Kuzey Yarımküre'nin geniş bir bölgesinde yaşanan beklenmedik hava dalgalanmalarının ardında nadir görülen bir atmosferik olay yatıyor: Kutup girdabı, mevsimsel normlara aykırı biçimde mart ayında yoğunlaşıyor.
Şikago'da bir anne, taze kar örtüsünün hemen yanında topraktan fışkıran lalelerini fotoğrafladı. Berlin'de bir koşucu, hava durumu uygulamasındaki on derecelik değişimi şöyle özetledi: "Sanki Mart hangi ay olduğunu unutmuş."
Stratosferde, ticari uçuş güzergahlarının çok üzerinde, kutup girdabı adı verilen güçlü bir batı rüzgarı bandı dönüyor. Bu rüzgar sistemi normalde kış ortasında en güçlü halindeyken marta doğru yavaşlamaya başlıyor, ancak bu yıl tam tersi yaşanıyor.
Birçok tahmin merkezi, girdabın ani biçimde yoğunlaşmasını ve yer değiştirmesini takip ediyor. Yeniden analiz kayıtlarına göre bu mart ayındaki girdabın gücü ve yapısı, son kırk yılın aynı döneminde kaydedilenler arasında en üst sıralarda yer alıyor. Mevsimsel ritim kalıplarına alışkın meteorologlar için bu veriler dikkat çekici.
Kutup girdabını dönen bir topaç olarak düşünmek mümkün. Merkezi ve dengeli olduğunda en şiddetli soğuklar Arktik'te kalıyor, ancak bu topaç sallandığında veya konum değiştirdiğinde Arktik hava kütleleri güneye inerek bazı bölgelerin olağandışı sıcaklıklarla karşılaşmasına yol açıyor.
Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın bazı bölgelerinde bu etki açıkça hissediliyor. Bazı ABD şehirlerinde insanlar bir hafta sonu tişörtleriyle çim biçerken ertesi hafta sonu araba camlarından buz kazıdı. Mevcut modeller girdabın parçalanmadığını, aksine bu ani dalgalanmaları besleyecek şekilde kaydığını ve güçlendiğini gösteriyor.
NE YAPMALI?
Uzmanlar, bu koşullarda eski mevsimsel beklentilere güvenilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Martın doğrusal bir ısınma sürecine işaret ettiği varsayımını bir kenara bırakmak ve 3-7 günlük kısa vadeli tahminleri düzenli olarak takip etmek, pratik açıdan en sağlıklı yaklaşım olarak öne çıkıyor.
