Halk arasında "balina kusmuğu" olarak bilinen ambergris, parfüm endüstrisinden tıbba, gastronomiden tarihe kadar uzanan geniş yelpazesiyle dünyanın en nadir ve değerli maddelerinden biri. Kilogram fiyatı on binlerce doları bulan bu madde, ispermeçet balinalarının hayatta kalma mücadelesinin sıra dışı bir sonucu olarak ortaya çıkıyor.
ASLINDA BİR SAVUNMA MEKANİZMASI
İspermeçet balinalarının sindirim sisteminde üretilen ambergris aslında bir savunma mekanizmasının ürünüdür. Balinalar, tükettikleri kalamar ve ahtapotların sindirilemeyen sert gagalarının bağırsaklarına zarar vermesini önlemek için bu bölgede yağlı ve mumsu bir salgı üretir. Zamanla bu sert parçaların etrafını kaplayarak katılaşan madde, balina tarafından vücut dışına salınır.
DENİZDE KALDIKÇA DEĞERİ ARTIYOR
Okyanusa ilk bırakıldığında koyu renkli ve ağır bir dışkı kokusuna sahip olan kütle, asıl değerini denizde geçirdiği yıllar içinde kazanır. Güneş ışığı, tuzlu su ve havanın etkisiyle doğal bir oksidasyon sürecine giren madde, rengi açıldıkça "ambergris" formuna dönüşür. Bu süreçte ağır kokusunu kaybederek, parfümeri dünyasının en çok aranan, tatlı ve kalıcı aromasına kavuşur.
Bu kusmuklar aynı zamanda ekonomik olarak ise saflığına ve koku kalitesine bağlı olarak bir servet değerinde.
GEÇTİĞİMİZ YILLARDA 10 MİLYON LİRALIK OPERASYON YAPILMIŞTI
Bu maddenin değeri yüksek olduğu için zaman zaman yasa dışı yollarla ülkeye sokulabiliyor. Geçtiğimiz yıllarda Mersin'de gerçekleştirilen bir operasyonda, yasa dışı yollarla ülkeye sokulduğu tespit edilen yaklaşık 43 kilogramlık bir ambergris kütlesi ele geçirildi. Bu maddenin piyasa değerinin ise 10 milyon Türk lirası olduğu belirlenmişti.
BALİNALARA MÜDAHALE EDİLMESİ YASAK
Değerini bilenler sahilde bu balina kusmuğunu arasa da, ispermeçet balinaları koruma altındaki türler arasında yer aldığı için bu maddenin elde edilmesinde balinalara müdahale edilmesi yasaktır. Piyasadaki ambergris arzı, tamamen denizde kendiliğinden yüzen veya kıyıya vuran kütlelerin bulunmasına dayanıyor.
