Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemindeki hesaplama çarpıklıkları, aynı prim gününe sahip çalışanlar arasında uçurumlar yaratıyor. SGK uzmanı İsa Karakaş, 2000 sonrası emekliler için "intibak" yasasının bir lütuf değil zorunluluk olduğunu belirterek, 16 milyon emekliyi yakından ilgilendiren kritik süreci açıkladı.
EMEKLİLİKTE 'ZAMANLAMA PİYANGOSU' DÖNEMİ
Türkiye'de emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan, sistemdeki hesaplama yöntemleri nedeniyle büyük bir hak kaybı riskiyle karşı karşıya. Türkiye Gazetesi köşe yazarı SGK Uzmanı İsa Karakaş, mevcut durumu sarsıcı bir tespitle özetledi:
"Ülkemizde emeklilik sistemi artık sadece bir hesaplama yöntemi değil, âdeta bir 'zamanlama piyangosu' hâline geldi. Sosyal Sigorta tekniğinin temel direği olan 'çok prim ödeyenin çok maaş alması' ilkesi, son yıllarda yerini 'doğru tarihte dilekçe verenin kazandığı' çarpık bir düzene bıraktı."
SADECE 24 SAATLIK FARKIN BEDELİ: %30 MAAŞ KAYBI
Sistemdeki dengesizliğin en somut örneği, dilekçe verme tarihinde gizli. Karakaş, enflasyon ve büyüme hızı verilerinin maaş bağlama formülünde yarattığı adaletsizliği şu rakamlarla gözler önüne serdi:
"31 Aralık 2024 tarihinde emeklilik dilekçesi veren bir işçi ile 1 Ocak 2025 tarihinde veren mesai arkadaşı arasında, sırf o bir günlük fark nedeniyle %30’lara varan maaş farkı oluşmuştu. Bu durum, yıllarca aynı tezgâh başında ter döken, aynı prime esas kazancı ödeyen ve aynı prim gün sayısına sahip iki vatandaşın, emeklilik hayatına tamamen farklı standartlarda başlaması demek."
'SGK KENDİ KALESİNE GOL ATIYOR'
Maaşların düşeceğini anlayan nitelikli iş gücünün sistemden kaçtığını vurgulayan İsa Karakaş, bu durumun hem ekonomiye hem de SGK’ya zarar verdiğini belirtti. Karakaş'a göre, tecrübeli çalışanların erken emekliliğe zorlanması sonucunda; SGK prim gelirinden mahrum kalıyor ve sistem daha erken maaş ödemeye başlıyor. Karakaş bu durumu, "Mevcut sistem, hem ekonomiyi hem de SGK’nın aktüeryal dengesini çift taraflı bir zarara uğratıyor" sözleriyle eleştirdi.
TEK ÇÖZÜM İNTİBAK YASASI
Hükümetin 2013 yılında verdiği sözü hatırlatan uzman isim, artık "pansuman" niteliğindeki düzenlemelerin yetersiz kaldığını ifade etti. 16 milyon emekli için "essahlı" bir adımın şart olduğunu belirten Karakaş, çözümün adresini Meclis olarak gösterdi:
"2000 yılı sonrasında emekli olanlar için yıllardır bekletilen 'intibak' meselesi artık bir lütuf değil, zorunluluktur. Hükûmetin 2013 yılında verdiği sözün üzerinden 12 yıldan fazla zaman geçti. Aradan geçen bu sürede mahkeme kapıları aşındırıldı ancak çözüm Meclis çatısı altında düğümlendi."
GERÇEK İNTİBAK DÜZENLEMESİ NE GETİRECEK?
İsa Karakaş'a göre, Meclis'te yapılacak yeni bir düzenleme sadece SSK ve Bağ-Kur değil, memur emeklilerini de kapsamalı. Gerçek bir intibak düzenlemesi şu üç temel direği sağlayacak:
Eşitlik: Aynı prim ve güne sahip olanlar, tarihe bakılmaksızın eşit maaş alacak.
Güven: Vatandaşın sisteme olan inancı yeniden tesis edilecek.
Hak Teslimi: Sistemde uzun süre kalanların hakları korunacak.
Sonuç olarak; Karakaş, emekli maaşlarının hesaplanmasında kullanılan TÜİK verilerinin tartışmalı hale gelmesinin sorunu derinleştirdiğini belirterek, "Emeklilerimizin intibak taleplerine artık ses verilmeli" çağrısında bulundu.
