Kadın yaşamının doğal akışında ergenlik, gebelik, annelik ve menopoz yeni dönemin habercisidir. Ancak bunlar arasında en yanlış anlaşılan ve endişe yaratan süreç menopozdur. Menopoz denince; yaşlanma, sıcak basmaları, kilo alma, uykusuzluk ve ruh hali değişiklikleri akla gelir… Kadınlar için ürkütücüdür…
Oysa menopoz doğal bir süreçtir ve kadın bedeninin doğal biyolojik yolculuğunun bir parçasıdır. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş ‘’Bu konuda doğru bilgiye sahip olmak ve sürece bilinçli yaklaşmak, menopozun daha sağlıklı ve konforlu geçirilmesini sağlar’’ dedi ve şu bilgileri paylaştı:
Prof. Dr. Bülent Tıraş
Menopoz nedir?
Menopoz, yumurtalıkların zamanla hormon üretimini azaltması ve adet döngüsünün kalıcı olarak sona ermesiyle ortaya çıkan doğal bir yaşam evresidir. Bir kadının son adetinden sonra 12 ay boyunca hiç adet görmemesi menopoz olarak kabul edilir. Dünya genelinde menopoz yaşı genellikle 45 ile 55 yaş arasında değişmektedir.
Ancak genetik özellikler, yaşam tarzı, sigara kullanımı ve bazı sağlık sorunları menopoz yaşını etkileyebilir.
Geçiş dönemi: Perimenopoz
Menopozdan önce başlayan ve birkaç yıl sürebilen döneme “perimenopoz” adı verilir. Bu dönemde yumur-talıkların çalışma düzeni değişmeye başlar ve östrojen ile progesteron hormonlarının seviyelerinde dalgalanmalar görülür. Kadınlar ilk olarak adet düzensizlikleri yaşamaya başlayabilir. Bazı aylarda adetler sıklaşırken bazı aylarda gecikebilir veya kanama mikta-rında değişiklikler görülebilir.
BU BELİRTİLERE YOL AÇAR
Perimenopoz’da sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Sıcak basmaları
- Gece terlemeleri
- Uyku bozuklukları
- Sinirlilik ve duygusal dalgalanmalar
- Kaygı hissi
- Konsantrasyon güçlüğü
n Yorgunluk
- Hafıza problemleri
- Cinsel istekte değişiklikler
Bu belirtiler her kadında farklı şiddette görülebilir ve sürecin kişiye özel değerlendirilmesi gerekir.
Sıcak basmaları ne kadar sürer?
Menopoz denince akla gelen ilk belirti hiç şüphesiz sıcak basmalarıdır. Araştırmalar menopoz dönemindeki kadınların yaklaşık yüzde 75’inin sıcak basması yaşadığını göstermektedir.
Ancak bu durum, yalnızca “birden terlemek” olarak düşünülmemelidir.
Aslında bu durum, menopoz dönemindeki hormonal değişimlerin beyindeki sıcaklık kontrol mekanizmasını etkilemesi sonucu ortaya çıkan karmaşık bir fizyolojik olaydır. Menopozla birlikte östrojen seviyeleri azaldığında beynin hipotalamus bölgesi sıcaklık değişimlerine karşı daha duyarlı hale gelir.
Atak sona erdiğinde ise bazı kadınlar üşüme, titreme veya halsizlik hissedebilir.
Kafeine sigaraya alkole dikkat!
Sıcak basmalarını artıran faktörler şöyle sıralanabilir:
- Kafein tüketimi
- Alkol kullanımı
- Sigara
- Baharatlı yiyecekler
- Sıcak ve havasız ortamlar
- Stres
- Fazla kilo
KADIN SAĞLIĞI
PRP ve eksozom tedavileri fayda sağlar mı?
PRP, kişinin kendi kanından elde edilen ve büyüme faktörlerinden zengin plazmanın kullanılması esasına dayanıyor. Eksozomlar ise hücreler arası iletişimde rol oynayan biyolojik yapı taşları olarak tanımlanıyor. İkisi de özellikle vajinal kuruluk, doku yenilenmesi ve cinsel fonksiyonların desteklenmesi amacıyla uygulanabilir.
Uzun dönemde nelere dikkat edilmeli?
Menopoz yalnızca birkaç yıl süren belirtilerden ibaret değildir. Uzun dönemde kemik ve kalp sağlığı üzerinde de önemli etkiler yaratabilir.
Kemik erimesi riski artar
Menopoz sonrasında östrojen seviyelerinin düşmesiyle birlikte kemik kaybı hızlanabilir ve osteoporoz riski artabilir.
Bu nedenle…
- Kalsiyum açısından zengin beslenmek
- D vitamini düzeylerini takip etmek. Doktor önerisiyle destek almak
- Düzenli yürüyüş yapmak
- Direnç egzersizleri uygulamak
- Kemik yoğunluğu ölçümlerini ihmal etmemek oldukça önemlidir.
Kalp sağlığı da etkilenir
Östrojen hormonunun azalmasıyla birlikte kadınlarda kalp-damar hastalıkları riski de artış gösterebilir.
Bu nedenle menopoz sonrasında…
Tansiyon kontrolü
- Kolesterol takibi
- Kan şekeri izlemi
- Düzenli egzersiz
- Akdeniz tipi beslenme (sebze-meyve, tam tahıl, baklagil, çiğ kuruyemiş, deniz ürünleri ve zeytinyağı ağırlıklı beslenme) gibi önlemler alınması gerekir.
Etkili destek yolları var
- Menopozu bir son olarak görmek yerine yeni bir yaşam evresinin başlangıcı olarak değerlendirmek gerekir. Bu süreç; dengeli beslenme, düzenli egzersiz, stres kontrolü ve doktor gözetiminde planlanan tıbbi destekle yaşam kalitesinden ödün vermeden sağlıklı bir şekilde yönetilebilir.
- Bu süreçte ailenizden, arkadaşlarınızdan destek alın.
- Sürecin olumlu yönlerini düşünün. Regl stresi yaşamamak, doğum kontrol yöntemlerine ihtiyaç duymamak gibi…
- Kontrollerinizi aksatmayın, tüm sıkıntılarınızı doktorunuzla paylaşın.
- Sıcak basmalarıyla başa çıkmak için kolayca çıkarılabileceğiniz katmanlı giysiler tercih edin, yaz döneminde serin ortamları tercih etmeye çalışın.
Hormon tedavisi güvenli mi?
Menopozla ilgili en çok tartışılan konulardan biri hormon replasman tedavisidir. HRT, menopozla birlikte azalan hormonların belirli oranlarda yerine konulmasını amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Özellikle şiddetli sıcak basmaları, gece terlemeleri ve vajinal kuruluk gibi belirtilerin giderilmesinde oldukça etkilidir.
Geçmiş yıllarda yayınlanan bazı çalışmalar nedeniyle hormon tedavileri konusunda endişeler oluşsa da günümüzde bilimsel veriler daha dengeli bir yaklaşımı desteklemektedir. Doğru hastada, doğru zamanda ve uygun dozlarda uygulanan hormon tedavisi birçok kadın için güvenli ve etkili bir seçenektir. Ancak meme kanseri öyküsü, bazı kalp-damar hastalıkları veya pıhtılaşma bozukluğu bulunan kişilerde riskli olabilir. Bu nedenle tedavi kararı mutlaka kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından verilmelidir.
Ruh sağlığını etkileyebilir
Hormonal değişimler yalnızca fiziksel belirtilere yol açmaz. Birçok kadın menopoz döneminde duygusal değişiklikler de yaşayabilir. Daha önce depresyon veya anksiyete öyküsü bulunan kişilerde belirtiler daha belirgin olabilir. Bazı kadınlar kendilerini daha hassas, sinirli veya kaygılı hissedebilir.
