Yaklaşık on yıllık uydu verilerini masaya yatıran bilim insanları, küresel ölçekte gece ışıklarının toplamda belirgin şekilde arttığını ancak bu artışın arkasında göründüğünden çok daha karmaşık sosyo-ekonomik ve siyasi nedenler yattığını ortaya koydu.
KÜRESEL GECE PARLAKLIĞI YÜZDE 34 ARTTI
Araştırmada, NASA’nın yeryüzünü gece gözlemleyen "Black Marble" (Siyah Mermer) projesinin verilerinden yararlanıldı. Bilim insanları, 2014 ile 2022 yılları arasında Suomi-NPP, NOAA-20 ve NOAA-21 uydularında yer alan gelişmiş VIIRS (Görünür Kızılötesi Görüntüleme Radyometresi) cihazlarının topladığı verileri analiz etti. Yapılan detaylı incelemeler, küresel gece radyansının bu dönem zarfında net yüzde 34 oranında arttığını gösterdi. Ancak bu parlamanın coğrafi dağılımı tek düze bir çizgide ilerlemedi. Bazı bölgeler kentleşme ve elektrik altyapısının genişlemesiyle parıldarken, yoğun nüfuslu pek çok bölge ise tasarruf önlemleri, savaşlar veya ekonomik krizler nedeniyle karanlığa gömüldü.
AYNI ÜLKEDE ÇİFTE EĞİLİM: BATI PARLARKEN DOĞU KARARDI
NASA araştırmacıları, analizler sırasında "çift yönlü değişimler" adı verilen ve birbirine komşu bölgelerde tamamen zıt eğilimlerin görüldüğü şaşırtıcı durumlar kaydetti. Bu durumun en net örneği Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşandı. ABD’nin batı kıyısındaki metropoller hızlı nüfus artışına bağlı olarak çok daha parlak bir görünüme kavuşurken, ülkenin doğu kıyısında ise tam tersine belirgin bir kararma gözlemlendi. NASA yetkilileri, doğu kıyısındaki bu düşüşün ana nedeninin çevre dostu, enerji verimli LED aydınlatma sistemlerinin yaygınlaşması ve bölgedeki ekonomik yapı dönüşümleri olduğunu açıkladı.
AVRUPA ENERJİ TASARRUFUYLA KARARDI, TÜRKİYE DAHA DA PARLADI
Uydu haritaları, Avrupa kıtası genelinde de ciddi bir kararma eğiliminin hakim olduğunu gösterdi. Kıta genelindeki bu ışık azalmasının arkasında, hükümetlerin devreye soktuğu enerji tasarrufu politikaları, çevre koruma yasaları ve ışık kirliliğine karşı yürütülen kitlesel mücadeleler yer alıyor. Özellikle Fransa, uygulamaya koyduğu agresif "karanlık gökyüzü" girişimleri sayesinde gece parlaklığını en çok düşüren ülkelerden biri olarak öne çıktı. Avrupa ve ABD'deki bu tasarruf odaklı kararmaya karşın, Türkiye haritada zıt bir grafik çizdi. Elde edilen verilere göre Türkiye, incelenen dönemde neredeyse tüm bölgelerinde gece ışığı seviyesi yükselen ülkeler arasında yer aldı.
SAVAŞLARIN VE EKONOMİK YIKIMLARIN İZİ UZAYDAN SEÇİLİYOR
NASA'nın yayınladığı haritalar yalnızca ekonomik büyümeyi ve sanayileşmeyi değil, insanlığın yaşadığı dramları ve krizleri de tüm çıplaklığıyla yansıttı. Savaşların, altyapı çöküşlerinin ve büyük ekonomik krizlerin vurduğu Ukrayna, Lübnan, Yemen, Afganistan ve Venezuela gibi ülkelerin gece ışıklarında keskin ve trajik düşüşler tespit edildi. Buna tezat olarak, Sahra Altı Afrika ve Güneydoğu Asya’nın gelişmekte olan ekonomilerinde, yeni elektrifikasyon projeleri ve altyapı yatırımları sayesinde daha önce karanlık olan noktaların hızla aydınlandığı görüldü. Asya kıtasında ise en güçlü parlama performansı Çin ve Kuzey Hindistan'da kaydedildi.
UYDU VERİLERİ GELECEĞE IŞIK TUTUYOR
Uzmanlar, uydulardan alınan gece ışığı verilerinin sadece estetik haritalar oluşturmaya yaramadığının altını çiziyor. Bu hassas veriler; küresel şehirleşme hızının doğru ölçülmesinde, deprem ve tayfun gibi doğal afetlerin ardından bölgelerin toparlanma süreçlerinin izlenmesinde, kitlesel göç hareketlerinin haritalandırılmasında ve sanayi faaliyetleri ile büyük elektrik kesintilerinin anlık olarak tespit edilmesinde hayati bir veri kaynağı olarak kullanılıyor.
