Rahim ağzı kanserinden korunmak elinizde

 Rahim ağzı kanseri, rahmin vajina ile birleştiği ve tıbbi olarak serviks adı verilen bölgede hücrelerin kontrolsüz ve düzensiz çoğalmasıyla ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Dünya genelinde kadınlarda meme kanserinden sonra en sık görülen kanser türlerinden biridir... Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Başar Önal, 1-31 Ocak Rahim Ağzı kanseri Farkındalık Ayı kapsamında; hastalığın nedenleri, risk faktörleri, belirtileri güncel tarama ve tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.

Erkekler de aşılanmalı

Erkeklerde de HPV aşısı yaptırılması önerilmelidir. HPV virüsü erkeklerde de genital organ, ağız boğaz yolunda kanserlere yol açabileceği gibi genital bölgede ve ağız boğaz yolunda siğillere de neden olmaktadır. En ideali kız erkek ayrımı yapılmadan 9-14 yaşları arasında bütün çocukların aşılarının tamamlanması olacaktır.

En güçlü korunma yolu: HPV AŞISI

HPV aşısı rahim ağzı kanserine karşı yaklaşık yüzde 90 oranında koruyuculuk sağlar. Ülkemizde 9 HPV tipini kapsayan aşı mevcuttur. Aşı, rahim ağzı kanserinin yanı sıra genital siğillere karşı da koruma sağlar. HPV aşısı birçok ülkede ulusal aşı programında yer almaktadır. Türkiye henüz bu programa dahil olmadı ancak bu aşı 9–12 yaş kız ve erkek çocuklara, ayrıca 45 yaşına kadar kadınlara önerilmektedir.

NASIL ÖNLENEBİLİR?

Rahim ağzı kanseri, erken tanı ve koruyucu sağlık uygulamalarıyla büyük ölçüde önlenebilir. Bunun en etkili yolları HPV aşısı olmak ve düzenli tarama testleri (Pap Smear ve/veya HPV testi) yaptırmaktır. 
Aşı, kansere en sık neden olan HPV tiplerine karşı koruma sağlar ve ideal olarak cinsel aktivite başlamadan önce uygulanır. Tarama testleri ise kanser öncüsü lezyonları veya erken evre kanseri tespit ederek erken tedaviye imkan tanır.

Tarama testleri hayat kurtarır

Erken tanı tedavi başarısını belirgin şekilde artırır. Tüm kadınlar düzenli jinekolojik kontrollerini aksatmamalı. HPV aşısı yapılsa bile tarama testleri ihmal edilmemeli. Rahim ağzı kanseri taramasında PAP Smear ve HPV testleri büyük önem taşır.
Yaşa göre önerilen tarama programları ise şöyledir: n 21 yaş altı: Tarama önerilmez
-21–25 yaş: 3 yılda bir PAP smear 
-25–29 yaş: 5 yılda bir HPV testi (alternatif) 
-30–65 yaş: 3 yılda bir PAP smear veya 5 yılda bir PAP smear + HPV (co-test)
-65 yaş sonrası: Özel durumlar dışında tarama sonlandırılır 

Tedavi hastalığın evresine göre planlanır

Tarama testlerinde şüpheli bulgular saptanması halinde kolposkopi ve biyopsi işlemlerinin yapılır. Elde edilen patoloji sonuçlarına göre yalnızca takip, soğuk ve sıcak (leep) konizasyon (rahim ağzı kanal dokusunun bistüri ile koni şeklinde cerrahi olarak çıkarılması işlemleri) ya da hastalığın evresine göre cerrahi ve radyoterapi gibi tedavi seçenekleri planlanır.

Erken evrelerde belirti vermiyor

Rahim ağzı kanseri, her yıl Avrupa’da yaklaşık 50 bin, dünyada ise 500 bin kadına tanı konulmasına neden oluyor. Avrupa’da her yıl 25 bin, dünyada ise 250 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybediyor. Hastalık özellikle 30–55 yaş aralığında daha sık görülüyor ve erken evrelerde genellikle belirti vermiyor.

İleri evrelerde bu işaretlere dikkat!

Rahim ağzı kanseri ileri evrelerinde bazı uyarıcı belirtilerle kendini gösteriyor. İşte o işaretler:
-Düzensiz vajinal kanamalar
-Cinsel ilişki sonrası kanama
-Menopoz sonrası kanama
-Pelvik ağrı
-Kötü kokulu vajinal akıntı
-İdrar problemleri
-Yorgunluk, halsizlik ve kilo kaybı

Vakaların yüzde 99’undan HPV sorumlu

Rahim ağzı kanserlerinin yüzde 99,7’si İnsan Papilloma Virüsü (HPV) kaynaklıdır. HPV cinsel yolla bulaşan ve 100’den fazla tipi bulunan yaygın bir virüstür. Özellikle HPV tip 16 ve 18, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70–80’inden sorumludur. Bazı HPV tipleri genital siğillere de yol açabilir.

En çok kimler risk altında?

HPV enfeksiyonu çoğu zaman bağışıklık sistemi tarafından 2 yıl içinde kendiliğinden temizlenir. Ancak şu gruplar yüksek risk altındadır:
-Sigara kullananlar
-Erken yaşta cinsel hayata başlayanlar
-Çok sayıda cinsel partneri olanlar
-Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler
-Sağlıksız beslenen ve aşırı kilolu kadınlar
Aile öyküsü ve genetik faktörler de riski artırabilir.