3 bin yıllık tarihe sahip olan ve Eskişehir'de 'beyaz altın' ya da 'denizköpüğü' adıyla bilinen lületaşı, hediyelik eşya yapımında kullanılıyor. Eskişehir'e gelen yerli ve yabancı turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği tarihi Odunpazarı evlerinin bulunduğu dar sokaklardaki dükkanlarda satışa sunulan ve ustaları tarafından oyularak yapılan pipo, tespih, biblo gibi süs eşyaları kentin en önemli el sanatları arasında yer alıyor. Eskişehir'de Sarısu, Yenişehir, Karaçay, Söğütçük, Beyazaltın, Nemli, Kümbet, Kepeztepe, Karatepe ve Karahöyük mahallelerinde yerin 100 metre derinliğinden çıkarılıyor. Ancak son dönemde yeni çırakların yetişmemesi ve ocaklara inecek işçi bulunamaması nedeniyle meslek yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
"SADECE ESKİŞEHİR'DE ÇIKIYOR"
Eskişehir'de 11 yaşından bu yana lületaşı çıkararak ustalığını yapan Fehmi Yavuz (54), "11 yaşımdan beri bu işi yapıyorum. Bu babamın dedesinin mesleği. 6 nesildir bu işi yapıyoruz. Lületaşı çıkarmaya eskiden sadece bizim köyümüzden 500 kişi gelirken, şimdi ocaklarda çalışan sadece 50 kişi var. Lületaşının bu durumda olmasına çok üzülüyorum. Dünyada sadece Eskişehir'de çıkan bir taş. Çok talep var ama biz lületaşımıza ne yazık ki sahip çıkamıyoruz. Bütün dünya çok seviyor lületaşını ama Eskişehir'de bile 'lületaşı nedir?' diye sorsan 100 kişiden 10'u zor biliyor. Dünyada Viyana taşı olarak geçiyor bu taş. Yani içler acısı bir durum. Bu taş Türkiye'den Eskişehir'den çıkıp ihraç ediliyor ama dünya 'Viyana taşı' diye biliyor" dedi.
"DERDİMİZİ KİME ANLATACAĞIZ?"
Az sayıda meslek erbabı kaldığı için meslek odası olarak Saatçiler Odası'na kayıtlı olduklarını söyleyen Yavuz, "25 sene önce Hanifi Demirkol isminde bir valimiz gelmişti Eskişehir'e. Bu valimiz 2-3 yıl kurs verdirmişti. Şimdi hâlâ oradan yetişen ustalarla devam ediyoruz. Şimdi açılan 3 aylık kursun hiçbir faydası olmaz. Çinliler bu taşın hastası. Önceden pazarımızın büyük çoğunluğu Amerika, Almanya'ydı. Şimdi Çinliler onlara ürün bırakmıyor. Çok seviliyor Bizim meslek odamız bile yok. Neden yok? Sayımız az olduğu için. Biz Saatçiler Odası'na kayıtlıyız. Saatçiler Odası bizimle ilgilenir mi? Biz kime nasıl derdimizi anlatacağız? Bu lületaşında daha fazla çırak yetişse, ocağa daha fazla giden olsa Eskişehir'in yarısına sadece bu lületaşı bakar" diye konuştu.
SATIŞLAR PANDEMİ NEDENİYLE AZALDI
Lületaşları çoğunlukla pipo ve hediyelik eşya haline getirilerek dükkanlarda satılıyor. Ancak pandemi nedeniyle şehre turistlerin gelişi durunca, satışlar da azaldı. Birçok esnaf lületaşı hediyelik eşya dükkanlarını açmaz oldu.
Atlıhan El Sanatları Çarşısı'nda lületaşı hediyelik eşya satan Meliha Öztopçu, mesleğin zor bir dönemden geçtiğini ifade etti.
(DHA)
