LDL kolesterol yüksekliği sağlık için riskli bir durum. Peki yaşam tarzı değişiklikleriyle LDL’yi düşürmek mümkün mü? Tüm çabalarınıza rağmen düşmüyorsa ne yapılmalı?
Test sonucunuz iç açıcı değilse mutlaka ilaç mı kullanmanız gerekir? Bu sorulara açıklık getiren İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘’Kolesterol yüksekliği söz konusu olduğunda önce nedeni sorgulanmalı. Çünkü yaşam tarzınızdan kaynaklanıyorsa bunları düzeltmek daha doğru bir yaklaşımdır’’ dedi ve şu bilgileri paylaştı:
Prof. Dr. Osman Erk
B tipi olanı tehlikelidir
LDL kötü huylu, HDL iyi huylu kolesterol olarak bilinmektedir. LDL, yağ ve kolesterolü hücrelere dağıtan lipoprotein formudur, HDL ise damarlarda biriken kolesterolü tekrar karaciğere taşır. LDL kolesterolün, A ve B olmak üzere iki ayrı türü vardır.
A tipi zararsız olarak nitelendirilmekte, B tipi ise kalp krizinin suçlusu olarak değerlendirilmektedir. A tipi kolesterol kanda yüzer, büyük olduğu için damar içini örten endotel hücrelerinin altına sızması zordur ve damar sertliğine yol açmaz.
Damar sertliği ve kalp krizine yol açan B tipi LDL’ler sıklıkla rafine karbonhidrat tüketimi ve insülin direnciyle ilişkilidir. Rafine undan yapılan, başta ekmek olmak üzere tahıl ürünleri, fruktozdan zengin mısır şurubu bu tür LDL ve trigliserid yüksekliğine yol açar.
Hangi değerler risklidir?
Kötü kolesterol (LDL) değerinin 160 mg/dL ve üzeri olması yüksek ve tehlikeli kabul edilir. 190 mg/dL ve üzerindeki seviyeler ise ciddi risk grubu oluşturur. Ancak kalp hastalığı veya şeker hastalığı olanlarda 70 mg/dL’nin zerindeki değerler bile riskli sayılabilir.
Kalbi nasıl etkiler?
Kolesterol yüksekliği bir risk faktörüdür ama risk faktörlerinden sadece biridir. Sigara, obezite, hipertansiyon, stres, diyabet, glisemik indeksi yüksek karbonhidratların tüketilmesi, hayvansal proteinler diğer önemli risk faktörleridir. Ne kadar risk faktörü bir arada olursa risk o kadar yüksektir. LDL kolesterolün yanı sıra, HDL kolesterol düşüklüğü ve trigliserid yüksekliği de kalp hastalığı açısından diğer risk faktörleridir.
Yüksek LDL’nin sebepleri
Birçok faktör LDL seviyenizin yüksekmesine neden olabilir. Sebebi genetikse değiştiremezsiniz. Ancak değiştirilebilir faktörlerle yüksek LDL’nizi düşürmeniz mümkün.
- Genleriniz: Aile üyelerinizde yüksek LDL kolesterol varsa, sizin de riskiniz yüksektir. (Erken yaşlarda başlar, sağlıklı beslenseniz ve ideal kilonuzda olsanız bile kolesterolünüz düşmeyebilir. Vücudunuz, dışarıdan aldığınız gıdalardan ziyade, kendi
kendine çok fazla LDL üretir veya var olanı temizleyemez.)
- Yaşınız: Yaşlandıkça LDL kolesterol seviyeleriniz yükselir.
- Cinsiyetiniz: Kadınlarda menopoz sonrası LDL seviyeleri genellikle daha yükselir.
- Yiyip, içtikleriniz: Yağlı etler, tam yağlı süt ürünleri, unlu gıdalar, fast food ürünleri yüksek miktarda doymuş yağ ya da trans yağ içerir. Bu iki yağ çeşidi LDL kolesterolünüzü yükseltir.
- Kilonuz: Fazla kilolu olmak LDL kolesterolünüzü yükseltebilir.
- Tütün ürünleri: Tütün kullanımı (elektronik sigara da dahil) iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolünüzü düşürür. İyi kolesterol ne kadar yüksekse LDL kolesterolün zararı o kadar azalır. Daha düşük HDL ise LDL seviyesinin yükselmesine yol açar.
- Kronik hastalıklar: Böbrek hastalığı veya Diyabet gibi rahatsızlıklarınız varsa LDL seviyeniz daha yüksek olabilir.
- İlaçlar: Tansiyon ilaçları gibi bazı hastalıklar için kullanılan ilaçlar LDL seviyenizin yükselmesine neden olabilir.
Ne zaman ilaç gerekebilir?
Ailesel yüksek LDL kolesterol hastalarının çok azı, sadece diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kolesterol seviyelerini düşürebilir. Genellikle kolesterol düşürücü ilaçlara ihtiyaç duyabilir. Tabii doktor kontrolünde kullanılmalıdır. İlaç tedavisiyle birlikte yine sağlıklı beslenme, hareket gibi yaşam tarzı değişiklikleri de şarttır. Aslında tamamen bitkisel beslenme 4 yıl gibi bir süre içerisinde kalp krizi ve inme riskini % 60 oranında engellerken, kolesterol ilaçlarında bu oran % 3 civarındadır. Bitkisel beslenme düzeni, kolesterol ilaçlarından 20 kat daha etkilidir.
KAN YAĞLARI
Yanlış besleniyor olabilirsiniz
LDL kolesterol yüksekliğinde sağlıksız beslenmenin etkisi büyük… Başta rafine şeker ve fazla kalori alımı kolesterol yüksekliğine neden olur.
Araştırmalar, çözünebilir lifin LDL kolesterolünüzü düşürebileceğini göstermektedir. Posa vücudunuzda kolesterol emilimini engeller. Posa zengini baklagil, tam tahıl, çiğ kuruyemişlerin yanı sıra bol sebze, ölçülü meyve tüketimi LDL kolesterolün düşürülmesinde etkilidir. Akdeniz tarzı beslenirseniz kolesterol ve tansiyonunuz düşer, Kilo vermiş olursunuz.
Özetle hazır yiyecek ve içeceklerden kaçının, sağlıklı yağ içeren sebze yemekleriyle beslenin. Atıştırmalıklarınız sebze, kuruyemiş olsun. Geç saatlerde yemek yemeyin. Bol su için.
Ancak diyet yapmadan, istediğiniz her şeyi yiyip içip, sigara kullanıp bu haplarla kolesterolü düşürmeye çalışmak doğru değil. Öncelikle yaşam tarzınızı düzeltmelisiniz.
YOL HARİTANIZ
İşte başta sağlıklı beslenmenin yanı sıra üzere LDL’yi ilaçsız düşürme yolları…
- Daha fazla hareket edin. Günde en az 1 saat tempolu yürüyüş yapın. TV karşısında oturmak ya da saatlerce cep telefonuna bakmak yerine evde, bahçede jimnastik ve ağırlık çalışmaları yapın.
- Stresinizi de yönetin. Sizi üzen, kaygı yaratan ortamlardan uzaklaşın, iş yoğunluğunuz varsa arada mola verip nefes egzersizleri yapın (derin nefes alıp verin), sizi rahatlatacak küçük molalar verin.
- Sağlıklı kiloda kalın.
- Bazı ilaçlar da LDL’nizi yükseltir. Kendiniz dozunu artırıp, azaltmayın. Gerekli düzenlemeleri doktor kontrolünde yapın.
