Sözcü Plus Giriş
MEHMET YAŞİN

Su oburu yiyecekler

11 Kasım 2020

Dünyada kullanılabilir su miktarı azaldıkça, paçalar tutuşmaya başladı. Şimdi tüm ülkelerde ince hesaplar yapılıyor. “Nereden neyi keseriz?”. Gözler, yiyecek üretimi-su tüketimi ilişkisine çevrildi. Yanıtı aranan en önemli soru: “Üretilen yiyeceklerin mideye ulaşmadan çöpe gitmesini nasıl engelleriz?”

Dünyanın neredeyse yarı nüfusu açlık sınırındayken, iki milyar ton yiyecek tüketiciye ulaşmadan çöpe gidiyor. İngiltere’deki “Institution of Mechanical Engineers” adlı kuruluşun yaptığı araştırmaya göre, çöpe giden yiyecek miktarı, tüm üretiminin yüzde 30-35’ini oluşturuyor. Bu ziyanın en baş suçlusunun ise zincir süpermarketler olduğu öne sürülüyor. Bu sava dayanak olarak ise bu alış veriş zincirlerinin, lezzetten çok görüntü ve boyuta önem verdikleri gösteriliyor. Konulan ölçütlerin dışındaki ürünler, asla kapıdan içeri sokulmuyor. Üretici bu ölçüleri tutmayan ürünü, genellikle çöpe atmak zorunda kalıyor. Tabii bu arada, bu ürünleri yetiştirmek için kullanılan milyonlarca litre su da ziyan edilmiş oluyor.

Yiyicek israfı, konunun bir yanı. Diğer yanı ise yiyecek üretiminde kullanılan su miktarı. Araştırmalara bakılırsa, dünyada en çok su tüketen gıda maddesi çikolata. Bir kilo çikolata üretebilmek için tamı tamına 17 bin 196 litre su harcamak gerekiyor. Yani, gelecekte kurak günler yaşamamak istiyorsanız, bu muhteşem lezzeti unutacaksınız. Çikolata mı su mu? Çok zor bir seçim.

Suçlu sadece çikolata  değil. Et de bir o kadar su düşmanı. Yapılan araştırmaya göre, bir kilo sığır eti üretebilmek için tam 15 bin 415 litre suya ihtiyaç var. Bu çarpıcı gerçekten sonra, T Bone steak’ler, kanlı bonfileler, dana pirzolalar boğazınızdan nasıl geçecek? Her lokmada dünyanın kurak kalmasına ortaklık yaptığınız için etler boğazınızda düğümlenmeyecek mi?

Su tüketiminde koyun biraz daha insaflı. Bir kilo koyun eti için ihtiyaç duyulan su miktarı 10 bin 412 litre. Yine de oldukça yüksek bir tüketim. Siz siz olun, koyun kıymasından yapılmış köfteleri yerken bu gerçeği bir kez daha düşünün. Dünyada, sesinden başka tüm organları yenebilen domuz için tüketilen su miktarı koyununkinden neredeyse yarı yarıya az. Bir kilo domuz eti elde edebilmek için 5 bin 988 litre suya gereksinim var.

En iyisi et ihtiyacınızı tavukla gidermek. Çünkü, bir kilo tavuk eti üretimi için sadece 3 bin 178 litre suya ihtiyaç var. Sadece tek tehlike, bugünlerde yeniden gündeme gelen Kuş Gribi. Diyelim ki tavuğunuzu güvenilir bir yerden aldınız. Bir güzel haşladınız. Suyu ile lezzetli pilav pişirmek istiyorsunuz. Hemen açıklayayım: Bir kilogram pirinç üretiminde kullanılan su miktarı 2 bin 497 litre. Onun için pirinci idareli kullanın. Pilav tereyağsız olmaz. Olur da yavan olur. Tereyağ içine girdiği her şeye lezzet katar. Ünlü bir şef, Fransız Mutfağı’na lezzet katan üç unsuru şöyle sıralamış: “1-tereyağı, 2-tereyağı, 3-tereyağı.” Bu muhteşem yağdan bir kilo üretebilmek için 5 bin 553 litre suya ihtiyaç olduğunu söylersem, tereyağını tencereye, tavaya koyarken biraz daha dikkatli olur musunuz acaba?

Sabah kahvaltı edeceksiniz. Masada, peynir, ekmek, zeytin, yumurta, süt ve çay var. Klasik Türk kahvaltısı yani. Bu malzemeleri üretebilmek için gereken su miktarını şöyle sırdalayabilirim: Bir kilo zeytin için 3 bin 025 litre, bir kilo peynir için 3 bin 178 litre, bir bardak süt (250 ml) için 255 litre, bir bardak çay (250 ml) için 27 litre, bir yumurta için 196 litre su tüketmek gerekiyor. Yine de fena sayılmaz. Bir de Amerikalılar veya İngilizler gibi kahvaltıda jambon, sosis gibi et mamülleri tüketme alışkanlığımız olsaydı, lokmalar boğazınıza takılıp kalırdı.

Canınız İtalyan Mutfağı’nı çekti diyelim. Bu konuda ben hiç iflah olmam. Canım sürekli olarak bu mutfağın yemeklerini arzular. Hele makarna deyince akan sular durur. Ayrıca, taş fırında çıtır çıtır kızarmış pizzaya kim hayır diyebilir ki. İşte bu ikilinin su tüketim rakamları: Bir kilo makarna için (sosu hariç) 1800 litre, bir dilim pizza için (üstündeki malzemeler hariç) 1239 litre. Ete, tavuğa, pirince göre daha insaflı rakamlar ne de olsa.

Canınız şöyle bol domatesli bir patates yemeği çekti. Ekmeğinizi, suyuna bana bana yiyeceksiniz. Hiç içiniz titremesin, gönül rahatlığı ile bu yemeği pişirebilirsiniz. Çünkü patatesin bir kilosu için sadece 287 litre, domatesin bir kilosu için de 214 litre su tüketmek gerekecek. Eğer lahana turşusunu da bu yemeğin yanında yemek isterseniz, çekinmeyin, tabağınızı tepeleme turşuyla doldurun. Çünkü bir kilo lahana üretebilmek için ihtiyaç duyulan su miktarı sadece 237 litre.

Yemeğin üstüne canınız meyve istedi. Bir kilo elma için gereksinim duyulan su miktarı 822 litre. Eğer tercihinizi muzdan yana kullanacaksanız, bir kilo muzu üretmek için 790 litre su harcandığını aklınızdan çıkarmayın.

Yemeklerinizin yanında şarap içme gibi bir alışkanlığınız varsa, bir bardak şarap için (250ml) için 109 litre su harcandığını unutmayın. Eğer tercihiniz biradan yanaysa, çok isabetli karar verdiniz demektir. Çünkü bir bardak bira (250ml) için sadece 74 litre suya ihtiyaç duyuluyor.

Sözün özüne gelirsek: Gelecekte susuzluktan kavrulmak istemiyorsanız, lahana, patates ve domates üçlüsü ile çeşitli yemekler yapın ve yanında da bir bardak bira için.

Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp Paylaş more