Süresiz sözleşme ile çalışan işçi işten ayrılırken veya işten çıkartılırken, tarafların birbirine önceden haber vermesi gerekir. Önceden bildirimde bulunulmaması halinde ihbar tazminatı ödenir. Peki ihbar tazminatını kimler alır? İşveren de işçiden ihbar tazminatı isteyebilir mi? Habertürk’ten Ahmet Kıvanç ihbar tazminatıyla ilgili merak edilenleri yazdı.
İş Kanunu’na göre belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedilmeden önce karşı tarafa bildirilmelidir. Sözleşmeyi hangi taraf feshederse bildirim yükümlülüğü de o tarafa aittir.
Bildirim süresi ise işçinin aynı işyerindeki kıdemine göre değişir:
-6 aydan az çalışan işçi için: 2 hafta
-6 ay – 1,5 yıl arası çalışan için: 4 hafta
-1,5 yıl – 3 yıl arası çalışan için: 6 hafta
-3 yıldan fazla çalışan için: 8 hafta
Bu süreler kanunen azaltılamaz ancak tarafların anlaşmasıyla uzatılabilir.
İŞÇİ DE İŞVERENE İHBAR TAZMİNATI ÖDEYEBİLİR
Toplumda yaygın kanının aksine ihbar tazminatı yalnızca işverenin yükümlülüğü değildir. Bildirim süresine uymayan taraf, karşı tarafa bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır.
Bu nedenle işten kendi isteğiyle ayrılan bir işçi de, eğer yasal bildirim süresine uymazsa işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Çalışanların mağduriyet yaşamamak için kıdemlerine uygun ihbar süresine riayet etmeleri gerekir.
HANGİ DURUMLARDA İHBAR TAZMİNATI ÖDENMEZ?
Kanun bazı hallerde taraflara “haklı nedenle fesih” hakkı tanır. Bu durumda bildirim süresine uyma zorunluluğu bulunmaz ve ihbar tazminatı söz konusu olmaz.
-İşçi açısından haklı fesih nedenleri
İşin, işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlike oluşturması
Yakın çalıştığı kişinin bulaşıcı ya da iş ile bağdaşmayan hastalığa yakalanması
İşverenin işçinin ya da aile fertlerinin şeref ve namusuna yönelik söz ve davranışları
İşyerinde cinsel taciz ve gerekli önlemlerin alınmaması
Ücretin süresinde ve eksiksiz ödenmemesi
İşin bir haftadan fazla süreyle durmasına neden olan zorlayıcı sebepler
-İşveren açısından haklı fesih nedenleri
İşçinin kastı, düzensiz yaşamı veya içkiye düşkünlüğü nedeniyle doğan ve uzun süren devamsızlık
Tedavi edilemeyecek hastalık ve çalışmasında sakınca bulunduğuna dair rapor
Hastalık veya kaza nedeniyle ihbar süresini 6 hafta aşan rapor
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar (yalan beyan, taciz, hırsızlık, işe devamsızlık, işyerine sarhoş gelmek vb.)
Önemli bir detay: İşçi haklı nedenle fesih yaparsa ihbar tazminatı ödemez; ancak işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.
ASKERLİK VE EMEKLİLİKTE BİLDİRİM ŞARTI YOK
İşçi askerlik ya da emeklilik nedeniyle işten ayrılırken ihbar sürelerine uymak zorunda değildir. Bu durumda işverene ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.
Kural olarak askerlik nedeniyle iş sözleşmesi sona erer. Dönüşte aynı işyerinde çalışılacaksa yeni bir sözleşme yapılması gerekir. Yasal zorunluluk bulunmasa da, iş ilişkisinin devamı planlanıyorsa önceden bilgi verilmesi uygulamada faydalı olabilir.
İHBAR TAZMİNATI HESABINDA NELER DİKKATE ALINIR?
İhbar tazminatı hesaplanırken yalnızca çıplak ücret değil; işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen düzenli menfaatler de hesaba katılır.
Yemek yardımı
Yol ücreti
Yakacak yardımı
gibi düzenli ödemeler de tazminat tutarına dahil edilir.
