Edir­ne­’de sa­bah...
İşe git­me te­la­şı­nın ya­şan­dı­ğı sa­at­ler­de ke­penk­ler açı­lı­yor.
Çar­şı­da­ki es­naf, ye­ni gü­ne, ne­re­dey­se sif­tah­sız ge­çen dü­nü unut­tur­ma­sı di­le­ğiy­le baş­lı­yor.
He­di­ye­lik eş­ya sa­tan Na­sip Bey de bun­lar­dan bi­ri...
Sa­bah ça­yı­nı, ken­tin en bü­yük ayak­ka­bı ma­ğa­za­sı­nın sa­hi­bi olan es­naf ar­ka­da­şıy­la yudumlu­yor.
Ayak­ka­bı­cı bir sü­re ön­ce ka­tıl­dı­ğı De­ri ve Aya­ka­ka­bı Fu­arı’y­la il­gi­li çar­pı­cı göz­lem­ler aktarıyor.
“Du­rum çok kö­tü ağa­bey!” di­yor. “Fu­ar­da Tür­ki­ye­’nin dört bir ya­nın­dan ge­len ayak­ka­bı­cı­lar­la ko­nuş­tum... Hep­si ağız bir­li­ği et­miş­çe­si­ne ya­kı­nı­yor, iş­le­rin dur­ma nok­ta­sı­na gel­di­ği­ni söy­lü­yor. An­la­dı­ğım ka­da­rıy­la bü­yük fir­ma­lar bi­le zor­da. Böy­le­si­ne ke­sat bir dö­ne­me ilk kez ta­nık olu­yo­rum. İn­şal­lah dü­ze­lir...”

* * *

Ayak­ka­bı­cı kom­şu gi­di­yor bu kez ün­lü bir gi­yim fir­ma­sı­nın Edir­ne ba­yi­si ge­li­yor.
O da dert­li mi dert­li...
Na­sip Bey, bir do­ku­nu­yor, bin ah işi­ti­yor.
Gi­yim ma­ğa­za­sı sa­hi­bi “A­bi bu na­sıl iş böy­le? Bu gi­diş­le he­pi­miz ba­ta­ca­ğız. 25 yıl­dır esnafım, böy­le­si­ne sı­kın­tı­lı bir sü­reç ya­şa­ma­dı­m” di­yor.
On­lar ko­nu­şur­ken ge­lip ge­çen­ler se­lam ve­ri­yor, hal ha­tır so­ru­yor. Ama hiç­bi­ri alış ve­riş için dük­ka­na adı­mı­nı at­mı­yor!
Gi­ren­ler de içe­ri­ye şöy­le bir ba­kıp çı­kı­yor.
Es­naf da se­lam ve­rip uzak­la­şan­la­rın ar­dın­dan ba­ka­ka­lı­yor!..

* * *

Na­sip Bey ade­ta çar­şı­nın dert ba­ba­sı ol­muş du­rum­da.
Çok geç­me­den bir baş­ka es­naf dos­tu uğ­ru­yor.
“Na­sip­ci­ğim boş otur­mak­tan sı­kıl­dım, hiç ol­maz­sa dert­le­şi­riz di­ye gel­dim!” di­yor.
O da sa­tış­la­rın dur­du­ğu­nu, kre­di bor­cu­nu öde­mek­te zor­lan­dı­ğı­nı söy­lü­yor.
Oku­yan, ya­zan, ül­ke so­run­la­rı­na ka­fa yo­ran Na­sip Bey, ga­ze­te­le­rin eko­no­mi say­fa­la­rın­dan ke­sip sak­la­dı­ğı bir ya­zı­yı, çek­me­ce­den çı­ka­rıp oku­ma­ya baş­lı­yor:
“Bak dos­tum, 2002 yı­lın­da va­tan­da­şın top­lam kre­di bor­cu 32 bu­çuk mil­yar li­ray­ken, bu rakam, Ey­lül 2012’de 629 mil­yar li­ra­ya fır­la­mış. Ya­ni se­nin an­la­ya­ca­ğın mil­let bo­ğa­zı­na ka­dar borç ba­ta­ğı­na sap­lan­mış! Du­rum bu.”
O gi­di­yor, bu kez üni­ver­si­te son sı­nıf­ta oku­yan bir öğ­ren­ci gi­ri­yor.
Ama alış ve­riş için de­ğil, soh­bet için!
Na­sip Bey dört yıl­dır ta­nı­dı­ğı öğ­ren­ci­yi mo­ral­siz gö­rün­ce “Hay­ro­la ne­yin var, mo­ra­lin ne­den bo­zuk?” di­ye so­ru­yor.
Öğ­ren­ci­de ce­vap ha­zır. “Ne­den bo­zuk ol­ma­sın abi? Üni­ver­si­te­yi bi­tir­mek üze­re­yim ama, önü­mü gö­re­mi­yo­rum. Ai­lem be­ni bin­bir zor­luk­la okut­tu. Gel gör ki, iş bul­ma ümi­dim ne­re­dey­se sı­fır! Es­na­fın du­ru­mu or­ta­da. Her­kes pe­ri­şan! Ben üzül­me­ye­yim de kim üzül­sün?”
Der­ken son sı­nıf­ta oku­yan 4 üni­ver­si­te öğ­ren­ci­si da­ha ge­li­yor. Hep­si­nin su­ra­tı bir ka­rış asık.
Ar­ka­daş­la­rı­nı gö­rüp öy­le gir­miş­ler.
“Pa­ra yok, umut yok, biz ne ya­pa­ca­ğız?” di­yor­lar.
Bir gün ön­ce sa­de­ce 25 li­ra­lık sa­tış ya­pan Na­sip Bey, ken­di der­di­ni unu­tup, genç­le­re umut aşı­la­ma­ya ça­lı­şı­yor. Ama na­fi­le.
Öğ­ren­ci­ler­den bi­ri­ne öğ­le ye­me­ğin­de ne yi­ye­cek­le­ri­ni so­ru­yor.
Genç “Ne yi­ye­bi­li­riz ki?” di­yor. “İ­çi­ne su­lu ket­çap ve ma­yo­nez ka­rış­tı­rıl­mış, ya­rım ek­mek ara­sı 2 li­ra­lık ta­vuk! Ara­da bir de tost, kum­pir! Doğ­ru dü­rüst bir şey yi­ye­me­di­ği­miz için de ka­fa­mız ça­lış­mı­yor, ders­le­ri an­la­mak­ta zor­la­nı­yo­ruz! İçin­de bu­lun­du­ğu­muz ko­şul­la­rı pro­tes­to et­sek, ön­ce bi­ber ga­zı yi­yo­ruz, son­ra ce­za­evi­ni boy­lu­yo­ruz!”
Genç­le­ri uğur­la­yan Na­sip Bey, bu kez kom­şu es­na­fa ko­nuk olu­yor.
Kom­şu­su 30 yaş­la­rın­da bil­gi­sa­yar­cı bir genç. Çok ça­lış­ma­sı­na kar­şın, iş­le­ri iyi git­me­di­ğin­den dük­ka­nı­nı ka­pa­tıp, me­mur ol­mak is­ti­yor. İs­te­mek yet­mi­yor, ada­mı­nı bul­mak ge­re­ki­yor. Şan­sa ba­kın ki, ay­nı apart­man­da AKP yet­ki­li­le­rin­den bi­ri otu­ru­yor. Bil­gi­sa­yar­cı der­di­ni an­la­tın­ca “Bu da dert mi? KPSS’­ye gir, on­dan son­ra ne­re­de me­mur ol­mak is­ti­yor­san ba­na söy­le!” di­yor.

* * *

Gün bo­yu si­nek av­la­yan, es­naf­la dert­le­şe­rek va­kit ge­çi­ren Na­sip Bey, ak­şa­ma doğ­ru geç­miş yıl­la­rın def­ter­le­ri­ni ka­rış­tır­ma­ya baş­lı­yor.
Def­ter­de­ki ka­yıt­lar, ge­çen yıl dük­ka­na gün­de or­ta­la­ma 50-60 ki­şi­nin gel­di­ği­ni, bun­la­rın ço­ğu­nun alış ve­riş yap­tı­ğı­nı gös­te­ri­yor.
Bu yı­lın ra­kam­la­rı ise, geç­miş­le kı­yas­la­na­ma­ya­cak ka­dar dü­şük: 5-10 ki­şi...
Gü­nün ha­sı­la­tı­na ge­lin­ce:
15 li­ra!..
Yıl­dız­lar ka­dar pa­ra, boz­dur boz­dur har­ca!..