Milyonlarca doğru ve yanıltıcı konuşma örneği üzerinde eğitilen algoritmalar, yalan söyleyenlerin bilinçli veya bilinçsiz olarak kullandığı tekrarlı ifadeleri saptayarak, güvenilirliğini pekiştirme çabalarını açığa çıkarıyor.
Araştırmaya göre, gerçeği söyleyenler genellikle doğrudan ve çelişkisiz bir dil tercih ederken, yalan söyleyenler inandırıcılıklarını artırmak için belirli sözcük ve fiil yapılarına başvuruyor. Uzmanlar, aşağıdaki beş dil kalıbının şüpheli durumlarda dikkat çekici işaretler taşıdığını vurguluyor:
“Dürüst olmak gerekirse…” veya “Yemin ederim ki doğru”
Geleneksel ifadelerin ötesinde, “dürüst olmak gerekirse” veya “yemin ederim” gibi vurgular, kişinin güvenilirliğini yapay olarak yükseltme çabası olarak değerlendiriliyor. Gerçeği anlatanların nadiren bu tür açıklamalara ihtiyaç duymadığı; oysa yalancıların dinleyicide anında güven oluşturmayı hedeflediği tespit edildi.
“Çok iyi hatırlamıyorum ama sanırım…”
Belirsizlik kullanımı, yalan söyleyenlerin gelecekte oluşabilecek tutarsızlıklara karşı kendisini korumasına imkân tanıyor. “Emin değilim ama sanırım” gibi ifadeler, anlatıyı esneterek gerektiğinde kolayca değiştirme olanağı sağlıyor.
“Bu mantıklı değil, neden yalan söyleyeyim?”
Asıl sorudan veya suçlamadan kaçmak için kullanılan bu tür sorular, odak dağıtmayı amaçlıyor. “Neden yalan söyleyeyim ki?” veya “Bu tamamen saçma” gibi kalıplar, gerçek bilgi vermekten ziyade muhatabı ikna etme ve konuyu başka yöne çekme stratejisi olarak öne çıkıyor.
“Bunu hatırlamıyorum, kafan karışık”
Kanıt sunulmamış iddialarla muhatabın bellek ve algısını sorgulatmak, manipülasyonun ince bir yöntemi olan gaslightinge işaret edebiliyor. “Bunu asla yapmadım” yerine “Senin kafan karışmış olabilir” demek, anlatının kontrolünü ele geçirmeye yarıyor.
“İnanın bana, ben asla böyle bir şey yapmam”
Kesin inkârlarla başlayan savunmalar, çoğu kez mantıksal olmanın ötesinde duygusal bir onay arayışına dayanıyor. “İnanın bana” ifadesi, nesnel delil sunmak yerine dinleyicinin duygularına hitap ederek savunmayı güçlendirmeyi hedefliyor.
