2025 “Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi”ne göre Türkiye, 180 ülke arasında 159’uncu sırada yer aldı.
Üstelik, “çok vahim” kategorisinde...
2002 yılında 99’uncu sıradaydı.
23 yılda, tam 60 basamak geriledi.
Şaşırmayın!..
Basın özgürlüğünde, Uganda, Etiyopya, Ruanda, Kırgızistan, Kazakistan ve Ürdün Türkiye’den daha iyi durumda.
★★★
Freedom House’ın 2025 “Dünya Özgürlükler Raporu”na bakalım...
Temel haklar, insan hakları, medya özgürlüğü, demokrasi gerilemeleri gibi konuları inceleyen bu raporda...
Türkiye, son 10 yılda özgürlüklerin en fazla gerilediği ilk 10 ülke arasında.
“Özgür Olmayan Ülkeler” kategorisinde.
Özgürlüklerin en hızlı gerilediği ülkeler listesinde, ilk sırada Nikaragua, yedinci sırada ise Türkiye var.
Nikaragua, Tunus, El Salvador, Nijer, Hong Kong ve Sırbistan’ın ardından Türkiye yer alıyor.
Şaşırmayın...
Venezuela ile aynı sırada...
★★★
2025 “İnsan Özgürlüğü Endeksi”...
Türkiye, 164 ülke arasında 144’üncü.
Yani, sondan 20’nci...
İlk 10’da, İsviçre, Danimarka, Yeni Zelanda, İrlanda, Lüksemburg, Estonya, Finlandiya, Çek Cumhuriyeti, Hollanda ve Avustralya var.
Şaşırmayın...
Hindistan, Ukrayna, Nijerya bile Türkiye’den iyi durumda.
★★★
Özgürlük, sadece soyut bir değer değil...
Özgürlük daha yüksek gelir demek.
Daha fazla yaşam memnuniyeti demek.
Daha az yolsuzluk, daha az yoksulluk demek.
Daha çok bilimsel yayın, daha temiz çevre, daha uzun yaşam süresi ve daha düşük bebek ölüm oranı demek.
★★★
Mesela...
Özgür ülkelerde kişi başına düşen ortalama gelir, 53.635 dolar iken...
En az özgür ülkelerde ise kişi başına ortalama gelir, 14.201 dolar.
Aradaki fark sadece bir sayı değil, bir kader farkıdır.
Çünkü, özgürlük demek refah demektir.
★★★
Gelelim yolsuzluk durumuna...
Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün, 2025 “Yolsuzluk Algı Endeksi”ne göre Türkiye, 182 ülke arasında, 124’üncü sırada.
2024’te 107’nciydi.
Sadece, bir yılda 17 sıra geriledi.
Ve en sert düşüş yaşayan ülkelerden biri oldu.
Yani, yolsuzluğun arttığı bir ülke...
★★★
Raporda...
Yolsuzluğun, siyasal ve idari yapılara derin biçimde yerleştiği ve tersine çevrilmesinin giderek zorlaştığı belirtiliyor.
Demokratik gerilemeyle birlikte güçlenen kayırmacı sistemin, son 10 yılda yolsuzlukla mücadele mekanizmalarını son on yılda kalıcı biçimde zayıflattığı vurgulanıyor.
Şaşırmayın...
Türkiye; Beyaz Rusya, Cibuti, Moğolistan, Nijer ve Özbekistan’la aynı sırada.
Angola, Sırbistan, Cezayir, Nepal ve Ukrayna ise Türkiye’den daha iyi durumda.
★★★
Cinsiyet eşitliği...
Dünya Ekonomik Forumu’nun yayımladığı 2025 “Cinsiyet Eşitliği Raporu”, ülkelerin kadın-erkek eşitliği açısından konumunu gösterir.
Türkiye, 148 ülke arasında 135’inci sırada...
Raporda, alarm veren bir tablo ortaya çıkıyor.
Türkiye, cinsiyet eşitliği açısından sadece küresel sıralamada geri gitmedi...
Avrupa’da da, sonuncu ülke konumunda.
2024 yılında 127’nci idi.
Bir yılda, sekiz basamak geriledi.
Şaşırmayın...
Türkiye; Mısır, Fas, Lübnan ve Umman’la aynı sırada.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan, Kırgızistan, Kuveyt Türkiye’den iyi durumda.
★★★
Türkiye’de, her 100 gençten 26’sı, ne okulda ne işte ne de eğitimde.
38 ülkenin yer aldığı OECD listesinde en kötü durumda.
Ve okuldaki 100 öğrencinin en az 50’sinin, okumayla ilgisi olmadığı gerçeğini de unutmayalım...
★★★
Dünya Adalet Projesi’nin 2025 “Hukukun Üstünlüğü Endeksi”ni bilirsiniz...
Türkiye, hukukun üstünlüğünde, 143 ülke arasında 118’inci sırada.
2015’te 80’inciydi.
10 yılda, 38 sıra geriledi.
Şaşırmayın...
Çin, Sırbistan, Kenya, Belarus, Lübnan, Angola, Honduras Türkiye’den iyi durumda...
Rusya ise, Türkiye’nin sadece bir sıra gerisinde, 119’uncu sırada.
★★★
Adaletin zayıfladığı yerde, eşitlik bozulur.
İnsanlar, kurumlara ve devlete olan güvenini yitirir.
Sonuçta bu yara, zamanla tüm ülkeye yayılır.
★★★
Çünkü...
Hesap vermeyen ve denetlenmeyen sistemlerin vadedeceği yer, bu karanlık tablodur.
Türkiye’de gelir uçurumu büyüyorsa...
İşsizlik, özellikle gençler arasında kalıcı bir duruma geliyorsa sebebi budur.
★★★
Bir ülkede adam kayırmacılık sıradanlaşırsa, liyakat sistemi çöker.
Liyakat çökerse yozlaşma yaygınlaşır.
Yozlaşma yaygınlaşırsa...
Önce dürüst insanların değeri sıfıra indirilir.
Yüzsüzlük yiğitlik, saygısızlık nezaket, israf cömertlik olur.
Liyakatin yerini biat alır.
Cehalet bilgelik olur.
Ve küçük insanların büyük gölgeleri oluşur.
İşte orada, artık güneş batıyor demektir.
★★★
Tarih bir aynadır...
1631’de dönemin düşünürü Koçi Bey, Padişah Dördüncü Murat’ın isteğiyle, Osmanlı Devleti’nin kötüye gidiş nedenlerini içeren gerçekçi bir rapor hazırlar.
Tarihe, Koçi Bey Risalesi olarak geçen raporda...
Adam kayırmacılığın arttığı, rüşvetin sıradanlaştığı, liyakat sisteminin çöktüğü ve yozlaşmanın yaygınlaştığı yazılıdır.
Devlet adamlarının bilgisizlikleri, hataları ve ihtirasları da önemli yer tutar.
Yarım asır geçmeden, 1683’te Osmanlı Devleti’nde toprak kaybı başlar.
Ve 622 yıllık Osmanlı, tarih sahnesinden silinir.
★★★
Bir devleti çöküşe götüren tablo budur.
Evet, Türkiye nereye?..
