Birçok bilinen roman ve filmde, elde sigara öksüren, nefesi daralan, veya maden-fabrika ortamlarında yüzü gözleri is içinde kişiler, eserin bir yerinde fon oluşturur. Bu insanları Hüseyin Rahmi Gürpınar, Reşat Nuri Güntekin, Kemalettin Tuğcu, Charles Dickens veya Cronin’in romanlarında kolayca bulabilirsiniz. Genellikle fakir insanlardır, öksürmelerini kanıksamışlardır, durumlarının hastalık olduğunu bile düşünmezler...
Günümüzde bu kabullenme artık aşılmış durumda, insanlar nefes darlığı, öksürmek ve rahatsız edici balgam çıkarma ile yaşamak istemiyorlar. Dünya üzerindeki genel sağlık rakamlarına göre, KOAH (Kronik Obstrüktif-tıkayıcı-Akciğer Hastalığı) beşinci önemli ölüm nedenidir. Sigara içme yaygınlığına bakarak, gelecek yıllarda daha üst sıralara tırmanacağını söylemek falcılık olmayacaktır...
SİGARA ANA NEDENİ
Eskiden kronik bronşit, müzmin bronşit denilen durum, günümüzde Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı yani KOAH olarak isimlendirilmektedir. Sigara ana nedendir ama belli özel durumlarda hiç sigara içmeyenlerde de görülür. Kötü çalışma koşulları, köylerimizde ev içinde açık ocakta, kötü kuzine ve sobalarda ısınma ve yemek yaparken, sürekli duman solumak ve sigara içilen ortamda bulunmak, KOAH hastalığına yol açabilir. Birbirini takip eden iki yılın, en az üçer ayında, öksürüp balgam çıkarmaya başlamak, bu hastalığın ilk dönemidir.
EN ÇOK ERKEKLERİ TEHDİT EDİYOR
Eğer sigarayı bırakıyorsanız, burada kalabilir. Ama sigaraya veya neden olan yaşam koşullarınıza devam ettiğiniz sürece, yakınmalarınız ilerleyecektir. Sonuçta yılın her günü öksüren, balgam çıkaran, nefes darlığı çeken birisi olmak işten değil... Her zaman, bu durumu olumlu yönde etkileyecek tek müdahale, sigarayla ilişkinizi kesmektir. Sorun mesleğiniz ve çalışma koşullarınızsa durum bazen çok daha zordur.
Hastalık genellikle orta yaştan sonra, daha sık erkeklerde, ama kırsal kesimde yaşamları ile ilgili olarak hanımlarda da görülür. İleri dönemde kalp yetmezliği gelişir, sık zatürre ve bronşit atakları eşlik eder. Bazen çok zayıflayabilirler, bazen de hareket edememe aşırı kiloya yol açabilir.
İŞTE HASTALIĞIN TEDAVİ YOLLARI
Hastalığı oluşturan neden veya nedenlerle temasın kesilmesi, düzenli spor, kilo kontrolü ve ilaç tedavisinden oluşur. Çalışanların kapalı ortamdaki toz ve kimyasallarla teması çok önemlidir. Maden kazalarındaki ölümleri, kazaları görüyoruz, konuşuyoruz, tartışıyoruz ama yıllar içindeki daha düşük gidişatlı hastalıkları pek konuşmuyoruz. Özellikle KOAH neredeyse sigara ile özdeşleştiğinden, insanın kendi hatası diye kabullenip, meslek kısmına pek girmiyoruz. İleri dönemde evde sürekli oksijen kullanmak veya evde de solunum desteği verebilen makinalar yardımıyla solumak zorunda kalınabiliyor. Sık oluşan infeksiyonlara karşı mutlaka grip ve zatürre aşısı yapılmalıdır.
Astım ve KOAH hastalığı, ülkenin sağlık giderlerinde de önemli bir kalem oluşturmaktadır. En çok kullanılan on ilacın, üçü solunum sistemi ilaçlarıdır. Bu rahatsızlıkta bitkisel ve alternatif tedavilerin, bilinen ispatlanmış, gösterilmiş etkileri yoktur. Ne yazık ki, hastaları istismar düzeyinde kullanılmaktadır.
Sigarayı bırakmakta zorlananlara altın öneriler
1. Kimseye istemeden zorla bir şey yaptırılamaz.
2. Ama isteyenler, şimdiki denemede olmasa da, bir sonraki denemede mutlaka bırakmayı başaracaklardır. İnsan hayatta her şeyi, hep ilk denemede mi yapıyor, başarıyor. Sigarayı bırakanlar da ortalama birkaç deneme sonrası başarılı olmaktadır.
3. Az sigara içenler daha kolay bırakmaktadır. Çok sigara içenler bırakır ama doktor danışmanlığına daha çok ihtiyaç hisseder.
4. Erkekler, kadınlardan daha kolay bırakır, zaten erkekler alışkanlıklarından daha kolay vazgeçerler. Kadınları zorlayan en önemli durum, iştah artışı ve kilo alma korkusudur. Bu nedenle doktor danışmanlığına daha çok ihtiyaç hisseder.
5. En etkili sigara bırakma yöntemi, sigarayı aniden bırakmaktır. Sigara azaltılarak bırakılmaz.
6. Bıraktıktan sonra diet ve spor çok önemli, kilo almamak lazım.
7. Kendi sağlığınızla ilgili en önemli birkaç karardan biridir, sigarayı bırakmak. Hayatta bununla karşılaştırabileceğiniz az sayıda tecrübeniz olacaktır.
