İzmir'in Menderes ilçesinde yer alan antik Notion kentindeki kazılarda, iki bin yıldan uzun süre önce küçük bir çömleğin içine gizlenmiş Pers altın sikke hazinesi keşfedildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın onayının ardından incelenen buluntular, antik çağdaki askeri operasyonların finansal yapısını ve madeni para kronolojisini kökten değiştirecek veriler sunuyor.
BULUNAN ALTIN SİKKELER HANGİ TARİHSEL ÖZELLİKLERİ TAŞIYOR?
Michigan Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan hazine, Ahameniş Pers İmparatorluğu'na ait darik adı verilen altın sikkelerden oluşuyor. Her bir sikkenin üzerinde, Pers imparatorluğunun askeri sembolü kabul edilen diz çökmüş bir okçu tasviri yer alıyor.
Uzmanlar, MÖ 5. yüzyılda basıldığı tahmin edilen bu değerli madenlerin, Menderes'teki antik kentin yaklaşık 100 kilometre kuzeydoğusundaki antik Sardis kentinde darp edildiğini öngörüyor. Helenistik bir evin altındaki yapının oda köşesinde bulunan bu toplu paralar, antik Akdeniz dünyasındaki askeri finansman yapısına ışık tutuyor.
HAZİNENİN SAHİBİ NEDEN GERİ DÖNEMEDİ?
Arkeologlar, bu ölçekteki büyük bir altın koleksiyonunun gömülü bırakılmasını ani bir askeri veya siyasi aksama ile ilişkilendiriyor. Antik çağlarda değerli metalleri güvenlik amacıyla saklayan kişilerin normal şartlarda parayı geri almak üzere döndüğü biliniyor.
Hazinenin bugüne kadar bozulmadan kalması, sahibinin geri dönmesini imkansız kılan ciddi bir savaş felaketi veya talihsizlikle karşılaştığını gösteriyor. İzmir kıyılarının o dönem Atina ve Pers güçleri arasındaki rekabette stratejik bir askeri liman olması, bu ani kaçış ihtimalini kuvvetlendiriyor.
TARİHİ SİKKELER BİLİM DÜNYASINA NE KAZANDIRACAK?
Tarihsel kayıtlara göre bir Pers dariki, o dönemde görev yapan bir yabancı paralı askerin yaklaşık bir aylık maaşına denk geliyordu. Araştırma ekipleri, tam olarak nerede ve hangi dolaylı kanıtlarla bulunduğunu bildikleri bu definenin, Pers para birimlerinin tarihlendirilmesinde küresel bir referans noktası olacağını belirtiyor.
Oxford Üniversitesi'nde görev yapan nümismatik uzmanları da keşfin Ahameniş altın sikkelerinin kronolojisini netleştirmek adına çarpıcı bir gelişme olduğunu doğruluyor. Keşfedilen yeni veriler, MÖ 6. yüzyıldan Büyük İskender'in yükselişine kadar kullanılan paraların üslup farklılıklarını çözmeyi kolaylaştıracak.
