Azerbaycan’ın Şuşa kentinde, Karabağ zaferinin altıncı yıl dönümü kutlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İlham Aliyev yan yana. Kameralar açık. Aliyev, Erdoğan’a Azerbaycanlı askerleri göstererek, “Ermenilere ders verenler bunlardı” diyor.
Çünkü iki yıl önce Erdoğan, “Biz nasıl Karabağ’a girdiysek, nasıl Libya’ya girdiysek...” diye İsrail’e gözdağı vermişti. Ancak Aliyev’in bu son sözleri, dünyanın gözü önünde “kimin girdiğinin tescili” olarak da okunabilir.
Peki iki kardeş ülke nasıl bu noktaya geldi? Yanıtı aramak için önce Ankara’daki makamlara ve o makamları dolduran siyasetçilere bakalım.
★★★
Geçtiğimiz günlerde Çorum’da bir basın toplantısı yapıldı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hülya Terzioğlu’na, selefi Fatma Betül Sayan Kaya’nın da tutuklandığı fon soruşturması soruldu. Yanıtı şu oldu: “Bizim abdestimizden şüphemiz yok ki namazımızdan şüphemiz olsun.”
Buyurun!
Gazeteci borsayı soruyor, hanımefendi abdestten söz ediyor. Paranın hesabını soruyorlar, namazdan bahsediyor. Ardından da “Biz önce Rabbimize, sonra Cumhurbaşkanımıza sonuna kadar güveniyoruz” diyor.
Hanımefendi! Sizin inancınızı, ibadetinizi sorgulayan kim? Abdestli olmanız banka hesaplarının denetlenmesine engel mi?
Üstelik mesele yalnızca sözleri değil. Yüzündeki alaycı ifade, üstenci yaklaşımı, ‘hesap vermeyiz’
tavrı... Kamuoyunu aydınlatmakla görevli bir siyasetçiden çok, soru sorulmasına tahammül edemeyen bir makam sahibinin görüntüsü.
İşte siyasetin geldiği nokta. Hesap vermek yerine sadakat, açıklama yapmak yerine hamaset, nezaket yerine kibir...
Oysa siyaset yalnızca makam sahibi olmak değil, o makamın ağırlığını taşıyabilmektir.
★★★
Bir de Oktay Saral var. Cumhurbaşkanı Erdoğan’a 10 yıl başdanışmanlık yaptı. Türkiye Cumhuriyeti’nin en üst makamında görevliydi. Saral, Azerbaycan’daki başörtüsü uygulamasına ilişkin sosyal medyadan Bakü yönetimine parmak salladı. Azerbaycan bunu içişlerine müdahale olarak gördü.
Ortalık karıştı! Bakü sert tepki verdi. İki ülke arasında diplomatik gerilim çıktı. Aliyev’in Ankara’daki Türk devletleri zirvesine katılmaması da bu gerilimin gölgesinde tartışıldı. Devlet Bahçeli devreye girdi. Hatta Bahçeli, Azerbaycan Büyükelçisi’nin koluna bile girdi, fotoğraf verdi. Sonunda Saral görevden alındı.
Peki, Saral’ın açıklamalarının yarattığı diplomatik hasarı gidermek kime düştü? Bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan’a!
Erdoğan, Güney Kore yolculuğunda uçağı Azerbaycan semalarından geçerken kokpite girdi. Pilot telsizinden Aliyev’e seslendi: “Zat-ı devletleri, kıymetli kardeşim...” Karabağ Zafer Bayramı’nı kutladı. Diplomasi tarihinde devlet başkanlarının birbirine gökyüzünden pilot telsiziyle seslenmesi alışılmış bir yöntem değil. Ama Erdoğan, bozulan ilişkileri onarmak için böylesine sıra dışı bir jest yapma ihtiyacı duydu.
Devlet yönetmek, sosyal medyada taraftar toplamak değildir. Bir danışmanın açıklaması, bir bakanın üslubu, bir parti yöneticisinin kibri yalnızca kendisini bağlamaz. Temsil ettiği makamı da bağlar. Ve bazen bir kişinin ağzından çıkan sözün bedelini bütün ülke öder.
★★★
Gelelim Karabağ’a... 2020’de 44 gün süren savaşta Azerbaycan ordusu büyük bir zafer kazandı. Evet Şuşa’nın sarp kayalıklarına tırmanıp 3 bin şehit veren, göğüs göğse çarpışan Azerbaycan askeriydi.
Ancak bu zaferin arkasında Türkiye’nin yıllarca verdiği askeri eğitim, modernizasyon desteği ve Bayraktar SİHA’ları da vardı.
Bir de pek konuşulmayan İsrail var!
2016-2020 döneminde Azerbaycan modern silahlarının yüzde 69’unu İsrail’den satın aldı. İsrail’in Harop kamikaze dronları, füzeleri ve keşif sistemleri Ermeni savunmasına ağır darbeler indirdi.
Cephede savaşan Azerbaycan askeriydi. Zaferin sahibi Azerbaycan’dı. Ama Türkiye ve İsrail havada olmasaydı, o savaş 44 günde kazanılamazdı. Bu bir sır değil.
Ayrıca Türkiye, Rusya’ya ve Batı’ya karşı o dönem devasa bir diplomatik ve askeri kalkan oldu. Ankara, “Azerbaycan’a doğrudan üçüncü bir taraf müdahale ederse karşısında bizi bulur” diyerek Rusya’nın sahaya inmesini engelledi.
Bugünse karşımızda farklı bir Azerbaycan var. Görünen o ki Bakü, Ankara’nın küçük kardeşi olarak anılmak istemiyor. Masada kendi şartlarını dayatan, Avrupa’nın vanasını elinde tutan, bağımsız bir bölgesel güç olduğunu tescillemek istiyor.
Ankara İsrail’le gerilirken Bakü, Tel Aviv’le askeri ve stratejik ortaklığını sürdürüyor. Türkiye’nin kardeşlik söylemi, Azerbaycan’ın devlet çıkarlarının önüne geçmiyor. Aliyev’in askerlerini gösterirken verdiği mesajı ben böyle okuyorum; “Bu zafer bizim. Kararları da biz veririz!”
İşte liyakatin önemi burada ortaya çıkıyor. Bir siyasetçi, tarihin en büyük fon krizi sorulduğunda abdest anlatırsa, bir danışman müttefik ülkeye parmak sallarsa... Sonra o sözlerin açtığı yaraları sarmak için devletin bütün kademeleri seferber olmak zorunda kalır. Ve tüm çabaya a rağmen, yine de “Ermenilere ders verenler bunlardı” sözlerini işitiriz.
Çünkü kardeşlik başka, devlet yönetmek başka. Ağabeylik yaşla değil, devletin ağırlığıyla ölçülür.
