Prof. Dr. Ali Fuat Kalyoncu İnsanları kabaca alerjik olanlar ve olmayanlar diye ikiye ayırabiliriz. Alerjik olanlar, normal diye tanımlanan kişilerin vermedikleri reaksiyonları veren kişilerdir. Baharda hapşıran, gözleri-burnu akanlar, piknikte kaşınanlar veya nefesi tıkananlar gibi...

YA­ŞA­M ­RE­ÇE­TE­LE­Rİ

Alerji, genetik olarak aileden gelen ve kendinden sonraki kuşağa aktarılan bir durumdur. Alerji, insanların yarıya yakınının (kabaca yarıdan azı), etrafta bulunan ve herkesin temas ettiği ama farklı yanıt vermediği polen, küfler, tozlar, hayvanlar, gıda ve ilaçlar gibi genellikle organik bazı etkenlere karşı antikor geliştirebilme yeteneğidir. Evrimsel olarak kazanılan bu durum, bazen bir avantaj bazen de hayati bir risktir...

BAHAR VE YAZ NEZLELERİNE DİKKAT!

Baharda ve yazın olan nezleler alerjiktir. Yıl boyu olan nezleler alerjik olabilir de olmayabilir de, ancak kışın olan nezleler genellikle alerjik değildir. Kış ve soğuk, insanın temelde iyi çalışmayan otonom sinir sistemini bozarak bir sürü hastalığa neden olabilir. Vazomotor rinit denilen bu durum, sıklıkla alerjik nezle ile karışır veya beraber de olabilir. Aslında temelinde vücudun bir ısınma sorunu vardır ve titreme, hapşırma, öksürme, vücudun ısınması için yapılan en basit korunma yöntemleridir. Ancak ısıtma sistemi hasarlı olan kişiler, bu işlemi bir türlü tam olarak yapamadıklarından, sürekli hapşırıp, öksürürler ve üşürler. Bu kişilerin toplumdaki sayıları azımsanmayacak kadar çoktur. Düzenli spor yapmak, fazla kiloları atmak ve fazla giyinmemek, ana tedavi prensipleridir.

İNSAN ALERJİK OLARAK DOĞAR

Yaşamın ilk yıllarındaki alerjiler daha çok gıda ve deri ile ilişkilidir. Egzama ya da diğer ismiyle atopik dermatit, bazen bebeklikten itibaren büyük problemdir. Gıda ve beslenme, alerjik bebeklerde önemli bir sorundur. Ancak zamanla ve yaşla gıda alerjisi azalma trendine girebilir. İlkokula doğru solunum yolu alerjileri yani alerjik nezle (rinit), sinüzit ve astım/bronşit ön plana geçer. Egzamalıların kabaca yüzde 70’i alerjik rinit ve astıma eğilimlidir, tabii ki bunun tersi de doğrudur. Baharlarda olan saman nezlesi denilen polen alerjiklerin dörtte biri, yıl boyu devam eden alerjik nezlelilerin ise kabaca yarısı astıma eğilimlidir. Astımlıların ise neredeyse tama yakınında sürekli devam eden nezle ve sinüzit hali görülebilir. Alerjik ya da alerjik olmayan ve sürekli devam eden nezle ve sinüzit, buna bağlı geniz ve burun tıkanıklıkları, hemen hemen en sık görülen rahatsız edici durumlardır. Burun tıkanıklığı, horlama ve uyku bozukluklarına yol açarak, insanın yaşam kalitesini önemli ölçüde bozabilir. Allerjik rinit tat ve koku duyusunda kayıplara yol açabilir.

TESTLERLE TEŞHİS EDİLEBİLİR

Aler­jik du­rum­lar toz­lar, evde bakılan hay­van­lar, ev ve ça­lış­ma or­ta­mın­da­ki küf­ler, iş­ye­rin­de­ki çe­şit­li et­ken­le­re bağ­lı ola­bi­lir. Aler­ji kli­ni­ğin­de mu­aye­ne ve ge­re­ken test­le­rin ya­pıl­ma­sı, yol gös­te­ri­ci­dir. Ev hay­van­la­rı aler­ji­si­ne bağ­lı şi­ka­yet­ler, ev­de hay­van bes­le­me alış­kan­lı­ğı­nın art­ma­sı­na bağ­lı gi­de­rek sık gö­rül­ür. Po­len aler­jik­le­rin yak­la­şık beş­te biri ba­zı seb­ze ve  mey­ve­le­re de aler­jik­tir.

ASTIMI NELER TETİKLER?

Po­len dö­ne­min­de nez­le­ye ila­ve olan ök­sü­rük ve hı­rıl­tı, ba­zen de ne­fes dar­lı­ğı, po­len aler­jik­le­rin dört­te bi­ri­ne eş­lik eder. Ba­zen de yıl bo­yu aler­jik ol­ma­yan as­tı­mı olan bir has­ta­nın sa­de­ce ba­har­da ek ola­rak as­tı­mı­nın şid­de­ti ar­ta­bi­lir. Sağ­lık­lı olan bi­ri­si, evi­ne al­dı­ğı ke­di ve­ya hams­ter son­ra­sı göğ­sün­de hı­rıl­tı ve ne­fes dar­lı­ğı his­set­me­ye baş­la­ya­bi­lir. Ön­ce­den sağ­lık­lı olan bi­ri­si fı­rın­cı, mo­bil­ya­cı, ba­yan ku­afö­rü, fab­ri­ka­da iş­çi ol­duk­tan son­ra çe­şit­li mes­le­ki et­ken­ler­le as­tım ola­bi­lir.

EGZAMANIN DA BİRÇOK NEDENİ VAR

Ato­pik der­ma­tit ya­ni eg­za­ma ço­cuk­luk­ta da­ha çok gı­da alerj­si ile, ha­ya­tın di­ğer yıl­la­rın­da çok çe­şit­li ne­den­ler­le or­ta­ya çı­ka­bi­lir. Yaş iler­le­dik­çe stres, mes­le­ki et­ken­ler, ilaç aler­ji­si, kim­ya­sal ve me­tal te­mas­la­rı, su ile faz­la te­mas, hor­mo­nal  bo­zul­ma­lar gi­bi ne­den­ler önem ka­za­na­bi­lir. Yı­kan­mak ve te­miz­lik iyi bir şey­dir ama ipin ucu ka­çı­rıl­ma­ma­lı­dır. Sü­rek­li yı­kan­mak cil­di ku­ru­tur. Uz­man­la­r ge­re­ken tıb­bi yar­dı­mı ver­mek­te­dir.

İLAÇ VE GIDA ALERJİLERİ TEHLİKELİ

İn­san­la­rın bel­li bir ora­nı ilaç­lar ve gı­da­lar ile so­run­lu­dur. Ba­zen ağ­rı ke­si­ci­ler, ba­zen an­ti­bi­yo­tik­ler, ba­zen tan­si­yon ilaç­la­rı, ana­fi­lak­si de­ni­len aler­jik şo­ka ka­dar gi­de­bi­len bir di­zi sorunlara yol açabilir.

KURDEŞEN DEYİP DE GEÇMEYİN

Kur­de­şen (ür­ti­ke­rin) ve şiş­me­le­rin (an­ji­oö­dem), al­tı haf­ta için­de dü­zel­mez­se, kro­nik­leş­ti­ği ka­bul edi­lir. En­der ola­rak bu atak­lar yıl­lar­ca da­hi sü­re­bi­lir. Bu nedenle kısa zamanda bir uzmana danıyılmalı.