Antik DNA analizleri tarihe ışık tutuyor

Hacettepe Üniversitesi'ndeki antik DNA laboratuvarında kazılarda bulunan iskelet ve kemik parçalarıyla tarihe ışık tutuluyor.

Antik DNA analizleri tarihe ışık tutuyor

İskelet Biyolojisi Laboratuvarı’nda insan iskeleti kalıntılarında geleneksel yollarla yaş, cinsiyet, bedensel özellikler, sağlık sorunları ve beslenme gibi birçok faktör analiz ediliyor. 2019 yılında kurulan Antik DNA Laboratuvarı’nda yapılan incelemelerde ise geçmiş insan topluluklarının genetik yapısı ve popülasyon tarihine ilişkin veriler elde ediliyor.

TÜRKİYE’DE TEK

Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Selim Erdal, 12 binden fazla insan iskeleti kalıntısı ile hem Orta Doğu hem de Avrupa’nın en önemli laboratuvarlardan biri olduğunu söyledi.

Erdal, “Anadolu’da ne gibi değişim oldu bunları anlayabilmek için antik DNA çalışmalarını yapıyoruz. Yerleşik yaşama geçiş, bitki ve hayvanların evcilleştirme süreci, bunun batıya doğru yayılması ya da Anadolu ve Avrupa arasındaki topluluklar arasındaki ilişkileri çözmeye çalışıyoruz. Burada yaşayan insanlar kim, kendinden önceki ve kendinden sonrakilerle ilgili ilişkilerini anlamaya yönelik çalışmalar yapıyoruz” diye konuştu.

“AKRABALIK İLİŞKİLERİNİ BİLE ÇÖZEBİLİYORUZ”

Prof. Dr. Erdal, sözlerine şöyle devam etti:

“İskeletler üzerinden akrabalık ilişkilerini bile çözebiliyoruz. Bir insan hastalandığında onun dolaşım sistemi üzerinde yer alan ya da diş taşı gibi ağız ortamında bulunan çeşitli mikropların DNA’sına ulaşarak geçmişte hangi tür mikroplar vardı ve o mikropların DNA’sına ulaşarak günümüzdeki ile benzer miydi, nasıl bir değişim oldu; bunu da anlamaya çalışıyoruz.”

“Sadece insan iskeleti üzerinden değil toprakta yaşayan bakteriler, mantarlar, maya gibi canlıların kemiklere bulaşması nedeniyle antik kalıntılarda DNA analizleri ancak özel DNA laboratuvarlarında yapılabiliyor.”

“İKİ YIL SÜRÜYOR”

“Morfolojik çalışmalar iskeletin korunma durumu uygunsa hızlı bir şekilde yapılabiliyor. İskelet size sağlam bir şekilde ulaştıysa birkaç saat içinde onun yaşı, cinsiyeti ve bedensel özeliklerini tespit edebilirsiniz.”

“Ancak DNA çalışmaları detaylı bir analiz gerektirdiği için malzemenin laboratuvara girmesi, görüntünün kaydedilmesi, temizlik işlemleri, bir toz elde etme ve bu tozun eritilerek içindeki hücreye ulaşımı sürdürmeniz ve buradan çıkan sonuçları değerlendirmeniz iki yıla kadar sürebiliyor.” (DHA)