Dünya nüfusunun büyük bir kesimi için temel besin maddesi olan pirinç, küresel tedarik sorunlarıyla karşı karşıya. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların lojistik ve üretim maliyetlerini doğrudan etkilemesi, süpermarket raflarına yansıyacak yeni bir fiyat artışı dalgasını tetikleyebilir. Pirinç üreticileri, çatışmaların sürmesi halinde önümüzdeki aylarda hem arz kısıtlamalarının hem de maliyet artışlarının kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor.
ÜRETİM MALİYETLERİ VE ÇİFTÇİ ZORLUKLARI
Sektör temsilcileri ve üretici birlikleri, savaş kaynaklı yakıt ve gübre fiyatlarındaki artışın pirinç üretimini sekteye uğratmaya başladığını belirtiyor.
Asya genelinde milyonlarca küçük ölçekli çiftçi; traktör, sulama pompası ve ekim makinelerini çalıştırmak için gerekli olan dizel yakıta erişimde zorluk yaşıyor.
South China Morning Post’un verilerine göre, yüksek maliyetler nedeniyle pek çok çiftçi gelecek sezon ekim yapmama kararı almayı değerlendiriyor. Gübreleme dönemine giren Güneydoğu Asya’nın, bu maliyet artışlarından kısa vadede en çok etkilenen bölge olması bekleniyor.
Pirinç Birliği tarafından yapılan açıklamada, küresel pirinç stoklarının şu an için "nispeten yüksek" olduğu belirtilse de çatışmaların üretim maliyetlerine ek yük getireceği vurgulandı. Öte yandan, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarındaki aksamalar sadece pirinç değil; tavuk ve domuz eti gibi karbondioksit kullanımına ihtiyaç duyan diğer gıda sektörlerini de tehdit ediyor.
Hükümet yetkilileri ve gıda bakanlıkları, işletmelerle yakın iş birliği içinde olduklarını belirterek olası "en kötü senaryolara" karşı planlamalar yapıyor. Şu an için bir kıtlık krizi yaşanmasa da artan enerji ve hammadde maliyetlerinin, yaz aylarından itibaren tüketici fiyatlarına artış olarak yansıması öngörülüyor.
TÜRKİYE'DE DURUM
Küresel piyasalardaki bu hareketlilik, Türkiye’deki pirinç arzı ve fiyatları üzerinde de yakından takip ediliyor. Türkiye, pirinç ihtiyacının önemli bir kısmını yerli üretimle (özellikle Trakya bölgesi) karşılasa da, üretim aşamasındaki gübre ve mazot gibi temel girdilerin dünya genelinde artması, yerel maliyetleri doğrudan etkiliyor.
Sektör temsilcileri, küresel tedarik zincirindeki bu aksamaların ve ithal edilen belirli pirinç türlerindeki fiyat değişimlerinin, önümüzdeki dönemde iç pazardaki etiket fiyatlarına yansıyabileceğini öngörüyor.
