Çin’de altyapı ve kentsel dönüşüm projelerinin hızla ilerlemesiyle birlikte, kamulaştırma bedellerini yetersiz bularak evlerini terk etmeyi reddeden mülk sahiplerinin direnişi ülkede "çivi ev" fenomenini yeniden tartışmaya açtı. Son olarak Jiangxi eyaletine bağlı Jinxi kentinde inşa edilen G206 otoyolunun ortasında kalan bir konut, bu sürecin en güncel ve çarpıcı örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
KONUTUN ETRAFINI DOLAŞACAK ŞEKİLDE İNŞA EDİLDİ
Jinxi’de Huang Ping adıyla tanımlanan bir mülk sahibinin, evinin yıkılması karşılığında teklif edilen 1,6 milyon yuanlık (yaklaşık 220 bin ABD Doları) tazminat tutarını reddettiği bildirildi. Anlaşma sağlanamamasına rağmen otoyol inşaatına devam edildi ve yol, söz konusu konutun etrafından dolaşacak şekilde çift şeritli olarak inşa edildi. Havadan bakıldığında asfalt dalgalarının ortasında bir gözü andıran yapı, yerel basında ve uluslararası kamuoyunda "Jinxi'nin Gözü" olarak adlandırıldı.
Resmi raporlara göre, yolun faaliyete geçmesinin ardından oluşan yüksek ses, sarsıntı ve yoğun trafik nedeniyle aile, kendileri için özel olarak inşa edilen erişim yoluna rağmen bir süre sonra mülkü tahliye etmek zorunda kaldı.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÖNE ÇIKAN DİĞER EV OLAYLARI
Çin'de mülk sahipleri ile müteahhitler veya yerel yönetimler arasında yaşanan bu tür hukuki ve idari uyuşmazlıklar ilk kez yaşanmıyor. Literatüre giren diğer önemli vakalar şu şekilde kronolojilendiriliyor:
Wenling Vakası (2012): Zhejiang eyaletinde bir tren istasyonunun bağlantı yolu üzerinde bulunan evini, devletin teklif ettiği 260 bin yuanlık tazminata karşı tahliye etmeyen 67 yaşındaki ördek çiftçisi Luo Baogen, bölgedeki 500 ailenin taşınmasının ardından alanda kalan tek sakin oldu. Evin yapımı için 600 bin yuan harcadığını belirten Baogen, yerel yönetim ve aile üyeleriyle yapılan müzakerelerin ardından yeni bir uzlaşı sağlayarak 1 Aralık 2012'de evin yıkılmasına onay verdi.
Guangzhou Üst Geçidi (2015): Guangdong eyaletinde kentsel dönüşüm alanı olarak belirlenen bir bloktaki bazı sakinler, 2008 yılından itibaren tahliye taleplerini reddetti. Çözüm olarak yerel yönetim, dairesel bir üst geçidi eski konut binasının etrafını saracak şekilde inşa etti ve binayı yeni altyapı ağının merkezinde bıraktı.
PİYASA DEĞERİNİN ALTINDA
Uzmanlar ve uluslararası kuruluşlar, "çivi evler" olarak anılan bu yapıların ortaya çıkmasının temel nedeninin, mülk sahiplerinin teklif edilen tazminat miktarlarını mülklerin gerçek piyasa değerinin altında bulmaları olduğunu belirtti.
Pekin Üniversitesi'nden Prof. Shen Kui, konuya ilişkin yaptığı hukuki değerlendirmede, devletin kamu yararına yönelik projeleri yürütme yükümlülüğü bulunmakla birlikte, vatandaşların da talep ettikleri hakları alana kadar mülklerinde kalma konusunda yasal haklara sahip olduğunu ifade etti. Profesör Kui, sorunun temel kaynağı olarak özellikle kolektif arazilerdeki düşük tazminat standartlarını gösteriyor.
