Sağlık hizmetlerinde yapılan bazı iyileştirmeler, AKP’nin geçmişte seçimleri kazanmasında hayli etkili olmuştu. “Hasta garantili” şehir hastaneleri uygulamasıyla, hemen her hizmet özelleştirildi. Sağlık Bakanlığı ana binası için bile devlet kira ödüyor.
Ülkemizde hekim açığı, hekimlik kalitesinden ödün verilerek kapatılmaya çalışılıyor. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi, Tıbbi Onkoloji ve Hematoloji Uzmanı, 2002 Yılı TÜBİTAK Bilim Ödülü, 2014 Yılı TBMM Onur Ödülü, 2020 Yılı Aziz Sancar Bilim ödülü sahibi Prof. Dr. Taner Demirer’e, sağlık hizmetlerini konuştuk. İşte anlattıkları:
HASTAYA VE DOKTORA KÖTÜLÜK
“AKP iktidarının başlangıcında büyük övgülerle topluma sunulan ‘Sağlıkta Dönüşüm Projesi’ sağlıkta şiddette dünyanın önde giden ülkesi olmamıza, sağlık çalışanlarının açlık sınırında yaşamasına, sağlık hizmetlerinin sunumundaki kalite ve standardın bozulmasına, hastanelerde kuyrukların uzamasına, ucube randevu sisteminin çökmesine ve maalesef kalifiye hekimlerimizin yurt dışına beyin göçü ile gitmesine yol açtı. Bugün ülkemizde bir hastanın muayene süresi 5-10 dakikadır.
Muayene sürelerini 5-10 dakikaya indirmek ve hekimlerin günde 90’dan fazla hasta bakmasını istemek hem hastaya hem de hekimlerimize karşı yapılabilecek en büyük kötülüktür.
Gelişmiş ekonomileri olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinde 100 bin kişiye düşen hekim sayısı 390’dır. Avrupa ülkelerinin çoğunda ise bu sayı 450’nin üzerindeyken, ülkemizde 240’ta kalmış. Türkiye’de hekim sayısının 335 bin dolayında olması gerekirken, bu 221 bin civarında. Yani, 114 bin hekime daha ihtiyaç var. Aynı şekilde hemşire, yardımcı personel de yetersiz.”
YETERLİLİKLERİ SORGULANMALI
Ülkemizde hekim sayısını artırmak için yeni tıp fakülteleri açıldı. Açık neden kapatılamıyor? Prof. Dr. Taner Demirer, konuyu şöyle açıkladı:
“Ülkemizde 128 tıp fakültesi var. Oysa bizden dört kat fazla nüfusa sahip ABD’de deki tıp fakültesi sayısı 160’dır. Hekim sayısından çok, hekimlik kalitesi önemlidir. Mevcut iktidar son 20 yıldır hekim sayısını artırmak için tıp fakültesi açıyor. Ancak bu fakültelerin çoğunda altyapı, laboratuvarları, özellikle temel tıp bilimlerinde eğitim verecek öğretim üyesi yetersizdir. Dolayısıyla bu fakültelerden mezun olup doktor unvanını alanların yeterliliği sorgulanıp, irdelenmeli.”
Büyük iller dışında kurulan tıp fakültelerinde kalite ve verimlilik nasıl artırılacak? Çok ödüllü hocanın önerisi şöyle:
“Büyük iller dışındaki kentlerde doktor yetiştiren ve mezuniyet sonrası eğitim ile ihtisas veren tıp fakültelerinde yetersiz öğretim üyesi ihtiyacı, gönüllülük esasına dayalı bir rotasyon programı çerçevesinde ekonomik ve sosyal yönden özendirici uygulamalarla karşılanmalı. Her şeye rağmen kapasitesi yetersiz olan tıp fakültelerinde öğrenci alımına ve tıp eğitimine son verilmeli, mezuniyet sonrası eğitim programlarına geçilmeli. Yani bu fakülteler ihtisas veren asistan eğitimine dönerek uzman doktor yetiştirmeli.”
SAĞLIKTA ÇARPIKLIK
Sağlık hizmetlerinin standart ve kalitesini yükseltmek, hastane kuyruklarını, izdihamı yok etmek ve kısa muayene sürelerini kabul edilir düzeye yükseltmek için Prof. Dr. Taner Demirer önerileri şöyle oldu:
“Güçlü ve fonksiyonel birinci basamak, sağlık hizmetlerinin temelidir. Ülkemizde 30 bin dolayında aile hekimi var. Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) yeterince fonksiyonel değil. Avrupa ülkelerinde birinci basamak sağlık hizmetlerine ilk başvuru oranı yüzde 70, bu oran ülkemizde yüzde 30’un altında. Yani ülkemizde hastaların yüzde 70’i ilk başvuru olarak ikinci basamak kamu hastaneleri ile üçüncü basamak üniversite hastanelerini kullanıyor. Sağlık sistemimizdeki asıl çarpıklık buradan kaynaklanıyor.
Kamu ve üniversite hastanelerimizde yaşanan yükü azaltarak sağlık hizmetlerinin sunumundaki kaliteyi ve standardı çağdaş düzeye çıkarmak için birinci basamak sağlık hizmetlerinin yürütülmesini tamamen Sağlık Bakanlığı üstlenmeli. Aile hekimlerinin sorumluluğunda kısıtlı bir bütçe ile birinci basamak sağlık hizmeti verilmesi son derece yanlış. Öncelikle aile hekimlerimizin sayılarını artırmalı ve önümüzdeki 5 yılda en az 50 bine çıkarmalıyız. Bu merkezlerde fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve diyetisyen istihdam edilmeli; hemşire sayıları artırılmalı, kanser erken teşhis merkezleri ile koordineli çalışması sağlanmalı.”
24 SAAT VE İKİ VARDİYA
Ülkemizde hekim açığının daha az hissedilmesi için tüm hastanelerde acil servis anabilim dallarındaki öğretim üyesi hekimlerin 24 saat ve iki vardiya halinde çalışmasının sağlanmasını öneren Prof. Dr. Demirer, şöyle devam etti:
“Trafik kazaları, inmeler, kalp krizi, beyin kanaması gibi acil vakalara zamanında ve doğru müdahale ile kronik hastalıkların önüne geçilmesi sağlanmalı, iki ve üçüncü basamak hastanelerimizde zaman içerisinde kronik hasta sayısının azaltılması hedeflenmeli.
Hem insanca yaşam düzeyinden uzak ekonomik koşullar, hem de artan sağlıkta şiddet yurt dışına hekim göçünü artırdı. Hekimlerin ve sağlık çalışanlarının tersine göç ile yurda dönüşü sağlanmalı. ‘Giderlerse gitsinler’ yerine, özlük haklarının ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi ile hekim göçü ve beyin göçünün önüne geçilmeli.”
Milletvekilleri, hastanelerde durumun nasıl olduğunu görmek için sade vatandaş gibi hastaneye gitmeli, halkın yaşadığı sorunları görüp TBMM’de anlatmalı.
