Hükümet, 2005 yılında “para reformu” adı altında TL’den 6 sıfırı sildi. Bu operasyonla bir gecede katrilyonlar milyara, trilyonlar milyona, milyarlar binlere, milyonlar da birliklere döndü.
Foto: Cihan2005-2009 döneminde YTL, 2009 yılından bu yana da TL olarak tedavülde dolaşan 6 sıfırı atılmış banknotların enflasyon karşısında her geçen gün erimesi, yüksek kupürlü paraların bozuk para gibi alışverişlerde daha yaygın halde kullanılmasına neden oluyor. 2005 yılında piyasadaki her 100 banknottan sadece 9’u 100 TL’lik kupürlerden oluşuyordu. Bugün ise bu oran yüzde 33’e dayandı, alışverişlerde kullandığımız yaklaşık her 3 banknottan 1’i 100 TL’lük banknota döndü.
ENFLASYON PARAYI ERİTTİ
Merkez Bankası’nın kayıtlarına göre, paradan 6 sıfırın atıldığı 2005 yılında tedavüldeki her 100 banknotun 9 tanesi 100 YTL, 21 tanesi de 50 YTL’lik büyük kupürlerden, yüzde 70’i ise 50 YTL’nin altındaki küçük kupür paralardan oluşuyordu. Dolayısıyla piyasadaki alışverişin büyük bölümü 20 YTL, 10 YTL, 5 YTL ve 1 YTL gibi bozuk paralarla yapılabiliyordu. 2009 yılının sonunda YTL’nin yerini TL aldı. Bu tarihte 50 TL ve altındaki banknotların ağırlığı yüzde 70’den yüzde 56.8’e geriledi. 2015 yılı Aralık ayına gelindiğinde ise enflasyonun etkisi iyice belirginleşti, 50 TL’nin altındaki paraların ağırlığı yüzde 41.6’ya düştü. Halen alışverişte kullanılan 50 TL, 100 TL ve 200 TL gibi büyük kupürlü paraların ağırlığı yüzde 58.4 düzeyinde görünüyor.
200 TL VE 100 TL KATLANDI
Merkez Bankası kayıtları, 2009 yılından bu yana tedavüldeki banknotlar içerisinde özellikle en büyük kupürler olan 200 TL ve 100 TL’lik banknotların piyasadaki ağırlığının arttığını gösteriyor. 2009 yılında piyasada 200 TL’lik banknotlardan sadece 30.3 milyon adet, 100 TL’lik banknotlardan da 155.5 milyon adet bulunuyordu. 2015 yılı sonuna gelindiğinde piyasadaki 200 TL’lik banknot sayısı 4.3 kat artarak 143.7 milyona, 100 TL’lik banknot sayısı da 3.2 kat artarak 530.6 milyona ulaştı. En büyük para olan 200 TL’lik bank-
notun tedavüldeki payı 8.8 gibi oldukça yüksek orana çıkarken 100 TL’lik banknot yüzde 32.5’lik payla en çok kullanılan banknot oldu.
500'LÜK BANKNOT MU GÖRÜNDÜ?
Büyük kupürlü banknotların tedavüldeki paralar içerisindeki payının artarak adeta bozuk paraya dönüşmesi, daha büyük kupürlü paraların tedavüle sürülmesini zorunlu kılıyor. Banknotlardaki büyük erime, para basım maliyetinin düşürülmesi için Merkez Bankası’nın bir an önce 200 TL’nin üzerinde, örneğin 500 TL gibi yeni bir kupürü tedavüle sürmesini zorunlu kılıyor. Ancak hükümetin, ekonomideki kötü gidişi ve artan enflasyonu gözler önüne sereceği kaygısıyla, teknik olarak zorunluluk haline gelen yeni kupüre izin vermediği belirtiliyor.
