ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve nükleer program başlıklarında yürütülen diplomatik temaslar çıkmaza girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Tahran’dan gelen son teklifi yetersiz bulduğu ve danışmanlarına memnuniyetsizliğini ilettiği bildirildi.
‘NÜKLEER’E SAHİP BİR İRAN'I KABUL ETMEYECEĞİZ’
The New York Times’ın aktardığına göre İran’ın önerisi, ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını şart koşarken, nükleer faaliyetlere ilişkin kritik sorulara net yanıt vermiyor. Pazartesi günü Beyaz Saray’daki toplantıda konuşan Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için nükleer dosyanın geri plana itilmesine kesinlikle karşı çıktığı ifade edildi. ABD Başkanı, nükleer silaha sahip bir İran’ı kabul etmeyeceklerini bir kez daha vurguladı.
Bir ABD’li yetkili ise söz konusu teklifin kabul edilmesinin Trump açısından siyasi bir kazanım olarak değerlendirilmeyeceğini dile getirdi.
İRAN’IN ÜÇ AŞAMALI PLANI
The Wall Street Journal’ın haberine göre, Tahran yönetimi müzakereler için üç aşamalı bir yol haritası sundu. Buna göre ilk aşamada Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıların durdurulması karşılığında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri faaliyetlerini sonlandırması, yeniden başlamayacağına dair güvence vermesi ve limanlara uygulanan ablukanın kaldırılması talep edildi.
İkinci aşamada aracı aktörlerin devreye girerek boğazın statüsü ve yönetimine ilişkin bir uzlaşı sağlaması öngörüldü. Üçüncü aşamada ise İran, boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürürken nükleer programı ve bölgedeki müttefik gruplara sağlanan finansman gibi başlıkların müzakereye açılmasını önerdi.
Ancak Washington yönetimi, özellikle nükleer konusunun ertelenmesini kabul edilebilir bulmadı.
‘KIRMIZI ÇİZGİLER NET’
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, yaptığı açıklamada ABD’nin temel önceliklerinden taviz verilmeyeceğini belirtti. Wales, “ABD basın üzerinden müzakere yürütmez. Kırmızı çizgilerimiz en başından beri açık” ifadelerini kullandı.
GÖRÜŞMELER ASKIYA ALINDI
Trump’ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Pakistan’a sunulan rapor sonrası teklifi değerlendirdiği ancak olumlu yaklaşmadığı ifade edildi. ABD Başkanı kısa süre önce başka bir öneriyi de geri çevirmişti.
Tahran’ın hafta sonu İslamabad’daki görüşmelere katılmaması ise süreci daha da karmaşık hale getirdi. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’daki iç siyasi ayrışmalara dikkat çekerek, yönetim içindeki “sertlik yanlıları” ile “ılımlılar” arasındaki çekişmenin karar alma süreçlerini zorlaştırdığını savundu.
NÜKLEER DÜĞÜM ÇÖZÜLMEDİ
Nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması, Washington’un temel hedeflerinden birine henüz ulaşamadığını ortaya koydu. Buna karşılık İran’ın, abluka koşullarına rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürdüğü ve gemi geçişlerinden gelir elde etmeye devam ettiği belirtildi.
ABD’nin tarihsel olarak uluslararası sularda seyrüsefer serbestisini savunduğu bilinse de, mevcut politikaların müttefikler nezdinde soru işaretleri yarattığı ifade edildi.
Uzmanlar ise ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim ablukanın İran’ın enerji altyapısına uzun vadede ağır zarar vereceğini savundu. Diğerleri ise bu baskının Devrim Muhafızları’nın etkisini artırarak Tahran’ın daha sert bir çizgiye yönelmesine neden olabileceğini belirtti.
İRAN’IN YENİ TEKLİF SUNMASI BEKLENİYOR
Görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine ABD basınında yapılan haberlerde, İran’ın yeni bir barış önerisini yakında sunmasının beklendiği belirtildi.
