Pek çoğumuz zaman zaman tatlı krizine girebiliyoruz. O anda bir tatlı tüketmek her ne kadar bizi sakinleştirse de bu tür ataklar geleceğe dair önemli bir sağlık sorununu işaret ediyor da olabilir. İşte bu nedenle, stres, regl dönemi gibi pek çok farklı nedenden kaynaklanabilen tatlı krizleri konusunda bilinmesi gerekenler hakkında sizi aydınlatmak istedim…



Sabah kahvaltı yapmayı sevmeyen, öğle yemeklerini hafif ve çabuk tüketilen besinlerle geçiren ya da öğün atlayan kişiler genellikle akşamları tatlı krizine girer. Bu krizler ‘reaktif hipoglisemi’ denilen, pankreastan insülinin aşırı ve düzensiz salgılandığı bir sağlık probleminden kaynaklanabilir. Reaktif hipoglisemi, olası bir şeker hastalığının da göstergesi olabilir.



Günlük enerji ihtiyacımızı, temel besin öğeleri olan karbonhidrat, protein ve yağlardan karşılarız. Öğünlerde tüketilen karbonhidratlı besinler sindirim metabolizmasında glikoza (şekere) dönüşerek emilimi tamamlar ve kana geçer. Glikoz öncelikle beynin önemli bir enerji kaynağıdır ancak tüm metabolizma ve organlar tarafından kullanılır. Vücudun ihtiyacı olan glikozu, doğal olarak meyvelerden (meyve şekeri olan fruktozdan), emilimi daha uzun süren ve kan şekerini hızla yükseltmeyen tahıllardan (kepekli pirinç, kepekli makarna, bulgur), süt şekerinden (laktoz), kurubaklagillerden ve karbonhidrat bakımından zengin olan bazı sebzelerden (bezelye, patates gibi) elde ederiz.


Şekere duyulan ihtiyaç


Vücudun sofra şekerine ihtiyacı yoktur çünkü gün içinde alınan besinlerle şeker ihtiyacı karşılanır



Şekerleme, tatlı, pasta ve kurabiyelerin yani basit şeker içeren yoğun karbonhidrat ağırlıklı besinlerin tüketilmemesi gerekir. Düzenli olarak beslenen ve yemeğini vaktinde yiyen kişilerde kan şekeri dengesi kurulduğu için tatlı yeme eğilimi çok daha az görülür. Yeterli ve dengeli beslenmeyen kişilerde tatlı ihtiyacı daha fazla oluşur. Vücut, uzun süreli açlıktan sonra boşalan depoları doldurmak için ilk olarak yüklü miktarda karbonhidrat ve şekere eğilim gösterir. Bu süreçte alınan yüksek miktardaki kalorili besinin bir kısmı şeker depolarını diğer kısmı ise yağ depolarını doldurur. Bu nedenle gün içinde yeterli miktarda kalori almaya, asla öğün atlamamaya ve karbonhidrat, protein, yağ alımının dengeli olmasına dikkat etmek gerekir. Öte yandan psikolojik faktörler de tatlıya eğilimi yükseltir. Regl dönemine giren kadınlar, yoğun çalışanlar, stresi yüksek olanlar kendilerini tatlı yiyerek mutlu etmek ister.


Ne zaman doktora başvurmalı?


AKŞAMLARI tatlı yeme eğilimindeyseniz mutlaka bir uzmandan yardım almalısınız. Regl dönemlerinde diyeti bozan tatlı krizlerinin nedeni ise vücuttaki östrojen hormonunun azalmasıdır. Östrojen kadına özel bir hormondur ve serotonin, endorfin gibi hormonların üretimini arttırır. Regl döneminde azalan östrojen hormonu kan şekerindeki düşme eğiliminin artmasına, iştahınızın uyarılmasına neden olur. Bu dönemde az ve sık beslenmeye özen göstermeli, glisemik indeksi düşük besinleri tüketmeyi tercih etmelisiniz. Bitki çaylarınızda kabuk tarçın ve karanfil kullanarak aroma tadını eksik etmemelisiniz. Regl öncesinde dengeli beslenmeye dikkat ederek tatlı krizlerinizin önüne geçebilirsiniz.


Tatlı isteğini bastırmanın yolları


- Az ve sık beslenmeli, öğünlerinizi atlamamalısınız. Çünkü atlanan öğünlerde kan şekeri düşer ve ardından alınan ilk besinle kan şekeri hızla yükselir. Bu durumda da tatlı krizleri yaşanır.
- Sıvı alımı arttırılmalıdır. Kişiler açlık hissettiği anların birçoğunda susuzluk yaşıyor olabilir. Bu nedenle tatlı krizi söz konusu olduğunda ilk olarak su ve bitkisel çaylara yönelerek tatlı yemenin önüne geçilebilir.



- Kriz anları, yağsız sütle yapılmış kafeinsiz kahvelerle atlatılabilir. Süt yüksek oranda protein içermesi nedeniyle tokluk yaratır.
- Tatlı ihtiyacınızı meyveyle karşılayabilirsiniz. Meyve şekeri beyaz şekerden farklıdır. Meyve şekeri olan fruktoz, vitamin ve minerallerle birlikte bulunur. Beyaz şekerde bulunan ‘sakaroz’ adlı madde, vücuda yabancı bir maddedir ve emilimi çok hızlıdır. Bu hızlı emilim, kandaki şekerin düşmesine neden olur.



- Kan şekeri düşünce insan çabuk yorulur, tekrar yeme isteği oluşur. Kişi kendini halsiz hisseder.
- Beyaz şeker ve şekerli besinler yerine meyve şekerinden ya da esmer şekerden faydalanmak daha sağlıklıdır. Ayrıca tatlı ihtiyacını bastırmak için hazır meyve suları yerine taze sıkılmış meyve suları tercih edilmelidir.



- Meyveli yoğurtlar, yağsız süt ve tatlandırıcıyla yapılan dondurmalar, tatlı krizi anlarının atlatılmasına yardımcı olur.