Çin Devlet Başkanı Şi ile ABD Başkanı Biden, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında San Francisco kentinde bir araya geldi. Biden toplantı başlamadan önce yaptığı konuşmasında, "Her zaman olduğu gibi yüz yüze görüşmenin yerini hiçbir şey tutamaz. Tartışmalarımızı her zaman açık sözlü bulmuş ve takdir etmişimdir." ifadesini kullandı.

Biden, "İklim değişikliğinden narkotikle mücadeleye ve yapay zekaya kadar karşılaştığımız kritik küresel zorluklar, ortak çabalarımızı gerektiriyor. Bu tartışmayı başlatmayı sabırsızlıkla bekliyorum." diye konuştu.



Çinli mevkidaşıyla "her zaman aynı fikirde olmadıklarını" dile getiren ABD Başkanı, "Rekabetin çatışmaya dönüşmemesini sağlamalıyız ve rekabeti her zaman sorumlu bir şekilde yönetmek zorundayız." dedi.

"DÜNYA, ABD VE ÇİN'E YETECEK KADAR BÜYÜK"

Çin Devlet Başkanı Şi de görüşmenin başlangıcında iki ülkenin farklı tarihe, kültüre, sosyal sisteme ve kalkınma güzergahına sahip olduğunu, bu yüzden görüş farklılıklarının normal olduğu ancak iki taraf birbirine saygı duyduğu, barış içinde yaşadığı ve kazan-kazan işbirliğini hedeflediği sürece bunları aşabileceği ve büyük ülkeler arasında sağlıklı ilişki kurulabileceğini ifade etti.

Büyük güç rekabetinin zamanın hakim eğilimine uygun olmadığını ve iki ülkenin sorunlarını çözmeye yaramayacağını vurgulayan Şi, "Dünya, ABD ve Çin'e yetecek kadar büyük. Bir ülkenin başarısı diğeri için fırsattır." ifadesini kullandı.

Çin-ABD ilişkilerinin son 50 yılda hiçbir zaman tamamıyla pürüzsüz olmadığı, problemlerin varlığına rağmen ilerlemeye devam ettiğinin altını çizen Şi, "Çin ve ABD gibi büyük ülkeler için birbirine sırtını dönmek seçenek olamaz. Bir tarafın diğerini kendi modeline göre biçimlendirmesi gerçekçi değil. Çatışma ve cepheleşme her iki taraf için de katlanılmaz sonuçlar doğuracaktır." diye konuştu.

Şi, Çin-ABD ilişkisinin "dünyanın en önemli ikili ilişkisi olduğunu" vurgulayarak, iki ülke liderinin kendi halkları, dünya ve tarih önünde büyük sorumluluk taşıdıklarını, Biden ile iki ülke ilişkilerinin doğrultusunu ve dünyada barış ile istikrarı etkileyen kapsamlı ve stratejik meselelerde görüş alışverişinde bulunmaya hazır olduğunu belirtti.



BIDEN BASIN AÇIKLAMASI YAPTI

Biden, Şi ile San Francisco'da düzenlenen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği yüz yüze görüşmenin ardından basına açıklamalarda bulundu.

Biden, "Çin ile önemli ilerlemeler kaydettiğimize inanıyorum. ABD ile Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) arasında, uzun yıllar beklemede kaldıktan sonra, narkotikle mücadelede yeniden işbirliğine başladığımızı duyurmaktan memnuniyet duyuyorum." değerlendirmesinde bulundu.

"TAKDİR EDİYORUM"

Biden fentanilin, 18-49 arası Amerikalıların ölüm sebepleri arasında ilk sırada bulunduğunu vurgulayarak, "Dolayısıyla bugün bu yeni anlayışla, prekürsor kimyasalların ve hapların Çin'den Batı Yarımküre'ye akışını önemli ölçüde azaltmak için harekete geçiyoruz. Bu, hayat kurtaracak ve Başkan Şi'nin bu konudaki kararlılığını takdir ediyorum." diye konuştu.

ABD Başkanı, Çin ile askeri alanda da "açık, net ve doğrudan iletişime geri döndüklerini" belirtirken, bu gelişmenin "kritik bir önem taşıdığına" vurgu yaptı.

Biden ayrıca, ABD ve Çin'in "yapay zekayla ilgili risk ve güvenlik konularını tartışmak için" uzmanlarını bir araya getireceğini belirtti.

"KÜRESEL KONULAR DA ELE ALINDI"

ABD Başkanı Joe Biden, Çinli mevkidaşı Şi Cinping ile görüşmesinde, Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze'de yaşanan gelişmeler dahil olmak üzere bir dizi küresel mesele hakkında görüş alışverişinde bulunduklarını söyledi.

Biden, Şi ile görüşmesinde, Tayvan Boğazı'nda barışın devamlılığının önemini vurguladığını aktarırken, bölge ticaretinde Amerikan işletmelerini ve işçilerini dezavantajlı konuma düşüren durumlara karşı olduklarını ifade etti.

"Bugün attığımız olumlu adımları memnuniyetle karşılıyorum" diyen Biden, Çin ile "üst düzey diplomasiyi korumaya ve sürdürmeye" devam edeceklerini söyledi.

Biden, Şi ile iletişim hatlarını açık tutmak için karşılıklı telefon aramalarına doğrudan cevap verme konusunda da anlaştıklarını kaydetti.

ÇİN'DEN GÖRÜŞME SONRASI AÇIKLAMA

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, San Francisco'da Filoli Malikanesi'nde gerçekleştirilen görüşmede iki lider, Çin-ABD ilişkilerinin doğrultusunu ve dünyada barış ile istikrarı etkileyen kapsamlı ve stratejik meselelerde görüş alışverişinde bulundu.

Şi, görüşmede, dünyanın en büyük ekonomilerine sahip iki ülkenin ilişkilerinin sağlıklı doğrultuda yürütülmesine ilişkin ilkelerin yanında, başlıca anlaşmazlık konuları olan Tayvan sorunu ve teknolojik rekabet üzerinde durdu.

TAYVAN UYARISI

Tayvan sorununun, Çin-ABD ilişkilerinde en önemli ve hassas mesele olduğunun altını çizen Şi, Washington'dan, Tayvan konusunda Biden ile geçen yıl Endonezya'nın Bali Adası'nda yaptıkları görüşmede verilen sözlerin tutulmasını istedi.

Şi, "ABD, Tayvan'ın bağımsızlığını desteklemeyeceğine dair taahhüdünü yerine getirecek somut adımlar atmalı, Tayvan'ı silahlandırmaya son vermeli ve Çin ile barışçı birleşmesini desteklemeli." dedi.

Çin lideri, Ada ile yeniden birleşmeyi gerçekleştirmekte kararlı olduklarını, bunun engellenemeyeceğini vurguladı.

ÇİP SEKTÖRÜ GÜNDEME GELDİ

ABD'nin son dönemde çip sektöründeki ihracat kısıtlamaları, yarı iletkenler, kuantum ve yapay zeka gibi ileri teknolojilerinde yatırım kontrollerinin ve tek taraflı yaptırımların Çin'in meşru çıkarlarına zarar verdiğine işaret eden Şi, "Çin'in teknolojik gelişimini engellemek, yüksek nitelikli kalkınmayı bastırmak ve Çin halkını kalkınma hakkından mahrum bırakmaktır." ifadesini kullandı.

Şi, Çin'in kalkınmasının ve büyümesinin kendi iç mantığında ilerlediğini ve dış güçlerce durdurulamayacağını belirterek, ABD'den bu konudaki kaygılarını ciddiye almasını, tek taraflı yaptırımları kaldırarak Çin işletmelerine eşit, adil ve ayrımcı olmayan şartlar sağlayacak somut adımlar atmasını istedi.

"ÇİN-ABD İLİŞKİLERİ İÇİN İKİ YOL VAR"

Dünyanın yüzyıldır görülmeyen değişimlerden geçtiği bir dönemde, büyük güç rekabetinin ne Çin'in ne de ABD'nin ne de dünyanın karşı karşıya olduğu problemleri çözemeyeceğini vurgulayan Şi, "Dünya, ABD ve Çin'e yetecek kadar büyük. Bir ülkenin başarısı diğeri için fırsattır." diye konuştu.

Şi, Çin-ABD ilişkisinin "dünyanın en önemli ikili ilişkisi olduğunun" altını çizerek, "Çin ve ABD gibi büyük ülkeler için birbirine sırtını dönmek seçenek olamaz. Bir tarafın diğerini kendi modeline göre biçimlendirmesi gerçekçi değil. Çatışma ve cepheleşme her iki taraf için de katlanılmaz sonuçlar doğuracaktır." değerlendirmesinde bulundu.

İki ülke liderleri olarak ilişkilerini sorumlu şekilde yönetilmesi konusunda kendi halkları, dünya ve tarih önünde büyük sorumluluk taşıdıklarına dikkati çeken Şi, şunları kaydetti:

"Çin-ABD ilişkilerinde iki yol var. Biri dayanışma ve işbirliği içinde küresel güvenliği ve refahı teşvik etmek, diğeri, 'sıfır toplamlı oyun' mantığına saplanarak düşmanlığı ve cepheleşmeyi kışkırtmak, dünyayı kargaşaya ve bölünmeye sürüklemek. Bu iki yol, insanlığın ve gezegenin geleceğine karar verecek iki farklı doğrultuya işaret ediyor."

"KAZAN-KAZAN İŞBİRLİĞİ..."

Çin modernleşmesinin ve kalkınmasının kendi mantığı ve dinamikleri içinde geliştiğini, stratejik hedefinin Çin ulusal her cephede canlanması olduğunu vurgulayan Şi, "Çin, ne eski sömürgeciliği ve yağma yolunu izleyecek ne de güçlendikçe hegemonya arayışında olacak. İdeoloji ihraç etmeyecek, hiçbir ülkeyle ideolojik çatışmaya girmeyeceğiz. Çin, ABD'yi geçmeyi veya onun yerini almayı amaçlamıyor. ABD de Çin'i bastırma ve çevreleme planı kurmamalı." dedi.

Çin Devlet Başkanı Şi, iki ülkenin ilişkilerini karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama ve kazan-kazan işbirliği temelinde sürdürmesi gerektiğini, büyük ülkeler olarak sorumluluklarının farkında olarak insanlığın karşı karşıya olduğu sorunlara birlikte çözüm bulmaya çalışması gerektiğini sözlerine ekledi. (AA)