Cum­hur­baş­ka­nı seç­me ça­lış­ma­la­rın­da “tür­ba­n” ni­te­le­me­siy­le dil­len­di­ri­len “sık­ma­ba­ş”­ın özel­lik­le ik­ti­dar ke­si­min­ce en ucuz mal­ze­me ola­rak kul­la­nı­la­ca­ğı­na iliş­kin be­lir­ti­ler art­mak­ta­dır. Er­kek, ka­dın, gü­ve­ni­lir din bil­gi­le­ri­nin “din­sel zo­run­lu­lu­ğu yok­tu­r” de­dik­le­ri sık­ma­ba­şın ay­rı­ca­lık ör­tü­sü ola­rak kul­la­nıl­dı­ğı­nı gör­mek is­te­me­yen inanç sö­mü­rü­cü­le­ri di­ni si­ya­sal­laş­tı­ra­rak de­mok­ra­si­yi din­sel­leş­tir­dik­le­ri­nin ayır­dın­da de­ğil­ler.
Ana­do­lu-Türk ka­dı­nı­nın Ba­tı­lı ra­hi­be­le­rin­ki­ni de ge­çip pe­çe ve çar­şaf bi­çi­mi­ni anım­sa­tan sık­ma­baş­la bağ­lan­tı­lı sa­yıl­ma­sı tam bir ya­nıl­gı­dır. Türk ka­dı­nı­nın ta­rih­sel ya­pı­sı in­ce­le­nip hep er­ke­ği­nin ya­nın­da, yö­ne­tim ka­tın­da ve sa­vaş­ta at üze­rin­de, tar­la­da eşiy­le yan ya­na ol­du­ğu gö­ze­til­di­ğin­de ge­le­nek­sel ba­şör­tü­sün­den baş­ka bir amaç ta­şı­ma­dı­ğı an­la­şı­lır.
Son yıl­lar­da si­ya­sal alan­da, özel­lik­le eği­tim­siz, top­lum­sal ya­şa­mı sı­nır­lı, inanç ba­ğı ka­tı seç­men­le­ri et­ki­le­mek için “din­sel bir ör­tü­” ola­rak gös­te­ri­lip kul­lan­ma zo­run­lu­lu­ğun­dan söz edil­mek­te­dir. Din­sel bir ge­rek ol­du­ğu söy­le­nip bir tür da­ya­tı­lan, 5 ya­şın­da­ki ço­cuk­lar­da bi­le iz­le­nen sık­ma­baş kul­la­nan din­dar olun­ca, kul­lan­ma­yan “i­nanç­sız, din­si­z” ta­nım­lan­mış olu­yor. Bu­na kar­şın ya­sa­ma or­ga­nın­da yan ya­na otur­ma çe­liş­ki­si sü­rü­yor. Üs­te­lik sık­ma­ba­şı din­sel ge­rek­li­lik di­ye kul­la­nan­la­rın gi­yim­le­ri­nin baş­ka bö­lüm­le­ri­nin din­le, ter­bi­yey­le, ik­lim­le, top­lum­la ay­kı­rı­lık­la­rı hiç gö­ze­til­mi­yor. Sık­ma­baş, dev­let ör­gü­tü ve ya­şa­mı için Ana­ya­sa­’ nın hiç­bir ye­ri­ne so­ku­la­maz ve da­yan­dı­rı­la­maz.

Pom­pa­la­ma

Hu­kuk fa­kül­te­si­ni bi­tir­mek­le hu­kuk­çu ol­du­ğu­nu sa­nan ki­mi­le­riy­le inanç ba­ğım­lı­lı­ğı be­lir­gin, ge­ri­ci, tu­tu­cu, çı­kar­cı, ik­ti­dar yan­da­şı ki­mi söz­cü ve ya­zar­lar Ana­ya­sa Mah­ke­me­si­’ nin sık­ma­baş­lı avu­kat­la­rın du­ruş­ma­ya gi­re­bi­le­ce­ği­ne iliş­kin ka­ra­rı­nı abar­ta­rak öv­me­yi, al­kış tut­ma­yı gö­rev edin­miş­çe­si­ne yo­ğun ça­ba için­de­ler. Hal­kı­mı­za ger­çek­le­ri an­lat­mak ye­ri­ne ken­di yan­lış­lık ve ya­nıl­gı­la­rı­nı da­ya­tı­yor­lar. Üs­te­lik an­la­ma­dık­la­rı, bil­me­dik­le­ri ko­nu­lar­da bil­giç­lik tas­la­ya­rak hu­ku­ku yad­sı­mak­la kal­mı­yor, ya­şam­sal- ana­ya­sal il­ke­le­ri ter­si­ne çe­vi­ri­yor­lar.
Ana­ya­sa Mah­ke­me­si­’nin 7.3.1989 gün­lü, Esas 89/1, Ka­rar 89/12 sa­yı­lı ka­ra­rı “yük­se­köğ­re­tim ku­rum­la­rın­da sık­ma­baş kul­la­nı­mı­na iliş­kin ku­ra­lın ip­ta­li­ni­” ön­gör­mek­te­dir. Bu ka­rar da­ha son­ra yo­rum­lu red ka­ra­rıy­la da yi­ne­len­miş­tir. Bir baş­vu­ru üze­ri­ne Av­ru­pa İn­san Hak­la­rı Mah­ke­me­si de ip­tal ka­ra­rı­nı ye­rin­de bul­muş­tur. 25 yıl ön­ce­si­nin or­ta­mı­nı, ko­şul­la­rı­nı, mah­ke­me ka­ra­rı­nın de­ğin­di­ği so­run­la­rı, yo­rum­la­rıy­la de­ğer­len­dir­me­le­ri­ni, ana­ya­sa kar­şı­sın­da­ki ya­sa ku­ra­lı­nın içe­ri­ği­ni, hu­kuk­sal du­ru­mu­nu gö­zet­me­den, an­la­ma­dan eleş­tir­me­ye kal­kı­şan “ma­lû­m”­lar var. Do­yu­ru­cu ka­ra­rı “de­mok­ra­si­ye ay­kı­rı, bas­kı­cı, lâ­ik­li­ği da­ya­tan sa­kat­lık­la özür­lü­” say­mak büs­bü­tün bi­lim kar­şıt­lı­ğı­dır, öl­çü­süz­lük­tür.
Ko­şul­lan­mış ka­fa­lar; ör­tü­yü be­yi­ne sa­ran an­la­yış, boş inanç­la­ra (hu­ra­fe­ye) bağ­lı­lık; ak­lı, bi­li­mi, ger­çe­ği yad­sı­yıp var­sa­yı­ma da­ya­nış ko­lay­lı­ğı; mez­hep­çi­lik, ta­ri­kat­çı­lık ve ce­ma­at­çi­lik iliş­ki­le­ri, lâ­ik cum­hu­ri­yet kar­şıt­lı­ğı; ulu­sal­cı­lık ye­ri­ne üm­met­çi­lik gü­dü­sü, si­ya­sal yan­daş­lık, Ana­ya­sa Mah­ke­me­si­’nin yü­rür­lük­te­ki 1989 ka­ra­rı­na kar­şın hu­kuk­dı­şı uy­gu­la­may­la yük­se­köğ­re­nim ku­rum­la­rın­da sık­ma­baş uy­gu­la­ma­sı­na ge­çit ver­miş, yar­gı dış­lan­mış­tır.
Ne idü­ğü bel­li ki­mi­le­ri­nin pom­pa­la­ma­sıy­la hu­kuk dev­le­ti­nin en be­lir­gin ni­te­lik­le­rin­den lâ­ik­lik ya­ra al­mış­tır. So­kak­ta, ev­de, ken­di ye­rin­de hiç­bir ka­dı­nın ba­şı­nı ört­me­si­ne ka­rı­şıl­maz­ken ter­si­ne ya­lan­lar­la top­lum ay­rış­tı­rıl­mış, ile­ri­ci sa­nı­lan ki­şi­ler ve ku­rum­lar da oy ve il­gi için sık­ma­ba­şı uy­gun ve olum­lu kar­şı­la­dık­la­rı­nı söy­le­me­ye baş­la­mış­lar­dır. Ba­rış or­ta­mı­nın ay­rım­sız, eşit­lik­çi, kar­deş­çe yak­la­şım­lar­la ku­ru­lup ko­ru­na­ca­ğı unu­tul­mak­ta­dır.