Bilim dünyası, Güneş'in uzun süreli bir sessizlik dönemine girdiğini ve tehlikeli aktivitelerin azaldığını düşünüyordu, ancak NASA tarafından yayımlanan yeni bir çalışma, bu beklentilerin aksine Güneş'in eskisinden çok daha büyük bir yoğunlukla geri döndüğünü ortaya koydu. Uzmanlar, artan güneş fırtınalarının küresel elektrik altyapısını felç edebileceği konusunda acil uyarıda bulunuyor.
17 yıllık sessizlik bozuldu
1980’lerden bu yana güneş aktivitelerinde (leke sayısı, patlamalar ve kütle atılımları) düzenli bir düşüş gözlemlenmiş; 2008 yılında bu hareketlilik en düşük seviyesine ulaşmıştı. Bilim insanları, yüzyıllar önce yaşanan "Büyük Minimum" gibi uzun süreli bir uyku dönemi beklerken, son 17 yıla ait veriler ezber bozdu.
NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan (JPL) araştırmacı Jamie Jasinski, durumu şu sözlerle özetliyor:
"Her şey Güneş’in uzun süreli düşük aktivite evresine gireceğini gösteriyordu. Bu eğilimin tersine döndüğünü görmek şaşırtıcıydı. Güneş yavaş yavaş uyanıyor."
Manyetik alan güçleniyor
Jasinski liderliğindeki araştırma ekibi, Güneş’ten yayılan yüklü parçacık akımı (güneş rüzgarı) üzerinde yaptıkları analizlerde çarpıcı artışlar saptadı. 2008'den bu yana kaydedilen değişimler şöyle:
Güneş Rüzgarı Hızı: %6 artış
Yoğunluk: %26 artış
Sıcaklık: %29 artış
Manyetik Alan Şiddeti: %31 artış
Dünya’yı neler bekliyor?
Güneş aktivitesindeki bu dramatik yükseliş, sadece gökyüzünde eşsiz kutup ışıklarına (aurora) neden olmakla kalmayacak; aynı zamanda ciddi teknolojik riskleri de beraberinde getirecek:
Elektrik şebekeleri: Jeomanyetik fırtınalar, trafoları yakarak kıta ölçeğinde elektrik kesintilerine neden olabilir.
Uydular ve GPS: Radyasyon patlamaları, haberleşme uydularını ve navigasyon sistemlerini devre dışı bırakabilir.
Astronot ve hava yolu güvenliği: Yüksek irtifadaki radyasyon, uzay istasyonlarındaki astronotlar ve kutup rotalarını kullanan uçuşlar için risk oluşturuyor.
NASA, küresel elektrik ve iletişim ağlarının bu yeni "aktif dönem" karşısında savunmasız kalmaması için altyapı güvenliğinin acilen gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
