Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bütçe üzerindeki yükü azaltmak amacıyla Yüksek Hızlı Tren (YHT) biletlerine uygulanan devlet desteğini kaldırmayı planlıyor. Enerji sektöründe başlayan maliyet odaklı fiyatlandırma modelinin, yakında demiryolu ulaşımına da yansıması bekleniyor.
Ekonomi yönetiminin bütçe yükünü hafifletmek adına enerji kalemlerinde başlattığı sübvansiyon kısıtlamaları, şimdi de ulaşım sektörüne sıçrıyor. Elektrik ve doğalgazdaki kademeli fiyatlandırma modelinin ardından, Yüksek Hızlı Tren (YHT) biletlerindeki devlet desteğinin de sona erdirilmesi masada.
ELEKTRİK VE DOĞALGAZDAN SONRA SIRA ULAŞIMDA
Türkiye genelinde enerji tüketiminde başlatılan "çok tüketenin maliyetini ödediği" sistem, ulaştırma altyapısında da karşılık bulmaya hazırlanıyor. 1 Ocak 2025’te elektrikte başlayan ve 2026’da doğalgaz ile kapsamı genişletilen destek kısıtlamaları, kamu hizmetlerinde "maliyet esaslı fiyatlandırma" dönemini başlattı. Bu stratejinin yeni durağı ise TCDD Taşımacılık bünyesindeki YHT seferleri olacak.
YHT BİLETLERİNDE YENİ DÖNEM
Mevcut sistemde devlet tarafından sübvanse edilen, yani maliyetinin bir kısmı bütçeden karşılanan YHT biletleri için yeni bir değerlendirme yapılıyor. Eğer planlanan düzenleme hayata geçerse, YHT biletleri için bütçeden pay ayrılmayacak. Bu şekilde bilet fiyatları; enerji, personel ve işletme maliyetlerine göre doğrudan belirlenecek. İşletme maliyetlerindeki artışlar, aradaki devlet desteği kalkanı olmadığı için doğrudan yolcuya yansıyacak.
BÖLGESL TRENLER KAPSAM DIŞI KALACAK
Bakanlık kaynaklarından alınan bilgilere göre, bu düzenleme sadece Yüksek Hızlı Trenleri kapsıyor. Sosyal belediyecilik ve ulaşılabilirlik ilkeleri gereği; ana hat trenleri, bölgesel trenler ve Marmaray/Başkentray gibi banliyö hatlarında devlet desteği kesintisiz devam edecek. Bu hatlarda mevcut fiyat politikası korunacak.
Bakanlık yetkilileri durumla ilgili:
"YHT biletlerinde devlet desteğinin kaldırılmasına ilişkin değerlendirmeler sürse de henüz alınmış resmi bir karar yoktur. Ancak ana hat ve banliyö trenlerinde herhangi bir değişiklik söz konusu değildir." açıklamasına yer verdi.
TCDD'DE ZARAR DÖNEMİ
Düzenlemenin arka planında kamu iktisadi teşebbüslerinin mali tabloları yer alıyor. Kayıtlara göre TCDD Taşımacılık AŞ’nin 2024 yıl sonu zararı 25 milyar TL'yi aşmış durumda. Ekonomi yönetimi, bu devasa bütçe yükünü azaltmak amacıyla sübvansiyonları daha verimli kullanmayı ve lüks/hızlı ulaşım segmentinde maliyet dengesini kurmayı hedefliyor.
SÜREÇTE YAŞANANLAR
Elektrik: Yıllık tüketim sınırı 2026'da 4 bin kilovatsaate düşürülerek destek kapsamı daraltıldı.
Doğalgaz: 4 Nisan itibarıyla illere ve aylara göre değişen "kademeli tarife" sistemine geçildi.
Sıradaki Adım: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın YHT kararı, ulaştırma maliyetlerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
