‘Sağlığınız için egzersiz yapın’ cümlesi klişe gibi gelebilir ama bunu önemsemekte yarar var. Uzmanlar, fiziksel aktivitenin diyabet, kalp-damar hastalıkları, osteoporoz (kemik erimesi) gibi birçok kronik hastalığın yanı sıra beyin sağlığına da önemli etkileri olduğunu vurguluyor…
Depresyon, demans (bunama) gibi sorunlara karşı ‘düzenli egzersizin’ ilaç gibi geldiğini belirten Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, hareketin beyin sağlığına etkilerini şöyle anlattı:
Prof. Dr. Kaynak Selekler
Sağlıklı uzun ömrün olmazsa olmazı
Fiziksel aktivite, beyin kan akımını düzenliyor, kan basıncını düşürüyor, lipid düzeylerini azaltıyor, trombositlerin kümelenmesini kısıtlıyor ve beynin metabolik gereksinimlerini çoğaltıyor. Depresyon ve kaygıya iyi geliyor. Kişinin psikolojik olarak iyi hissetmesini sağlıyor. Ayrıca kuvveti/dayanıklılığı artırıyor, vücut yağ miktarını azaltıyor, iştahı düzenliyor ve uykuyu kolaylaştırıyor. Dolayısıyla ömrü uzatıyor.
5-10 yıl ekstra süre kazandırıyor
Bilimsel araştırmalara göre düzenli egzersiz yapan yaşlıların, beyin fonksiyonları ekstradan 10 yıl daha iyi çalışıyor. Orta ve şiddetli derecede egzersiz yapan yaşlılarda, yapmayan veya hafif derecede egzersiz yapan yaşlılara göre, zihinsel faaliyetler gelecek 5 yıl daha iyi kalıyor. Egzersiz, hareketsiz bir yaşam süren veya hafif yürüyüş gibi aktivite yapanlara göre, önemli ölçüde daha az zihinsel gerileme sağlıyor.
Az egzersiz yapanlarda ise fazladan 10 yıllık beyin yaşlanması oluyor.
Gri cevher alanı genişliyor
Kalori yakmayı sağlayan bahçe işlerinden dans etmeye kadar herhangi bir tipteki fiziksel aktivite beyinde daha fazla gri cevher yani gri madde sağlıyor. Beyin gri maddesi düşünme, hafıza ve karar verme süreçleri için önemlidir.
Yani gri madde alanının çoğalması, sağlıklı bir beyin ve alzheimer riskinin azalması anlamına gelir. Bahçeyle uğraşmak veya dans etmek gibi düzenli fiziksel aktiviteler, alzheimer riskini % 50 oranında azaltabilir. Az fiziksel aktivite yapan veya hiç yapmayanlar, düzenli olarak orta derecede veya daha fazla fiziksel aktivite yapanlarla karşılaştırıldıklarında, % 50 daha fazla demans riskine sahiptir.
BEYİN SAĞLIĞI
Hafıza merkezinin hacmini etkiliyor
Düzenli fiziksel aktivite, yaşlılarda beyin hacminin küçülmesini yavaşlatıyor ve demans gelişme riskini azaltıyor. Fiziksel aktivite özellikle hafıza merkezi hipokampus hacmini etkiliyor. Demansa karşı koruyucu etkisi özellikle 75 yaşından büyüklerde daha kuvvetli oluyor.
PÜF NOKTALARI
- Beyin için önemli olan egzersizin düzenli olarak yapılmasıdır. Öte yandan araştırmalara göre, demans riskini azaltmak için yoğun fiziksel aktivite gerekmemektedir.
- Egzersiz için yaş engel değil ve faydalarından her zaman yararlanmak mümkün. Demans için büyük risk oluşturan ileri yaşlarda evde de düzenli hareketler aksatılmamalı. Yaşlılar mümkün olduğu kadar kendi işlerini kendileri yapmaya çalışmalı.
Günde ne kadar yapılmalı?
Standart önerilere göre haftanın en az 5 günü 30 dakika orta düzeyde egzersiz yeterli. Ancak bu süreyi ikiye katlamak beyne daha da fazla fayda sağlayabilir.
Araştırmalar, en iyi faydaların 45-60 dakika süren egzersiz seanslarında elde edildiğini gösteriyor. Tıbbın babası Hipokrat: “Yürüyüş, insanın en iyi ilacıdır” demiştir. Nature Medicine’da yayınlanan yeni bir çalışmada, günde 3-5 bin adım yürüyenlerde bilişsel gerilemenin ortalama 3 yıl, 5-7 bin 500 adım atanlarda ise 7 yıl geciktiği tespit edilmiş. 7 binden fazla adımın ise ek bir fayda sağlamadığı belirtilmiş.
