Serpil Yılmaz
Serpil Yılmaz

Halkın ucuza ısınmasını istiyor musunuz?

Yükselen doğalgaz ve elektrik faturası nasıl düşer? En başta dolara bağımlılıktan kurtularak.

Türkiye'nin bu konuda bir şansı var aslında. İTÜ'de yapılan bir doktora tezinde, Türkiye'nin 50 yıllık enerji gereksinimini karşılayacak jeotermal enerji kaynağı rezervi olduğuna dikkat çekiliyor.

Ne var ki iklim şartlarından bağımsız, sürdürülebilir bir enerji kaynağı olan jeotermal cenneti Türkiye, erişim bariyerleri ve çevre kirliliğine hapsolmuş durumda. 17 Ekim günü bu konudaki yazıma vurgu yapan TMMOB Maden Mühendisleri Odası Jeotermal Komisyonu Üyesi Emre Babür,Zurnanın zırt dediği yer enjeksiyon kuyularından çıkarılan akışkanın geri verilmesi sürecidir” diyor.

SIR GİBİ SAKLANAN YASA TASARISI

Dünyada JES'lerle ilgili mevzuatın en önemsenen kesimi, enjeksiyon kuyularının fonksiyonlarını ilk açıldığı günkü gibi sürüp sürdürmediğinin, yani durumlarının saptanmasıdır” diyen Babür, şöyle devam ediyor:

“Bunun için dünyada genellikle üç-beş senede bir enjeksiyon kuyuları bütünlük testlerinden geçirilir. Ülkemizde bu konuda, kuyuların zaman içindeki durumlarını kontrolle ilgili mevzuat olmadığı gibi, jeotermal kuyuların yapılmasıyla ilgili de mevzuat yoktur” diye ekliyor.

Jeotermal kuyular delinirken çeşitli testler yapılarak kuyunun bütünlüğünden (well integrity) emin olunarak işletmeye alınıyor olması gerekiyor.

İktidar sektörden “sır gibi saklanan” yeni jeotermal yasa tasarısını bugünlerde Meclis'e getirecek.

Türkiye Mimar Mühendis Odaları Birliği (TMMOB), tasarıya katkı sağlamak amacıyla Babür'ün dikkat çektiği konuyu da içeren jeotermal raporu hazırlamış.

DOĞAL ÇIKIŞA SAHA BIRAKIN

Türkiye'de yaklaşık bin adet “doğal çıkış” yöntemi ile erişilen ve değişik sıcaklıklarda jeotermal kaynak mevcut.

Jeotermal kaynakların yüzde 90'ı doğrudan (JES yatırımı gerekmeksizin) çıkarılan düşük ve orta sıcaklıkta; ısıtma, termal turizm ve çeşitli endüstriyel alanlar için uygunken, yalnızca yüzde 10'u yüksek sıcaklıkta elektrik enerjisi santrali yatırımı için uygun gözüküyor.

Doğalgaz, kömür gibi sera gazı etkisi yaratan fosil yakıtların aksine, temiz bir enerji kaynağı olan jeotermalin tarımsal alanlarda ve konutlarda “doğrudan” kullanımı mümkün. Jeotermal sahalarını Bursa'da olduğu gibi “arsa” olarak görmekten vazgeçin…

AYDIN BELEDİYESİ'NE İZİN YOK

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, yerel yönetimler tarafından elektrik santrali kurulmaksızın, doğrudan çıkarılan jeotermal kaynakla ısıtılan konut sayısı yalnızca 138 bin… Aydın'da özel sektör 30'un üzerinde JES'i devreye alırken, CHP'li Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu'nun 2014 yılından beri süren jeotermal sahası lisans talebi karşılanmadı.

DEVLET KURDUĞU MODELİ TERKETTİ

Kamu şirketi TEAŞ, işletmesini üstlendiği ülkenin ilk jeotermal enerji santrali Denizli Kızıldere JES'ten, Sarayköy ilçesindeki konutların ısınmasında kullanılan termal akışkanı ücretsiz olarak veriyordu.

2008 yılında düzenlenen ihale ile Kızıldere JES'i devralan Zorlu Grubu, TEAŞ ile Sarayköy Belediyesi arasında yapılan bu sözleşme gereği, aynı uygulamayı sürdürdü. Binaların ısınması için “ücretsiz” termal akışkan sağlayan Kızıldere'den başka JES var mı?

Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap'a sordum; yokmuş.

Neden diğer özel sektöre açılan JES ihalelerinde aynı yol izlenmemiş?

JES'LERDE TEK ÖRNEK

Sarayköy'de 5 bin konut, Kızıldere JES'ten ücretsiz sağlanan jeotermal akışkanla ısınıyor. Aydın, Denizli ve Muğla'nın elektrik dağıtımını sağlayan AYDEM, verdiği hizmet karşılığı abonelerden, 100 metrekare konut başına yılda bin 250 lira ısınma bedeli alıyor.

Aynı konut doğalgaz ile ısınsaydı fatura 2 bin 650 liraya, elektrikle ısınsaydı 6 bin 170 liraya çıkacaktı.

Suda olduğu gibi ısınma dağıtımını da AYDEM yerine belediye yapamaz mıydı?

Efendim kent içi dağıtım hatları için gerekli olan 13 milyon lira yatırımı belediye yapamamış.

3.5 milyar dolar gerekiyor

Jeotermal Enerji Derneği (JED) 2021 Eylül verilerine göre, Türkiye'de jeotermal enerji kaynağı:

– 1984 yılında 17 MW seviyesinde olan jeotermal enerji kurulu güç 100 kat arttı.

– TEİAŞ'ın Eylül 2021 kurulu güç raporuna göre, Türkiye'nin jeotermal enerji kurulu gücü 1.650 MW.

– 2020'de toplam enerji üretiminin yüzde 3.5'i jeotermal santrallerden sağlandı. Potansiyel ise yüzde 7.

– Türkiye'de keşfedilmiş 60 bin MW jeotermal kaynak bulunuyor.

– Jeotermaldeki potansiyelin tümü devreye alındığında 2.5 milyar metreküp doğalgaz tasarrufu sağlanabilir.

– Türkiye'nin jeotermal enerji kurulu güç kapasitesi Avrupa'da birinci, dünyada ise dördüncü sırada.

– Jeotermal enerjide kurulu güç 5 bin MW'a çıkartılabilir. Bu hedef için 3.5 milyar dolar yatırım gerekiyor.

Loading...