Bu web sitesi ne yazık ki Internet Explorer 9 ve altını desteklememektedir. Lütfen web tarayıcınızı Internet Explorer 10 ve üstü bir sürüme yükseltiniz.
Ata’nın uğurlanışı gazetelere böyle yansımıştı
Ata’nın uğurlanışı gazetelere böyle yansımıştı
Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ardından tutulan yası, ona olan büyük sevgi ve saygıyı en iyi anlatan tarihi belgelerden olan, 11-20 Kasım 1938 tarihleri arasında yayınlanan gazeteler, “81 Yıllık Gazeteler Mustafa Kemal’i Anlatıyor” ismiyle Yeditepe Üniversitesi’nde sergilenmeye başladı.
Kültür Sanat 10 Kasım 2019 - 12:34

Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de vefat etmesi Türk milletini onarılması mümkün olmayan bir acıya boğmuştu. O dönemki yası en iyi yansıtan belgeler ise şüphesiz dönemin basınıydı…


O günleri anlatan ve 11-20 Kasım 1938 tarihinde yayınlanan gazeteler Yeditepe Üniversitesi’nde sergilenmeye başladı. Serginin koleksiyonu Yeditepe Üniversitesi Rektör Danışmanı ve öğretim görevlisi Barış Yalçınkaya’ya ait. Yalçınkaya'nın bu koleksiyonu 10 Kasım anısına, “81 Yıllık Gazeteler Mustafa Kemal'i Anlatıyor” adıyla ziyaretçilerini bekliyor.


Sergi ile ilgili bilgi veren Barış Yalçınkaya, “Sizi bu koleksiyonu yapmaya yönelten neydi?” sorusuna şöyle cevap veriyor: “Atatürk'ün vefatıyla ilgili daha önce hiç görülmemiş haberleri, yazıları o zamanın Türkçesi ile aktardığı için bana ilginç geldi. Bu nedenle bu koleksiyona başladım. Amacım, 10-20 İkinci Teşrin 1938 tarihleri arasında yayınlanan İstanbul veya Anadolu gazetelerini bulmak. Şu anda koleksiyon 20 parçadan oluşuyor. Bu sergiye özel olarak, Atatürk'ün Anıtkabir'e defnedilme tarihi olan, 10 Kasım 1953'e ait dört gazeteyi de dâhil ettim. Amacım, özellikle 11-20 İkinci Teşrin 1938 arasındaki gazetelerinin çeşitlerini bulmak. Sergiyi açmamın nedeni ise Atatürk'ün ölümünün ardından tüm Türkiye'deki bu büyük yası ve geceler boyunca uyumayan İstanbul'u bu gazeteler gösteriyor. Uyumayı bile Ata'ya saygısızlık olarak görüyorlar, askerler nöbet değiştirmeyi bile reddediyorlar. Gençlerin, Atatürk'e olan bu büyük sevgi ve saygıyı, tutulan büyük yası, o günün gazetelerinden görmelerini istedim. İnternet, gazetelerde bulunan bu görsellerin ve yazıların çok az bir kısmını yansıtıyor. Ayrıca çok değişik görsellere bu gazetelerden ulaşabiliyorsunuz.”

Gazeteleri genelde sahaflardan, açık arttırma ve müzayede evlerinden, kitap koleksiyoncularından temin ettiklerini belirten Yalçınkaya, ulaşmakta zorlandığı gazeteleri ise şöyle anlatıyor: “Ata’mızın vefatı 09.05'te olduğundan ve o tarihteki sabah gazeteleri basıldığından, akşam çıkan İstanbul gazetelerinin tirajları ise 600 ila 1000 arası değiştiğinden o gazetelere ulaşmak son derece zordur. Ulaşılsa bile yalnızca kapak saklanmıştır; 20 Kasım 1938'e kadar olan baskılarda, gazetenin tümüne ulaşmak çok zordur. Ataya olan saygıdan dolayı genelde birinci sayfalar veya ilk formalar saklanmış, bütün gazete saklanmamıştır. Özellikle 11 Kasım günü Ata'nın vefat haberi alındığında birçok gazetenin bazı sayfaları önceden basılmış. Bunların birinci sayfalarında Atamızın hayatını kaybettiği haberleri yer alırken içerideki sayfalarda neşeli haberler ve reklamlar bulunuyor. Ama hemen 12 Kasım itibariyle bu durum değişiyor.”


Atatürk ile ilgili bir koleksiyon yapmanın hassas bir konu olduğuna değinen Yalçınkaya, “Atatürk'ün gerek fotoğrafları, gerek gazetesi, gerekse Atatürk yaşarken yazdığı anılarından derlenen kitaplar, 1930'lu yıllara ait dergiler ve bu dergilere verdiği röportajlar, bunların hepsi gizli tarih ve hepimizin kültürel mirası. Bunlarla ilgili koleksiyonların çoğalmasını ümit ediyorum. Atatürk'ün 1930'lu yıllarda röportaj verdiği haftalık birçok mecmua var. Bunlarda Atatürk'ün hiç görülmeyen fotoğrafları, hiç bilinmeyen sözleri ve çok değişik röportajlarına rastlanabiliyor. Atatürk'ün ve toplumun o zamanki bakış açısının daha iyi anlaşılması için bunların gün ışığına çıkması gerekli diye düşünüyorum” diyor.