Akdeniz’in devleri geri mi dönüyor? Bilim dünyasını heyecanlandıran haber bu kez İstanbul Tuzla’dan geldi. Dünyada nesli yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan, "denizin akciğerleri" ve "doğal filtreleri" olarak bilinen pinalar, sanayinin göbeğinde mucizevi bir şekilde yaşam mücadelesi veriyor. 120 santimetreye ulaşabilen boyları ile neredeyse bir insan boyutuna ulaşan pinalar yüzyıllardır Marmara Denizi'nin dibinde bekliyor.
50 YIL YAŞAYAN DEV PİNALAR
Boyları 120 santimetreye ulaşabilen ve yarım asır yaşayabilen pinalar, Akdeniz’in en büyük iki kabuklu canlısından biri. Ancak onları asıl özel kılan, ekosisteme sağladıkları devasa katkı:
Doğal Arıtma: Tek bir pina, saatte 6 litre, günde ise yaklaşık 150 litre deniz suyunu filtreleyerek su kalitesini artırıyor.
Müsilajla Savaş: Marmara’nın kabusu olan müsilaj ve kirliliğe karşı en büyük doğal müttefikimiz pinalar.
Dünyadaki Son Sığınak: 2016-2019 yılları arasında bir parazit nedeniyle Akdeniz’den Cebelitarık’a kadar tüm popülasyonlar yok olurken, Marmara Denizi şu an dünyadaki tek sağlıklı pina popülasyonuna ev sahipliği yapıyor.
MUCİZE TUZLA'DA KAYIT ALTINA ALINDI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nin yürüttüğü "PİNA-İZ" ve "ÇAYIR-İZ" projeleri kapsamında yapılan dalışlar, beklenmedik bir keşfe sahne oldu. Yoğun sanayileşmenin olduğu Tuzla sahillerinde, sadece 100 metrekarelik dar bir alanda hem genç hem yetişkin pinaların deniz çayırlarıyla iç içe yaşadığı tespit edildi.
Prof. Dr. Mustafa Sarı, bu durumu "muhteşem bir şey" olarak tanımlıyor. Sarı, "Kıyılarını doldurmuşuz, kirletmişiz ama ekosistem direnmeye devam ediyor. Deniz çayırı olan bir alan, olmayan bir alana göre 40 kat daha fazla canlılık barındırır. Bu bölge, Marmara’da halen umut olduğunun en büyük kanıtı." diyor.
SADECE HASTALIK DEĞİL İNSAN FAALİYETİ DE TEHDİT EDİYOR
Pinalar sadece parazitlerle değil, aynı zamanda şu insan kaynaklı baskılarla da mücadele ediyor. Kıyı dolguları ve kirlilik, dibi tarayan balıkçılık faaliyetleri ve vahşi demirleme ve turizm baskısı pinalar için tehditarz ediyor.
İZLEME İSTASYONU KURULUYOR
Bilim insanları, Tuzla'daki bu özel alanı koruma altına almak için yeni bir izleme istasyonu kuruyor. Periyodik dalışlarla pinaların büyüme süreçleri, yeni bebek pinaların ekosisteme katılımı ve suyun sıcaklık-tuzluluk gibi değerleri kayıt altına alınacak.
Marmara Denizi’nin sessiz kahramanları pinalar ve deniz çayırları, insan müdahalesine rağmen "yaşamaya devam ediyoruz" mesajı veriyor. Şimdi sıra bizde; bu mucizevi alanı korumak, Marmara’nın geleceğini korumak anlamına geliyor.
