Hayat pahalılığı ve geçim derdi her ildeki, her hanenin ortak gündemi haline gelirken, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre Türkiye’nin en yoksul illerinde yaşayanlar da kiraları karşılayamayan gelirler nedeniyle kredi ve borç sarmalına girdi. Türkiye’nin en yoksul 10 ilinde kişi başına gelir, asgari ücretin bile altında kaldığı için vatandaşlar ya apart daireler tarzı küçük evlere sığmaya çalışıyor ya da harabe sayılabilecek evlerde yaşıyor.
SOBALI EVLER
TÜİK’in 2025 yılını kapsayan en güncel verilerine yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirinin 170 bin TL ile 225 bin 999 TL (aylık 14 bin 166-18 bin 833 TL) arasında olduğu illerden Şanlıurfa ve Diyarbakır’da yoksulluk ve sosyal dışlanma riskiyle yaşayanların oranı yüzde 66.3’e ulaştı. Aynı gelire sahip Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde yoksulluk riskinde olanların oranı yüze 57.8, Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan bölgesinde yüzde 55.4 oldu. Yoksul birçok ilde kiralar, gelirleri geride bırakırken, uygun fiyatları dairelerde ise birçok temel eksik bulunuyor.
Ortalama kiraların 16 bin TL’nin üzerinde olduğu Şanlıurfa’da 30 metrekarelik, bahçe katında ve ısıtma sistemi olmayan bir ev için ilan sitelerinde 6 bin liraya kiracı aranıyor.
KİRA 22.750 TL
Ortalama kiranın 22 bin TL’yi aştığı Diyarbakır’da da 6 bin 500 TL’ye kiralık bir ev ilanı var ancak giriş katındaki, çok eski dairede sobayla ısınılıyor.
Her 2 vatandaştan 1’inin yoksulluk riskiyle yaşadığı Van’da da 1+0 daireyi kiralamak için 8 bin TL’yi gözden çıkarmak gerekiyor. Türkiye’nin en yoksul illerinden Diyarbakır’da ortalama kira 22 bin 750 TL’ye ulaşırken, Van’da yaşayanların ödediği ortalama kira 17 bin 475 TL, Iğdır’da da 18 bin 823 TL oldu.
Borçlar ve takipteki alacaklar katlandı
Türkiye’nin en yoksul illeri, aynı zamanda ihtiyaç kredisi talebinin en yüksek olduğu iller arasında başı çekiyor. 2025 Kasım verilerine göre ihtiyaç kredilerinde en hızlı büyüme Tunceli’de görülürken, bu ili yüzde 51.2 artışla Ağrı, yüzde 46.3’lük yükselişle Ardahan, yüzde 39.7’lik sıçramayla Muş, yüzde 37’lik büyümeyle Bingöl takip ediyor. Listede ilk 10 sıra Şırnak, Bayburt, Iğdır, Siirt, Bitlis illeriyle devam ediyor. Benzer şekilde bu illerde ödenemeyen borçlar da katlandı. 2025’te takipteki alacaklar Diyarbakır’da yüzde 220, Şanlıurfa’da yüzde 214, Van’da yüzde 219, Kars’ta yüzde 222, Bitlis’te yüzde 241, Erzurum’da yüzde 318 arttı.
