Aralık ayı sanayi üretimindeki artış birçok bakan tarafından “müjde” gibi lanse edildi, herkes kendi başarısı gibi, bu veriye sahip çıktı. Üretim ve işsizlikteki iyileşme ekonomide işlerin iyi gittiğinin ispatı gibi sunuldu. Halbuki şirketlerden ve sanayicilerden alınan bilgiler, “Aralık’ta, yeni yılda işler iyi olacak diye stok yaptık ama yılbaşından bu yana hayal kırıklığı yaşıyoruz” şeklinde.
Şirketlerden gelen bilgilerin yanı sıra yeni yıla ilişkin öncü veriler de, sanayi üretimindeki artışın aralıkla sınırlı kalacağını gösteriyor. Bu konuda en önemli gösterge olan sanayide kapasite kullanım oranları, 2024 Kasım ve Aralık aylarında yükselmiş görünüyor. Ancak bu yıl ocak ayına ilişkin kapasite kullanım oranları, deprem sonrası, en dip noktaları gösteriyor.
2021 yılından bu yana baktığımızda; kapasite kullanım oranlarının ortalaması yüzde 75.60 düzeyinde hesap ediliyor. 2 yıl önce, yani 2023 Şubat’ta yaşanan deprem felaketinin ertesi aya, marta baktığımızda son yıllardaki en düşük düzey olan yüzde 74.20’ye inmiş. Daha sonra yeniden artışa geçmiş ve geçen yıl aralık ayında oran yüzde 76.60’a yükselmiş.
Bu yılın ocak ayında ise kapasite kullanım oranının yüzde 74.80’e indiğini görüyoruz. Deprem sonrası, marttaki yüzde 74.20 oranından sonra en dip noktaya gelmiş. Sanayicilerle sürekli toplantılar yapan iktisatçılar, bu eğilimin şubat ayı için de geçerli olduğunun söylendiğini kaydettiler.
Bunun nedeni hakkında konuştuğumuz iktisatçılar, sanayicilerden gelen bilgilere göre, 2024 kasım ve aralık aylarında, “yeni yılda işlerin canlanacağına ilişkin beklentiler” nedeniyle işletmelerin yaptıkları stoktan kaynaklandığını söylüyorlar. Faiz indirimlerinin başlamasının, sanayicilerde artık bir seri faiz indirimi beklentisine yol açtığını, bununla birlikte işlerin, özellikle iç talebin canlanacağına ilişkin beklentilerin yeni yıla stokla girme eğilimini güçlendirdiğini söylediler. Bu arada yeni yılda kamu zamları nedeniyle girdi fiyatlarının artış beklentisinin de stok eğiliminde rol oynadığı söyleniyor.
İYİ VERİ GELİNCE AÇIKLAMA YAPAN ÇOK AMA
İktisatçılar bu ay sanayicilerle yapılan toplantılarda büyük bir hayal kırıklığı gördüklerini, işler canlanmadığı gibi, bazı sektörde geçen yılın gerisinde bir durgunluk yaşandığından yakınıldığını belirtiyorlar. Dolayısıyla aynı iktisatçılar “bu yıl ilk iki ayı için gelen bilgilerin sanayide üretimin yeniden gerileyeceğini gösterdiğini” belirtiyorlar.
Sanayi üretiminde kaydedilen canlanma üzerine, ilgili-ilgisiz tüm bakanlar bu veriye sahip çıkan açıklamalar yaptılar. Her zaman olduğu gibi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek açıklama yapıp, “uygulanan ekonomik programın başarısı” olarak lanse ettiler.
Sanayi ve Ticaret Bakanı’nın sanayi üretimi artıyor diye açıklama yaptığını gördük. Aslında çok dolaylı bir veri olmasına rağmen Ticaret Bakanı da açıklama yapıp, sanayi üretimindeki artışı bakanlığının başarısı gibi anlattı. Aldıkları kararlarla ihracatı artırdıklarını, bunun da sanayi üretiminde yeniden canlanma yarattığını söylediler.
Şimdi sorulması gereken; ocak ve şubat aylarında, beklendiği gibi sanayi üretiminde yeniden düşüşler yaşanırsa, aynı bakanların hepsi yine açıklama yapacaklar mı? “Kabine değişiklikleri öncesi kendilerini gösterme açıklamaları” havası veren bu açıklamalar, kötü veri sonrası da devam eder mi, acaba?
