kuru kayısı, incir, hurma, yumurta, süt ürünleri, ıspanak, pazı gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar, meyveler, kekik, kimyon, köri, zencefil veya kişniş demir oranı yüksek gıdalardır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Demir eksikliği belirtileri yaşadığınızı düşünüyorsanız, doktora başvurun. Kan testleriyle demir eksikliği kolaylıkla tespit edilebilir. İyi bir tıbbi öykü ve fiziksel muayene de demir eksikliğinin nedenlerini ortaya koyabilir. Hastalık, çoğu zaman, diyetinize daha fazla demir açısından zengin yiyecekler eklenerek ve bazı durumlarda doktorun önerdiği demir takviyesi ile tedavi edilebilir. Demir ilaçları vücuttaki eksik demiri artırmada en etkili yöntemdir. Demir eksikliğinde en yaygın tedavi yöntemi olarak uygulanır. Demir eksikliğini eski haline getirmek 3 ila 6 ay arası sürebilir. Genellikle bir haftalık tedaviden sonra kişi kendisini daha iyi hissetmeye başlar. Daha sonra da düzenli demir takibi yapılmalıdır.
