2000’lerin henüz başıydı.
Almanya’da yaşayan ve bilgisayar üzerinden oynanan satrançta büyük usta olan ‘Erdo’ lakaplı Türk, Erdoğan Güneş’in ekranının karşısında bir Arap prensi oturuyordu. Erdo, ağır hamleler yapıyor; diğer yandan kendi geliştirdiği “Döner Gambit” adlı açılışı Arap prensine öğretiyordu.
O prensin adı Tahnoon bin Zayed el Nahyan’dı. Bugün “Emirates” olarak tanıdığımız Birleşik Arap Emirlikleri’nin Cumhurbaşkanı’nın kardeşiydi. Ağabeyi ülkeyi yönetirken, onun görevi parayı yönetmekti.
Ama söz konusu para sıradan bir bütçe değildi. Tahnoon, 1.4 trilyon dolarlık iki Abu Dabi varlık fonunun başkanıydı. Aynı zamanda devasa kişisel servetiyle gezegendeki en çok parayı kontrol eden birkaç kişiden biriydi.
★★★
Fakat onun kafası farklı çalışıyordu. Derdi, sahibi olduğu Varlık Fonu’nu, birkaç Arap şeyhine peşkeş çekmek değil, “Ülkeyi petrolden teknolojiye nasıl dönüştürürüm”dü.
Daha o yıllarda “Age of Empires” adlı bilgisayar oyununa öyle tutkuyla bağlanmıştı ki, oyunu geliştiren şirketten bir çalışanı taktik koçu olarak işe aldı.
Sarayının bir bölümünü spor salonuna çevirmişti. Sabah antrenmanlarını, sarayın etrafında özel olarak yaptırdığı bisiklet yollarında yapıyordu. Sponsoru olduğu UAE Team Emirates, dünya çapında yarışıyordu. Hafifliğiyle meşhur Colnago bisikletlerine taktıktan sonra, İtalyan firmasını şirketlerinden birine satın aldırdı.
Takıntıları sadece pedallarla sınırlı değildi. Brezilya jiu-jitsu’suna da kafayı takmıştı. Siyah kuşak sahibi oldu, milyonlarca dolarlık uluslararası turnuvalar düzenledi. Bugün birçok uzmana göre karma dövüş sanatlarının kurucu babalarından biri kabul ediliyor.
Ama asıl büyük saplantısı yapay zekâ destekli satrançtı. Bilgisayar destekli hamle üretme fikriyle öylesine büyülenmişti ki dünya çapında mühendislerden oluşan bir ekip kurdurdu. Bizim Erdoğan Güneş’i bizzat mentoru yaptı. Amacı dünya şampiyonlarına kafa tutacak bir yapay zekâ programı geliştirmekti. Başardı da... Hydra adlı program doğdu.
Hydra yalnızca satranç oynayan bir bilgisayar değildi. Aynı zamanda saatlerce başında beklediği, Erdo’yla her hamlesini analiz ettiği dijital bir takıntıydı. Erdo’nun deyimiyle:
“Günde bazen iki saatten fazla telefonda kalırdık. O, Hydra’nın her hamlesini bir devlet kararı ciddiyetiyle inceliyordu.”
★★★
Ve Emirates şu an ne noktaya geldi?
- Microsoft’la ortaklık kurdu: Microsoft, Tahnoon’un sahibi olduğu teknoloji firması G42’ye 1.5 milyar dolar yatırdı. Anlaşma, G42’nin ABD projelerine daha fazla entegre olmasını sağladı.
- ChatGPT’yi ülke geneline açtı: ChatGPT’nin ücretli sürümü, tüm BAE vatandaşlarına ücretsiz hale getirildi. Sistem, kamu hizmetlerine entegre edildi.
- Dünyanın en büyük veri merkezi yolda: OpenAI ve Cisco ile anlaşarak Abu Dabi’de “Stargate BAE” adlı 20 milyar dolarlık dev bir yapay zekâ veri merkezi kuruyorlar.
- Amerika’da da aynı anda yatırım yapıyor: Tahnoon, Teksas’ta dev veri merkezleri kuruyor. OpenAI, Oracle ve SoftBank ortaklığıyla ABD’deki toplam yatırım hedefi: 500 milyar dolar.
- Çin’den uzaklaştı, Batı’ya döndü: Tahnoon’un şirketi G42, daha önce Huawei gibi Çinli şirketlerle çalışıyordu. Ancak ABD’nin “ya biz ya Çin” uyarısı sonrası, tüm Çin menşeli ekipmanlar ofislerden çıkarıldı, Amerikan altyapısına geçildi.
- 2031 hedefi yapay zekâda küresel liderlik: Tahnoon’un yeni kurduğu MGX fonu, ABD’deki yapay zekâ projelerine 100 milyar dolarlık yatırım yapmayı planlıyor.
- NVIDIA çip anlaşması yaptı: ABD ile yapılan anlaşmayla BAE, yılda 500 bin adet gelişmiş NVIDIA yapay zekâ çipi ithal etme hakkı kazandı. Bunların 100 bini doğrudan G42’ye tahsis edildi.
★★★
Microsoft, OpenAI, Softbank, çip devi NVIDIA. Hiçbiri Türkiye’ye uğramadı. Ne bir fabrika kurdular ne veri merkezi ne teknoloji transferi...
Birleşik Arap Emirlikleri, 2023’te Türkiye’ye 51 milyar dolarlık yatırım sözü verdi. Ama 2 yıl geçti, hâlâ bu paranın izi yok. Aynı sürede BAE, Mısır’a 35 milyar dolar, İtalya’ya 40 milyar dolar, Fransa’ya 52 milyar dolar aktardı.
Daha bu hafta Prens’in yatırım şirketi MGX, Paris yakınlarında Avrupa’nın en büyük yapay zekâ veri merkezini kurmak için Macron ile el sıkıştı. Bu dev tesise tam 8.5 milyar Euro para harcayacak.
Emirates, Erdo’nun Döner Gambiti’yle çağ atladı, biz hâlâ döneri lavaşa mı koysak diye tartışıyoruz.
