ABD Başkanı Donald Trump danışmanlarına İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma ve savaşı bitirme konusundaki son teklifinden memnun olmadığını bildirdi.
The New York Times'a göre teklif ABD’nin deniz ablukasını sonlandırmasını şart koşuyor. Ancak teklif İran’ın nükleer programına dair soruları tamamen yanıtsız bırakıyor.
Pazartesi günü Beyaz Saray Durum Odası'ndaki görüşmelerde Trump Hürmüz Boğazı'nı açmak için nükleer meselenin peşini bırakmayacağını belirtti.
ABD Başkanı nükleer silahlara sahip bir İran’ı kesinlikle kabul etmeyeceğini defalarca yineledi.
Ayrıca bir ABD’li yetkili bu teklifi kabul etmenin Trump için bir zafer gibi görünmeyeceğini belirtti.
İRAN'IN ŞARTLARI NELER?
The Wall Street Journal'ın haberine göre İran'ın görüşmeler için şartları aşağıdaki gibi:
Birinci aşama: Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıların durdurulması karşılığında, ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın sona erdirilmesi ve bu savaşın yeniden başlamayacağına dair garantiler verilmesi ile İran’ın limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılması.
İkinci aşama: Aracılar, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması konusunu devralacak ve Boğaz'ın yönetimi konusunda bir anlaşmaya varmak için çalışacak.
Üçüncü aşama: İran, Boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürürken, İran'ın nükleer programı ve Tahran yanlısı grupların finansmanı da dahil olmak üzere diğer konularda müzakerelerin başlanacak.
ABD Başkanı'nına ulaşan mu maddeler, Trump için yeterli olmadı. Başkan'ın maddeleri desteklemediği belirtildi.
GÖRÜŞME ÇIKMAZI
Beyaz Saray sözcüsü Olivia Wales yaptığı resmi açıklamada ülkesinin kırmızı çizgilerini net bir şekilde koruduğunu ifade etti.
Wales, basına fazla bilgi vermeyi reddederek “ABD basın aracılığıyla müzakere yürütmeyecektir. Biz kırmızı çizgilerimiz konusunda en başından beri net olduk ve başkan sadece ABD halkı ile dünya için gerçekten iyi olan bir anlaşmaya imza atacaktır" dedi.
Yönetim içinde ise hangi ülkenin ekonomik zorluklara daha fazla dayanabileceği konusunda sert bir tartışma yaşanıyor.
Boğazın kapalı kalmasının yarattığı ağır maliyet her iki tarafı da stratejik bir karara zorluyor.
Trump bu yeni teklifi İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Pakistan’a sunduğu raporun ardından incelemeye aldı.
Başkan daha geçen hafta başka bir teklifi reddetmişti. İran ise hafta sonu İslamabad’daki barış görüşmelerini gerçekleştirmeyi reddetmişti.
Trump sosyal medya platformu Truth Social üzerinden İran'ın görüşmelere katılmayı reddetmesini "iç çekişmelere" bağladı.
Paylaşımında "İran kendi liderinin kim olduğunu anlamakta çok zorlanıyor! Savaş alanında kötü şekilde kaybeden 'Sertlik Yanlıları' ile pek de ılımlı olmayan ama saygı kazanan 'Ilımlılar' arasındaki iç çekişme tam bir çılgınlık!” ifadesine yer verdi.
NÜKLEER ŞART YERİNE GELMEDİ
Nükleer müzakerelerin durması, ABD'nin savaştaki temel hedeflerinden birine ulaşamadığını gösterdi.
Tahran yönetimi ise boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti almaya devam ediyor. İran, abluka altında da olsa fiilen Hürmüz Boğazı'nı kontrol ediyor.
Amerika Birleşik Devletleri tarihsel olarak uluslararası sularda seyrüsefer serbestisine yönelik her türlü kısıtlamaya karşı çıkıyorduç
Buna rağmen Trump yönetiminin son dönemde bu konuda müttefiklerine kafa karıştırıcı mesajlar verdiği gözlemlendi.
Bazı yetkililer ablukanın devam etmesinin İran’ın enerji endüstrisine uzun vadeli büyük zararlar vereceğini savunuyor.
Petrol kuyularının kapatılması halinde tamiri imkansız veya çok maliyetli hasarların oluşacağı öngörülüyor.
Ancak başka bir grup ise Devrim Muhafızları’nın gücünü pekiştirdiğini ve İran’ın tutumunun daha da sertleştiğini belirtiyor.
